Dzionangpa - Polski Serwis Naukowy

Dzionang lub Dzionangpa (język tybetański: ཇོ་ནང་; transliteracja Wyliego: Jo-nang; język chiński: 觉囊) - szkoła buddyzmu tybetańskiego, która stała się szeroko znana w Tybecie w XIII wieku. Korzenie przekazu tej szkoły w Tybecie sięgają XII wieku i nauk mistrza Jumo Mikjo Dordże, ale znana stała się dzięki aktywności mistrza Dolpopy (transliteracja Wyliego: Dol-po-pa Shes-rab Rgyal-mtshan; 1292-1361 r.n.e.), który wcześniej praktykował w szkole sakja oraz Tāranātha (1575–1634 r.n.e).

Język tybetański to język z gałęzi tybeto-birmańskiej rodziny języków sino-tybetańskich. Jest językiem ojczystym Tybetańczyków. Używany w Tybecie, Syczuanie, Qinghai (regiony w granicach obecnej Chińskiej Republiki Ludowej) oraz w Bhutanie, Indiach, Nepalu, a także w diasporze Tybetańczyków rozproszonych m.in. w Norwegii, Szwajcarii, Republice Chińskiej, w USA. Posługuje się nim ok. 6,5 mln ludzi.

Wadżrajana to kierunek buddyzmu związany z praktyką tantr, który wyodrębnił się w II wieku n.e. w Indiach w ramach tradycji mahāyāny, gdzie ideałami są postawa bodhisattwy, który rozwija miłujące współczucie (skt. bodhiczitta) dla pożytku wszystkich istot oraz zrozumienie natury rzeczywistości Siunjata i wiedzy o naturze Buddy.

Szkoła dzionang kultywuje nauki wadżrajany, a jej szczególnym przekazem jest doktryna szentong oraz tantra Kalaczakra (tyb. Duki Korlo). W XVII wieku za czasów teokracji V Dalajlamy z rywalizującej szkoły gelug zamknięte zostały prawie wszystkie klasztory dzionang i teksty tej tradycji zostały niemal zniszczone. Niemniej, jednak kilka klasztorów tej szkoły przetrwało poza granicami Centralnego Tybetu, będącego pod kontrolą szkoły Gelug, i kontynuuje praktykę do dzisiejszego dnia.

Szentong (z języka tybetańskiego w tłumaczeniu na polski "Pustość Innego") - tybetańska doktryna związana z madhjamaką integrująca przekaz Nagardżuny „Środkowej Ścieżki” z przekazem Asangi o naturze Buddy. Według szkoły buddyzmu tybetańskiego dzionang i niektórych szkół kagyu i nyingma jest to najdokładniejsza i wyczerpująca doktryna madhjamaki, która inne doktryny madhjamaki określa jako rangtong (w tłumaczeniu z tybetańskiego "Pustość Siebie").

Transliteracja Wyliego – najczęściej stosowana transliteracja języka tybetańskiego, zaprezentowana przez tybetologa Turella Wyliego (1927 - 1984) w 1959. Została przystosowana do klawiatury standardowej maszyny do pisania, dlatego nie wymaga stosowania znaków diakrytycznych.