Dziadek do orzechów - balet - Polski Serwis Naukowy

Dziadek do Orzechów w wykonaniu zespołu częstochowskiej Społecznej Szkoły Baletowej na deskach Filharmonii Częstochowskiej.

Dziadek do Orzechów (ros. Щелкунчик, franc. Casse-Noisette, ang. The Nutcracker) – balet-feeria w 2 aktach, 3 obrazach. Sztuka po raz pierwszy pokazana została w petersburskim Teatrze Maryjskim.
Społeczna Szkoła Baletowa w Częstochowie, do 2005 Społeczne Ognisko Baletowe - szkoła baletowa założona w roku szkolnym 1958/1959 przez dyrektora Teatru im. A. Mickiewicza - Adama Nowakiewicza i jego żonę, Jadwigę. Ma swoją siedzibę w Domu Księcia

Myszowate (Muridae) – rodzina gryzoni. W skład myszowatych wchodzi 140 rodzajów z ok. 650 gatunkami (w Polsce zamieszkuje 8 gatunków). Wykształciły się w pliocenie i są spokrewnione z chomikowatymi. Są one wielkością zbliżone do szczura; długość ich ciała z ogonem wynosi 11-80 cm. W większości naziemne, ale są także nadrzewne i żyjące pod ziemią. Mają krótką miękką sierść. Aktywne głównie w nocy; są wszystkożerne i nie zapadają w sen zimowy. Pierwotnie zamieszkiwały Afrykę, Eurazję, Australię, teraz niektóre z myszowatych są rozprzestrzenione na całym świecie.

Libretto: Marius Petipa i Iwan Wsiewołożski (według wersji A. Dumasa baśni Dziadek do Orzechów E.T.A. Hoffmanna);

muzyka: Piotr Czajkowski;

choreografia: Lew Iwanowicz Iwanow;

scenografia: Konstantin Matwiejewicz Iwanow i Michaił Boczarow (dekoracje).

Prapremiera: Petersburg 18 grudnia 1892, Teatr Maryjski. Premiera polska: Bydgoszcz 10 kwietnia 1958, Studio Operowe.
Muzyka (gr. mousike) – sztuka organizacji struktur dźwiękowych w czasie. Jedna z dziedzin sztuk pięknych, która wpływa na psychikę człowieka przez dźwięki.

Dziadek do Orzechów (inny tytuł – Dziadek do orzechów i Król Myszy, niem. Nussknacker und Mäusekönig) – powieść dla dzieci autorstwa E.T.A. Hoffmanna, wydana po raz pierwszy w Berlinie w 1816 roku. Książka, utrzymana w baśniowej, fantastycznej konwencji, opowiada o przygodach małej Klary w świecie, w którym zabawki ożywają, a księciem ich królestwa zostaje tytułowy Dziadek do Orzechów.

Osoby

Drosselmeyer – konstruktor zabawek, ojciec chrzestny Klary

Klara Silberhaus, córka prezesa rady miejskiej

Hans-Peter (Dziadek do Orzechów)

Radca Silberhaus i jego żona – rodzice Klary, braciszek Klary Fred i jej starsza siostra Ludwika, babcia i dziadek Klary, narzeczony Ludwiki, pokojówka

goście radcy i ich dzieci

Wieszczka Cukrowa i Książę

Kolombina

Arlekin

żołnierzyk i jego partnerka

Król Myszy

Chorąży

zabawki, myszy, gnomy, śnieżynki, Mistrz Ceremonii, kwiaty, tancerki i tancerze

Treść

Akt I

Przyjęcie w domu Radcy
W domu Radcy trwają przygotowania do bożonarodzeniowego przyjęcia. W salonie, chwilowo niedostępnym dla dzieci, znajduje się pięknie ubrana choinka. Stopniowo pojawiają się zaproszeni goście. Mała Klara marzy o tym, by dorosnąć i dostawać kwiaty od narzeczonego, tak jak jej siostra. Już są wszyscy, zatem otwarto salon. Ukazuje się choinka i złożone pod nią prezenty. Wśród przybyłych obecny jest ojciec chrzestny Klary Drosselmeyer i jemu przypada rola rozdania prezentów. Jako ostatni, pod choinką zostaje Dziadek do Orzechów. Ten ostatni prezent nie budzi zachwytu wśród dzieci i dorosłych, tylko Klara jest nim zauroczona. Odkłada na bok lalkę i przytula niechcianego przez innych Dziadka.

Filharmonia Częstochowska mieści się w Częstochowie w budynku przy ul. Wilsona 16, wzniesionym w latach 1955–1965 na fundamentach Nowej Synagogi spalonej 25 grudnia 1939. Filharmonia dysponuje dwiema salami. Większa z nich (895 miejsc), druga sala jest salą kameralną, ze stu siedemdziesięcioma miejscami.

Boże Narodzenie, Uroczystość Narodzenia Pańskiego – w tradycji chrześcijańskiej to święto upamiętniające narodziny Jezusa Chrystusa. Jest to liturgiczne święto stałe, przypadające na 25 grudnia (wg kalendarza gregoriańskiego). Boże Narodzenie poprzedzone jest okresem trzytygodniowego oczekiwania (dokładnie czterech niedziel), zwanego adwentem.

Przyjęcie trwa, wszyscy doskonale się bawią, tylko Fred dokucza Klarze i psuje Dziadka do Orzechów. Na szczęście Drosselmeyer potrafi naprawić zabawkę. Po zakończonym przyjęciu goście rozchodzą się do domów, a Klara przytulając Dziadka do Orzechów zasypia w fotelu.
Sen We śnie Klara widzi pokojówki, matkę, babcię i dziadka w dziwnych przebraniach. Zza choinki wychodzą Myszy. Akcja wkracza w baśniowy klimat. Choinka rośnie, Klara dorośleje a zabawka ożywa. Dziadek do Orzechów dowodzi zabawkowymi żołnierzami, walcząc z myszami. Wojsko używa armaty i z pomocą Klary, zwycięża Myszy.
Ernst Theodor Amadeus Hoffmann (E.T.A. Hoffmann, właściwie Ernst Theodor Wilhelm), ur. 24 stycznia 1776 r. w Królewcu; zm. 25 czerwca 1822 r. w Berlinie – niemiecki poeta, pisarz epoki romantyzmu. Także prawnik, kompozytor, krytyk muzyczny, rysownik i karykaturzysta. Jeden z prekursorów fantastyki grozy (tzw. weird-fiction), który wywarł ogromny wpływ na takich twórców jak: Edgar Allan Poe, Howard Phillips Lovecraft, Gustav Meyrink czy Stefan Grabiński.

Marius Petipa (ur. 11 marca 1818 w Marsylii, zm. 14 lipca 1910 w Petersburgu) - tancerz i choreograf francuski. Tańczył w Brukseli, Nantes, Stanach Zjednoczonych i we Francji. W Paryżu tańczył z Carlottą Grisi w 1840 (Comédie Française) i z Fanny Elssler w 1841 (Opéra). W 1847 pojechał do Petersburga jako pierwszy solista i w 1862 dostał prestiżową nominację na maître de balet, stanowisko, które przed nim piastował Jules Perrot. Od 1862 aż do swojej śmierci stworzył 54 nowe balety, 17 wystawił w nowej wersji i opracował choreografię do 35 wstawek operowych.

Dziadek do Orzechów zamienia się w Księcia, a Klara w Księżniczkę. Razem podążają do Krainy Słodyczy.
Akt II

W Krainie Słodyczy
Księżniczka Klara wraz z Księciem wędrują przez Krainę Słodyczy. Napotykane postacie są ożywiane przez Drosselmeyera. Wędrówce towarzyszy muzyka, a poszczególne postacie wykonują uroczyste tańce. W całej krainie trwa święto z okazji przybycia Książęcej Pary. Klara z Księciem wędruję przez Cukrową Łąkę, przechodzą przez Bramę Łakomczuchów, trafiają do Gwiazdkowego Lasu. Płyną przez Jezioro Róż łódką ciągniętą przez delfiny do Konfiturowego Gaju. Dalej wędrują do Cukierkowa – stolicy Cukierkowej Krainy, w której znajduje się Marcepanowy Pałac. W cukierkowym świecie wszystko cudownie i słodko pachnie, wszyscy są weseli. W poszczególnych scenach balet wykonuje tańce charakterystyczne: Taniec wieszczki cukrowej, Taniec hiszpański, Taniec arabski, Taniec chiński, Trepak (Taniec rosyjski), Taniec pasterski. Suitę zamyka Walc kwiatów. Zachwycona Klara w końcu jednak budzi się w fotelu z zabawką w ramionach..
Piotr Iljicz Czajkowski, ros. Пётр Ильич Чайковский (ur. 7 maja 1840 r. w Wotkińsku, zm. 6 listopada 1893 w Sankt Petersburgu) – rosyjski kompozytor. Twórczość Czajkowskiego wywarła silny wpływ na dalszy rozwój muzyki rosyjskiej.

Linki zewnętrzne

Balet dla Dzieci - spektakl Dziadek do Orzechów

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Dziadek do orzechów (balet)

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o balecie