Dzwon Grzesznika - Polski Serwis Naukowy

Dzwon Grzesznika na karcie pocztowej z XIX w.

Dzwon Grzesznika – 113-cetnarowy (ok. 5,8 ton) dzwon, zawieszony w 1386 (prawdopodobnie 17 lipca) w południowej wieży kościoła św. Marii Magdaleny we Wrocławiu. Miał wysokość 180 cm, obwód 6,3 metra i strój H; do jego rozkołysania potrzeba było ponad pół minuty pracy dzwonników.

Tygiel laboratoryjny – sprzęt laboratoryjny o kształcie zbliżonym do kubka, zwykle sprzedawany razem z pokrywką, który służy do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających stosowania wysokiej temperatury, np. pirolizy, suchej destylacji, stapiania metali, wyprażania do suchej masy itp. Wykonywane są zwykle ze specjalnych gatunków porcelany, kwarcu, grafitu lub metali o wysokiej temperaturze topnienia i inertnych chemicznie, takich jak srebro lub platyna. Do przenoszenia tygli służą specjalnie wyprofilowane szczypce. Tygle wykorzystuje się m.in. w analizie ilościowej i mikroanalizie.

Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław.

Zamówienie na wykonanie spiżowego dzwonu przyjął wrocławski mistrz ludwisarski, Michael Wilde, którego ludwisarnia mieściła się przy Neue Gasse. Legenda głosi, że po przygotowaniu formy i potrzebnej ilości roztopionego metalu oddalił się z warsztatu, pozostawiając tam jedynie swego czeladnika, który przez nieostrożność spowodował, że wypadł czop zamykający tygiel, w którym podgrzewano stop, i zawartość tygla spłynęła do formy. Czeladnik pobiegł do mistrza błagać o wybaczenie, ale rozwścieczony Wilde zabił go ciosem noża. Sam dzwon, pomimo że odlany bez kontroli mistrza, udał się i nie miał żadnych usterek. Wilde za morderstwo skazany został na śmierć, przy czym według legendy w ostatnim słowie poprosił, aby mógł posłuchać przed śmiercią bicia dzwonu; zgodę uzyskał i stracony został na szafocie przy akompaniamencie dźwięków swego dzieła.

Ludwisarz (brązownik) - rzemieślnik odlewający z brązu, miedzi, mosiądzu lub spiżu dzwony, lufy do dział, posągi, świeczniki i przedmioty codziennego użytku.

Amunicja – ogół rakiet, nabojów artyleryjskich, min, bomb lotniczych, torped, bomb głębinowych, granatów ręcznych oraz naboje do broni strzeleckiej.

Niemiecko-łacińska inskrypcja na dzwonie miała następującą treść (obok próba tłumaczenia na język polski):

Kościół Marii Magdaleny (z widocznym charakterystycznym Mostkiem Czarownic) oraz Dzwon Grzesznika na tarczy trzymanej przez lwa na filarze obok wejścia do budynku dzisiejszego Liceum Plastycznego, w sąsiedztwie niegdysiejszej ludwisarni Wildego

Płaskorzeźba przedstawiająca ludwisarza Wilde i jego żonę na ścianie kamienicy wzniesionej nieopodal ludwisarni

Dzwon miał nosić imię Marii, ale okoliczności związane z jego odlaniem spowodowały, że przylgnęła doń nazwa Dzwonu Grzesznika bądź Grzeszników, albo Dzwonu Biednych Grzeszników (Sünder Glocke albo Armen-Sünder Glocke). Przetrwał ponad pół tysiąclecia, z oblężeniem Festung Breslau włącznie; 17 maja 1945, już po zakończeniu działań wojennych, wybuch miny (lub – wg innych informacji – zgromadzonej obok kościoła amunicji) spowodował zniszczenie wieży kościoła, zawalenie stropu i zniszczenie zabytkowego dzwonu.

Mostek Czarownic (Mostek Pokutnic) – popularna nazwa łącznika w formie mostu łączącego na wysokości ostatniej kondygnacji obie wieże kościoła św. Marii Magdaleny we Wrocławiu. Istnienie tego łącznika wzmiankowane jest po raz pierwszy w 1459, krótko po ukończeniu budowy obu wież.

Szafot (st.fr. chafoud: "rusztowanie", niem. Schafott: "rusztowanie") – konstrukcja (zwykle drewniana), rusztowanie, które służyło do wykonywania egzekucji – ścinania, wieszania, itp.

W 1996 rada miasta Wrocławia podjęła decyzję o zrekonstruowaniu dzwonu na podstawie zachowanych rysunków, fotografii i nagrań dźwięku dzwonu. Inicjatywa ta na razie jednak nie doczekała się realizacji.

Przypisy

Był to naówczas największy dzwon Śląska
Zob. Encyklopedia Wrocławia, ISBN 83-7023-749-5, Wrocław 2000, str. 642-643 ("Podania wrocławskie")
Neue Gasse to dzisiejsza ulica Nowa, boczna ul. Piotra Skargi
Budynek przy Neue Gasse 16, w sąsiedztwie ludwisarni, nosił do 1945 roku nazwę Zum Glockenguß ("pod odlewnią dzwonów"); dziś jest to siedziba Liceum Plastycznego
Niezwykłym zbiegiem okoliczności jest fakt, że mieszkanie wrocławskich katów mieszczące się przez kilka stuleci przy Neue Gasse 11 sąsiadowało z ludwisarnią Wildego.
W języku niemieckim mianem – wg słownika Dudena mianem Armsünderglocke albo Armesünderglocke nazywano niegdyś po prostu dzwony, których dźwięk towarzyszył egzekucjom; w tym kontekście nazwę Armesünderglocke tłumaczyć by można jako "Dzwon Nieszczęsnych Skazańców"
w znaczeniu "godnych pożałowania"

Linki zewnętrzne

Ballada Wilhelma Müllera o Dzwonie Grzesznika (tłum. Romana Kołakowskiego) z nagraniem dźwięków dzwonu (na YouTube).

Beata Maciejewska, "Gazeta Wyborcza": "Czy legenda o dzwonie wylansuje Wrocław"