Działo harpunnicze - Polski Serwis Naukowy

Działo harpunnicze - opatentowane w 1864 roku przez norweskiego łowcę wielorybów Svenda Foyna, doprowadziło do rewolucji w przemyśle wielorybniczym, gdyż wcześniej nieosiągalne tradycyjnymi metodami gatunki wielkich i szybkich fiszbinowców (płetwal błękitny, finwal, sejwal), umykające ręcznym harpunom i łodziom napędzanym wiosłami, stały się łatwym celem. Wraz z pojawieniem się szybszych, stalowych statków napędzanych mechanicznie, działa harpunnicze zaczęto montować na ich dziobach.

Materiał wybuchowy to pojedynczy związek chemiczny lub mieszanina kilku związków chemicznych, która jest zdolna w odpowiednich warunkach do gwałtownej reakcji chemicznej o charakterze egzotermicznym, której towarzyszy wydzielenie wielkiej ilości produktów gazowych w postaci wybuchu (detonacji lub deflagracji).

Płetwal błękitny (Balaenoptera musculus) – gatunek . Długość ciała tego ssaka dochodzi do 33 metrów, a jego waga dochodzi do 190 ton.. Zaliczany do rodziny fałdowców, podrzędu fiszbinowców, rzędu waleni. Płetwal błękitny ma dwa otwory nosowe, małą płetwę grzbietową w tylnej części ciała i dużą płetwę ogonową z wyraźnym wcięciem pośrodku.

Działo harpunnicze ładowane jest ładunkiem wybuchowym, który po wyzwoleniu (eksplozji spowodowanej naciśnięciem specjalnego spustu) wytwarza ogromne ilości energii, która następnie wypycha stalowy harpun doczepiony do statku grubą liną, nie pozwalającą uciec trafionemu wielorybowi. W celu maksymalizacji efektywności procesu polowania, na końcu stalowego harpunu montuje się kolejny ładunek wybuchowy, który eksplodując w ciele zadaje wielorybowi obrażenia wewnętrzne, prowadząc do jego szybszej śmierci.

Wielorybnictwo to polowanie na wieloryby i inne duże walenie w celu pozyskania dostarczanych przez nie surowców: olbrotu, fiszbinu, ambry i innych. Wielorybnictwo intensywnie rozwijało się do początków XX wieku; w miarę jak liczba waleni spadała, a surowce przez nie dostarczane zaczęto zastępować innymi (gaz, elektryczność, plastik itp.) zaczęło gwałtownie tracić na znaczeniu. Mięso wieloryba nigdy nie było cenione dla jego smaku, stanowiło jednak ważne źródło białka, którym nie gardziła ludność obszarów nie obfitujących w białko zwierzęce. Do dziś walenie są źródłem pożywienia Inuitów; do niedawna można było z łatwością kupić konserwy z delfinów, jednakże szeroko zakrojona akcja na rzecz ochrony tych zwierząt zepchnęła przemysłowe przetwórstwo mięsa waleni na margines gospodarki.

Harpun - miotana broń myśliwska w postaci grot z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym). Wykorzystywany jest do polowania na duże zwierzęta morskie, przede wszystkim wieloryby. Do czasu wynalezienia działa harpunniczego była to broń miotana ręcznie. Marynarz miotający harpun nazywany był harpunnikiem. Zobacz też wielorybnictwo