Dziga Wiertow - Polski Serwis Naukowy

Dziga Wiertow

Dziga Wiertow (ros.: Дзи́га Ве́ртов) (Dżiga Wiertow), urodzony jako Dawid Abelowicz Kaufman, nazwisko potem rusyfikowane na Denis Arkadjewicz Kaufman (ur. 2 stycznia 1896 w Białymstoku, zm. 12 lutego 1954 w Moskwie) – radziecki scenarzysta, reżyser filmowy, twórca idei kroniki filmowej, jeden z najwybitniejszych dokumentalistów w dziejach kina. Brat Borisa Kaufmana.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

Film fabularny – film fikcji, film aktorski przeznaczony głównie do wyświetlania w kinach. Jeden z głównych rodzajów filmowych obok filmu animowanego, filmu dokumentalnego i filmu oświatowego. Posiada fabułę, czyli dramaturgiczną, najczęściej wielowątkową opowieść.

Życiorys

Dienis Arkadjewicz Kaufman urodził się 2 stycznia 1896 w Białymstoku w rodzinie żydowskich intelektualistów. Rozpoczął studia muzyczne w białostockim konserwatorium. W 1915 wyemigrował z rodziną do Rosji osiedlając się najpierw w Moskwie, a niedługo później w Petersburgu. Tam rozpoczął studia medyczne. Na potrzeby swojej twórczości poetyckiej, pisarskiej i politycznej przyjął pseudonim "Dziga Wiertow" .

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

Białystok (białorus. Беласток, ros. Белосток, lit. Balstogė, esp. Bjalistoko, jid. ביאַליסטאָק) – miasto wojewódzkie w północno-wschodniej Polsce, w Nizinie Północnopodlaskiej leżące nad rzeką Białą. Jest miastem na prawach powiatu, stolicą województwa podlaskiego i siedzibą władz ziemskiego powiatu białostockiego.

Pierwsze materiały filmowe zaczął montować w październiku 1917 w wieku 22 lat dla moskiewskego komitetu kinowego. W latach 1922-1924 kierował eksperymentatorską grupą Kino-Oko, wydającą m.in. pismo "kinoprawda" (na początku lat 60. nazwę tę przejęli Francuzi, tworząc kierunek Cinéma Vérité).

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Boris Kaufman (ros. Борис Абрамович Кауфман), (ur. 24 sierpnia 1897 w Białymstoku, zm. 24 czerwca 1980 w Nowym Jorku) – amerykański operator filmowy, brat radzieckiego reżysera filmowego Dzigi Wiertowa i radzieckiego operatora Michaiła Kaufmana.

Podstawowym celem Wiertowa, o którym wiele pisał w swoich esejach (ich wybór ukazał się w Polsce w zbiorze pt. Człowiek z kamerą, 1976) było "uchwycenie w filmie prawdy" pokazywanie fragmentów rzeczywistości, które zebrane razem mają większą wartość niż to, co można zobaczyć gołym okiem. Wiertow wierzył w wyższość kamery filmowej nad okiem ludzkim.

Krytykował film fabularny, który uważał za "opium dla mas". W 1922 ogłosił z członkami grupy Kino-Oko radykalny manifest, negujący rozrywkowe kino zachodnie przedstawiające wyidealizowany świat burżuazji oraz postulujący filmowanie zwykłych, prostych ludzi. Dużo uwagi poświęcał montażowi filmowemu, wprowadzając w swoich filmach nowatorskie techniki i nie stroniąc w późniejszych filmach od formalnych eksperymentów. Po pojawieniu się filmu dźwiękowego, eksperymentuje z dźwiękiem, np. w filmie Entuzjazm dźwięki zarejestrowane w kopalniach Donbasu są zmontowane w rytmiczną, dźwiękową symfonię.

Twórczość Wiertowa ograniczyło oficjalne uznanie w ZSRR socrealizmu i wzrost popularności filmu fabularnego. Ostatnim filmem, w którym udało się Wiertowowi zachować swoją artystyczną wizję filmu dokumentalnego była Kołysanka (1938). W latach 30. jego filmy miały problemy w Rosji: Trzy pieśni o Leninie zostały zatrzymane przez Stalina za zbytnią gloryfikację postaci Lenina. Po utracie możliwości niezależnego tworzenia filmów, Wiertow ograniczył swoją działalność do montażu kronik filmowych.

Zmarł na raka.

Inne

W 2009 roku w Białymstoku odsłonięto dedykowaną artyście tablicę umieszczoną na ścianie Kina Forum. W 2011 roku przy skrzyżowaniu ulic Legionowej i Skłodowskiej-Curie odsłonięto instalację artystyczną "Kinooko" autorstwa Aleksandry Czerniawskiej.

Filmografia

Rocznica rewolucji, 1919

Bitwa, 1920, krótki metraż

Agit-Pociąg VTSIK, 1921, krótki metraż

Historia wojny domowej, 1922

Kino-Prawda, 1922 (cykl 23 15-minutowych tygodników filmowych, dokumentujących życie porewolucyjnej Rosji)

Kino-Oko, 1924

Naprzód, Rady, 1926

Szósta część świata, 1926

Jedenasty, 1928

Człowiek z kamerą, 1929 (poetycki obraz Moskwy, Odessy i Soczi lat 20., obserwowanych od wczesnych godzin rannych do godzin szczytu)

Entuzjazm/Symfonia Donbasu, 1931

Trzy pieśni o Leninie, 1934

Kołysanka, 1937

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Dziga Wiertow

Przypisy

Dżiga Wiertow ma w Białymstoku swoją tablicę - [dostęp 22 stycznia 2011]
Monika Kosz-Koszewska, Kinooko Aleksandry Czerniawskiej - [dostęp 22 stycznia 2011]
Kinooko obiekt, strona oficjalna [dostęp 22 stycznia 2011]

Linki zewnętrzne

Dziga Wiertow na stronie projektu Szlak Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku