Obraz Willliama Blake'a (1822 r.) ilustrujący ewangeliczną przypowieść o pannach głupich i mądrych (Mt 25,1-11). Panny (betula) są tu rozumiane, zgodnie ze zwyczajami weselnymi starożytnego Izraela, jako dziewczyny dziewicze, niepoślubione, które nie poznały jeszcze mężczyzny. Tate Gallery, Londyn

Dziewictwo – stan kobiet lub mężczyzn przed podjęciem stosunków seksualnych. Dziewictwo ma dwa aspekty, nie zawsze pokrywające się ze sobą: fizyczny i moralny. W przekonaniach i obyczajach religijnych akcent jest różnie rozłożony, zależnie do religii. Dziewictwo odnoszone jest także do płci męskiej – dawniej, zwłaszcza w języku staropolskim, chłopca w stanie dziewiczym określano mianem prawiczka.

Seksuologia

Fizyczne dziewictwo u kobiety wiąże się naturalnie z stanem integralności cielesnej, w którym błona dziewicza pozostaje nienaruszona. Znane są jednak wyjątki, potwierdzone naukowo, kiedy kobieta rodzi się bez wykształconej błony dziewiczej. Może ona też ulec uszkodzeniu w inny sposób niż przy współżyciu, np. w jakimś wypadku, czy podczas intensywnego uprawiania pewnych rodzajów sportu, a także podczas zabiegu lekarskiego lub masturbacji albo niewłaściwego używania tamponów itp. Kobieta, która straciła błonę dziewiczą w wyniku wypadku, a nie współżycia, jest naturalnie nadal dziewicą. Z drugiej strony znane są przypadki, że błona dziewicza nie uległa przerwaniu podczas stosunku seksualnego. Stosuje się wtedy często specjalne nacięcie lekarskie.

Także we współżyciu, w którym nie ma stosunku waginalnego (np. seks analny lub bez penetracji) – błona dziewicza może pozostać nienaruszona. W takich sytuacjach używane jest czasem określenie "półdziewica". Wyrażenie to zostało ukute po wpływem powieści Półdziewice / (fr.) Les Demi-vierges (1894 r.) /, francuskiego pisarza Marcela Prévosta.

Przywiązywanie wagi do dziewictwa jako stanu integralności fizycznej zakładającego istnienie błony dziewiczej dało początek zabiegom hymenoplastycznym, przywracającym błonę.

Dziewictwo w kulturze

Dziewictwo jako swego rodzaju wyjątkowy stan seksualny człowieka w wielu kulturach nacechowane jest treściami symbolicznymi i sakralnymi.

Głowa bogini Ateny-dziewicy (parthenos), patronki Aten. Muzeum Watykańskie, sekcja XVI

Grecja i Rzym

W zachodnim kręgu cywilizacyjnym dziewictwo stało się stanem o szczególnym znaczeniu sakralnym w starożytnej Grecji (gdzie obowiązywało tzw. sybille, czyli wieszczki świątynne) oraz w Rzymie (westalki, kapłanki bogini Westy). Niektóre mity greckie mówią też o składaniu ofiar z dziewic i młodych (zapewne nietkniętych seksualnie) chłopców.

Żydzi w starożytności

W starożytnym Izraelu dziewictwo było naturalnym stanem dziewcząt, poprzez który przygotowywały się do małżeństwa. Po hebrajsku stosują się do nich zamiennie dwa słowa: betula oraz alma (por. Iz 7,14). Córki były strzeżone w domu rodzicielskim rzadko opuszczając jego ściany. Jeżeli wychodziły, były ubrane w długą, sięgającą kostek, tunikę z długimi rękawami. Tradycyjnie, jak większość pobożnych kobiet, zwłaszcza w mieście, nosiły też nakrycie głowy z woalką zakrywającą twarz - tak gęstą, że nie można było rozpoznać rysów twarzy. Tak ubrana była Zuzanna, gdy przyszła na sąd po oskarżeniu przez dwóch starców o zdradę męża (por. Dn 13,32). Zwyczaj zasłaniania twarzy, stosowany także w trakcie obrzędów ślubnych, umożliwił Labanowi zamianę córek w czasie zawierania małżeństwa przez Jakuba - zamiast obiecanej Racheli przyprowadził Jakubowi Leę, o czym ten przekonał się dopiero rano po nocy poślubnej (Rdz 29,23-25). Oczywiście ubiór kobiet zależał też od rodzaju wykonywanej pracy i raczej na wsi był mniej rygorystycznie przestrzegany.

Córki były pod ścisłą opieką i władzą rodzicielską ojca, lub jego przedstawiciela, jeżeli ojciec nie mógł spełniać tej roli. Dziewczęta, które nie osiągnęły wieku dwunastu lat i jednego dnia uważano za nieletnie, nazywano je po hebrajsku qetannah. Dziewczęta między dwunastym a dwunastym i pół rokiem życia nazywano na'ǎrah - był to wiek, kiedy ojciec układał małżeństwo swej córki i było to jego wyłączne prawo. Jeśliby córka bez jego wiedzy poślubiła kogoś, związek taki był nieważny. Córka mogła decydować o swoim małżeństwie wyłącznie po przekroczeniu dwunastego i pół roku życia, odkąd nazywana była bôgèrèt (Miszna-Ketubot IV, 4 oraz 40a-b). Zwyczaje dotyczące sposobu życia młodych dziewcząt, panujące w diasporze w Aleksandrii opisał Filon, współczesny Jezusa Chrystusa, mając na myśli dom zaprojektowany w stylu hellenistycznym:

Te aleksandryjskie zwyczaje, chociaż nie były znane we wcześniejszych czasach biblijnych, spotkać było można w Izraelu także poza judaizmem aleksandryjskim. Przy okazji dwóch prób naruszenia świętości Świątyni w Jerozolimie, w 217 r. przed Chr. oraz w 176 r. przed Chr., jako znak ostatecznej żałoby społecznej dziewczęta wyszły na ulice:

Nie można jednak uogólniać, mając inne świadectwa, jak np. młodą Salome, tańczącą wobec gości w czasie urodzin Heroda Antypasa (por. Mk 6,22; Mt 14,6). Szczególnie sposób życia warstw niższych, także ze względów ekonomicznych, nie pozawalał na pełne odseparowanie.

W Izraelu dziewictwo panny młodej było na tyle ważne, że Miszna stwierdza, że śluby zawierano we środy, by w razie, gdyby okazało się w czasie nocy poślubnej, że panna młoda nie była dziewicą, pan młody mógł złożyć pozew do sądu zwanego bet din, który zasiadał regularnie we czwartki (Miszna-Ketubot 1,1). Przyjął się jednak zwyczaj zawierania ślubu we wtorek, by zapobiec wyegzekwowaniu przez miejscowego władcę prawa pierwszej nocy.

Jak ważne było dziewictwo panny młodej pokazuje też to, że jednym z elementów uroczystości weselnych było pokazywanie gościom weselnym po nocy poślubnej prześcieradła ze śladami defloracji panny młodej. Rodzice jej przechowywali zakrwawiony dowód na przyszłość. Również sam sposób odbywania wesela był dowodem na dziewictwo panny młodej, gdyż tylko kobiety, które były dziewicami, szły do ślubu zasłonięte welonem. Innym znakiem dziewictwa w czasie wesela były rozplecione włosy, towarzyszenie pannie młodej śpiewem pieśni oblubieńczej i częstowanie prażoną kukurydzą (Miszna - Ketubot 2,1).

Średniowiecze

W średniowieczu, dziewictwo jako powołanie życiowe było stawiane za ideał nie tylko kobietom, lecz także mężczyznom. Na poziomie kultury ludowej, w literaturze nie zawsze jednak było ono tak traktowane. Przykładem może być historia romansu Abelarda i Helojzy.

Jacques Le Goff sugeruje, że niezwykła rola dziewictwa kobiet w kulturze średniowiecznej brała się z dysproporcji demograficznej między mężczyznami a kobietami. Mężczyźni ginęli w niekończących się wojnach, poligamia była przeciwna chrześcijańskiemu nauczaniu o małżeństwie, więc propagowanie różnych form dziewictwa odgrywało istotną rolę społeczną w tej sytuacji.

Słynne dziewice średniowiecza: to Joanna d'Arc i święta Kinga.

czytaj dalej: [2], [3]