Ełk - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta Ełk. Zapoznaj się również z: Ełk – rzeka, Ełk – wieś.

Ełk (dawniej Łek, niem. Lyck, lit. Lukas, ros. Элк) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim. Jest największym miastem na Mazurach i od 1 stycznia 1999 roku jest stolicą powiatu ełckiego. Od 25 marca 1992 roku jest także stolicą diecezji ełckiej, ustanowionej przez papieża Jana Pawła II.

Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A. – jedna z 14 specjalnych stref ekonomicznych w Polsce. Strefa położona jest w czterech miejscach w Suwałkach, Ełku, Gołdapi oraz Grajewie, a ich łączna powierzchnia wynosi 288,94 ha.
Ptaky – polski zespół muzyczny grający muzykę rockową, założony w Gdańsku w grudniu 2002 roku, przez Piotra Łukaszewskiego, gitarzystę grającego wcześniej m.in. w zespołach: TSA Evolution, Skawalker, IRA oraz KarmaComa.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa suwalskiego. W latach 1946-1975 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Położenie

Ełk położony jest na Pojezierzu Ełckim, będącym częścią Pojezierza Mazurskiego. Miasto leży nad Jeziorem Ełckim, Jeziorem Sunowo i rzeką Ełk. Znajduje się na terenie Zielonych Płuc Polski. Główny ośrodek edukacyjny, gospodarczy i turystyczny regionu.

Według danych z roku 2002 Ełk ma obszar 21,07 km², w tym:

Prawo i Sprawiedliwość (PiS) – polska partia polityczna zarejestrowana sądownie 13 czerwca 2001 (pierwszy komitet lokalny PiS powstał już 22 marca 2001), założona na fali popularności uzyskanej przez Lecha Kaczyńskiego podczas pełnienia przez niego funkcji ministra sprawiedliwości (od czerwca 2000 do lipca 2001). Działacze PiS starszej generacji wywodzą się w większości ze środowisk dawnej AWS (PC, SKL i ZChN) oraz ROP.
Korsze (niem. Korschen, prus. Karsi) to miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie kętrzyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Korsze. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. olsztyńskiego.

użytki rolne: 24%

użytki leśne: 4%

Miasto stanowi 1,9% powierzchni powiatu.

Demografia

Według danych z 31 grudnia 2010 miasto miało 57 897 mieszkańców. Liczba mieszkańców stale wzrasta (ponad 200os/rok).

Podział demograficzny (dane z 31 grudnia 2010):

Według danych z roku 2010 średni dochód na mieszkańca wynosił 2606 zł.

Historia

Ruiny zamku w Ełku

Panorama Ełku ok. 1900r.

Osobny artykuł: Historia Ełku.

Miasto powstało jako podgrodzie zamku krzyżackiego w końcu XIV wieku, uzyskało prawa miejskie w 1445 roku. Przed reformacją parafia ełcka należała do archiprezbiteratu w Reszlu. Od XVI w. aż do roku 1945 dominowali ewangelicy.

Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
Olsztyn (niem. Allenstein ?/i, dawniej hist. pol. Holstin, łac. Holsten, prus. Alnāsteini) – największe miasto i stolica województwa warmińsko-mazurskiego, powiat grodzki Olsztyn, stolica powiatu ziemskiego olsztyńskiego, archidiecezji warmińskiej, a od 1992 r. metropolii warmińskiej i luterańskiej diecezji mazurskiej. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy, siedziba władz i najważniejszych instytucji regionu, a także ważny węzeł kolejowy i drogowy. Według danych GUS populacja Olsztyna wynosi 176 457 (stan na 31.12.2009).

Ośrodek ruchu mazurskiego. Pod koniec 1896 roku w Ełku powstała Mazurska Partia Ludowa, a w grudniu 1923 roku – Masurenbund (Związek Mazurów). W latach 1896–1902 wydawano również Gazetę Ludową, redagowaną w języku polskim i przeznaczoną dla ludności mazurskiej.

Silne zniszczenia w czasie I wojny światowej. Szybka odbudowa i rozkwit gospodarczy po jej zakończeniu. W okresie międzywojennym siedziba Konsulatu Polskiego. W czasie II wojny światowej miejsce pracy przymusowej wielu obywateli państw okupowanych. Teren działania wywiadu AK. 24 stycznia 1945 miasto po zaciekłych walkach zdobyły wojska radzieckie. Zniszczeniu uległo blisko 50% zabudowy. 6 kwietnia 1945 roku zostaje przekazany administracji polskiej. Po wojnie Ełk był wyludnionym miastem powiatowym, zasiedlono go mieszkańcami z Kresów: Grodzieńszczyzny i Wileńszczyzny. Miasto znalazło się pierwszy raz od czasów swojego istnienia w granicach państwa polskiego, aczkolwiek w wiekach poprzednich niejednokrotnie było zdobywane przez Polaków, w latach 1525-1657 było wasalne wobec Polski (stanowiło jej lenno), a w wiekach XIX i XX znajdował się w mieście silny ośrodek polskości. Obecnie duże zakłady mięsne, przetwórnia owoców, zakłady elektrotechniczne, drzewne, odzieżowe. Węzeł kolejowo-drogowy. Rodzinne miasto znanego mazurskiego poety Michała Kajki. Do lat 90. przyszłość Ełku upatrywano w intensywnej rozbudowie przemysłu, w szczególności przemysłu przetwórczego, rolno-spożywczego oraz drzewnego. Po przemianach ustrojowych w 1989 roku nowe samorządowe władze postawiły na turystykę i ekologię. W 1992 roku miasto przystąpiło do realizacji strategii Zielone Płuca Polski. Cel programu to zarządzanie miastem i gminą oparte na idei ekorozwoju. Rozpoczęto rekultywację jeziora oraz modernizację oczyszczalni ścieków.

Augustów (lit. Augustavas ros. Августов) – miasto w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim. W latach 1975-1998 administracyjnie należało do województwa suwalskiego. Miasto jest także siedzibą władz wiejskiej gminy Augustów.
Województwo białostockie w latach 1946-1975 obejmowało obszar obecnego województwa podlaskiego oraz fragment warmińsko-mazurskiego. Powierzchnia województwa wynosiła do 1950 r. 23 201 km², później zmniejszona została do 23 153 km². Ludność białostockiego wyniosła: w 1946 r. ok. 941 000, a w 1970 ok. 1 176 000 mieszkańców.

W 1993 roku miasto zostało wyróżnione prestiżową Nagrodą Forda.

8 czerwca 1999 roku – Jan Paweł II w Ełku. Rok później po jego wizycie odsłonięto pomnik Jana Pawła II, a plac na którym stoi nazwany został placem jego imienia.

W 2001 roku powstało Centrum Edukacji Ekologicznej. Rozpoczęły się przygotowania mieszkańców do recyklingu w mieście.

Najważniejsze zabytki i miejsca

Plac Jana Pawła II

Pomnik "Poległym za wolną i niezawisłą Polskę" w Parku Solidarności

Osobny artykuł: Zabytki Ełku.

Katedra pw. św. Wojciecha w Ełku (XIX wiek).

Ruiny zamku krzyżackiego na wyspie Jeziora Ełckiego (XIV wiek)

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa (poewangelicki) z XIX wieku.

Ełcka Kolej Wąskotorowa

Domy mieszkalne (XIX wiek)

Kamienice z przełomu XIX i XX wieku

Kościół Chrześcijan Baptystów (1908 rok)

Wieża Ciśnień (1895 rok)

Cerkiew prawosławna pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła (parafialna)

Plac i pomnik Jana Pawła II

Pomnik Michała Kajki

Park Solidarności

Promenada wzdłuż Jeziora Ełckiego

Akwen na osiedlu Północ II

Centrum Edukacji Ekologicznej

Most nad Jeziorem Ełckim

Szkoła Artystyczna

Budynek Straży Miejskiej i skwer przed Urzędem Miasta

Nazwa miasta

Pierwszym, który wymienia nazwę Łek jest Długosz, według Jaćwingów słowo oznaczało najprawdopodobniej "białą wodę".. Nazwa osady wzięła od rzeki nad którą ją założono. Wysuwano też hipotezę, że nazwa wywodzi się od słowa łęg – nadbrzeżna łąka. Obecna forma Ełk powstała z miejscownika "we Łku"; "e" z przyimka "we" zaczęto używać jako przynależne do nazwy i tak powstało "w Ełku". Krzyżacy nadali osadzie nazwę w brzmieniu niemieckim. W późniejszych źródłach podawano ją różnie: Licke, Lik, Licce, Lueck, Lyck.

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym wspólnoty jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.
Cmentarz żydowski w Ełku - kirkut mieści się przy ulicy Kilińskiego. Powstał w pierwszej połowie XIX wieku. W czasie II wojny światowej został zdewastowany. Nie zachowały się na nim żadne nagrobki. Miał powierzchnię 0,10 hektara.

Edukacja i Nauka

Widok od strony jeziora

Wyższe Seminarium Duchowne

Szkoła Muzyczna I i II stopnia

Szkoła Podstawowa nr2 im. 1. Dywizji Tadeusza Kościuszki

Wnętrze kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa

Przedszkola

Miejskie Przedszkole i Żłobek "Ekoludki"

Miejskie Przedszkole "Niezapominajka"

Miejskie Przedszkole Nr 8 "Słoneczna ósemka"

Przedszkole Samorządowe Nr 2 im. Jana Brzechwy

Przedszkole Samorządowe Nr 5

Przedszkole Samorządowe ŚwiatEŁKo

Przedszkole Samorządowe Nr 7 "Mali Odkrywcy"

Szkoły Podstawowe

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. I Dywizji Tadeusza Kościuszki

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 im. Henryka Sienkiewicza

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 im. Władysława Szafera

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 6 w Zespole Szkół Samorządowych w Ełku

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 7 z oddziałami integracyjnymi w Ełku

Publiczna Szkoła Podstawowa nr 9 im. Jana Pawła II

Specjalna Szkoła Podstawowa nr 1 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4

Specjalna Szkoła Podstawowa nr 2 w Zespole Szkół Specjalnych nr 4

Gimnazja

Gimnazjum nr 1

Gimnazjum nr 2

Gimnazjum nr 3 im. Kard. Stefana Wyszyńskiego

Gimnazjum nr 4

Szkoły Ponadgimnazjalne

I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego

II Liceum Ogólnokształcące im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

Zespół Szkół nr 5 w Ełku im. Karola Brzostowskiego w Ełku

Zespół Szkół Mechaniczno – Elektrycznych

Zespół Szkół nr 1 im. Jędrzeja Śniadeckiego w Ełku

Zespół Szkół nr 3 im. J. H. Małeckich

Zespół Szkół Samorządowych

Zespół Szkół nr 6 im. Macieja Rataja

Szkoły Pomaturalne

Medyczne Studium Zawodowe – obecnie Szkoła Policealna w Ełku

Mazurskie Centrum Edukacji

Studium Obsługi Celnej

Policealne Studium Przedsiębiorczości i Zarządzania

Szkoły Policealne Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Ełku

Szkoły Wyższe

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Centrum Studiów Bałtyckich

Mazurska Szkoła Wyższa w Ełku z siedzibą w Ełku

Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania Filia w Ełku

Wyższe Seminarium Duchowne w Ełku

Wyższa Szkoła Gospodarki oddział Ełk

Szkoły Muzyczne

Szkoła Muzyczna I i II stopnia w Ełku

Studium Prywatne Elżbieta Lickiewicz – tylko fortepian

Kościoły i związki wyznaniowe

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Ełku

Parafia Najświętszej Maryi Panny Królowej Apostołów w Ełku

Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Ełku

Osobny artykuł: Struktury wyznaniowe w Ełku.

Kościoły rzymskokatolickie

Gazeta Olsztyńska – gazeta regionalna ukazująca się w województwie warmińsko-mazurskim, powstała 6 kwietnia 1970 roku z przemianowania "Głosu Olsztyńskiego".
TVP Olsztyn – ośrodek regionalny TVP z siedzibą główną w Olsztynie przy ul. Radiowej 24A oraz redakcjami terenowymi w Elblągu i Ełku. Kanał dysponuje jednym analogowym nadajnikiem naziemnym w Olsztynie (kanał 23) oraz pięcioma cyfrowymi (w Olsztynie, Elblągu, Iławie, Giżycku i Gołdapi).

Parafia katedralna pw. św. Wojciecha Biskupa i Męczennika – ul. Kościuszki 16

Parafia pw. błog. Karoliny Kózkówny – ul. Księcia Witolda 2a

Parafia pw. Chrystusa Sługi – ul. Grota Roweckiego 5a

Parafia pw. Ducha Świętego – ul. Kilińskiego 7

Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa – ul. Armii Krajowej 2

Parafia pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Apostołów – ul. Grodzieńska 6

Parafia pw. Opatrzności Bożej – ul. Suwalska 21

Parafia pw. św. Jana Apostoła i Ewangelisty – ul. Toruńska 1

Parafia pw. św. Rafała Kalinowskiego – ul. Jana Pawła II 6

Parafia pw. św. Tomasza Apostoła – ul. 11 Listopada 28

Grajewo – miasto i gmina w województwie podlaskim, nad rzeką Ełk. Od 1 stycznia 1999 roku jest stolicą powiatu grajewskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa łomżyńskiego. Według danych z 31 grudnia 2008 miasto liczyło 22 309 mieszkańców.
Giżycko (niem. Lötzen, pol. (dawniej) Łuczany, Lec, prus. Lēcai) – miasto i gmina miejska w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim położone na Mazurach. Do 1975 roku miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego, a po zmianach w podziale administracyjnym miasto przyłączono do województwa suwalskiego.

Kościoły protestanckie

Filiał Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego

Zbór Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego

Zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów

Kościół Chrześcijański "Słowo Wiary" w Ełku – jako jeden z niewielu w Polsce (i jedyny w Ełku) prowadzony jest przez pastora – kobietę

zbór Ewangelicznych Chrześcijan w Duchu Apostolskim

Kościoły prawosławne

Olecko (dawniej także Margrabowa, niem. Marggrabowa lub Oletzko, 1928-1945 Treuburg) – miasto w północno-wschodniej części Polski w województwie warmińsko-mazurskim, powiecie oleckim, nad rzeką Legą (dawniej Oleg) i Jeziorem Oleckim Wielkim. Siedziba gminy Olecko. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. suwalskiego. Stolica Mazur Garbatych.
MKS Mazur Ełk (Miejski Klub Sportowy Mazur Ełk) – polski klub sportowy, założony 1 maja 1946 roku w Ełku. W sezonie 2009/2010 gra w III lidze, grupie podlasko-warmińsko-mazurskiej.

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny

Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła - ul. Marii Konopnickiej 9

Inne

Świadkowie Jehowy - 3 zbory (Sala Królestwa ul. Piłsudskiego)

Wolontariaty

Młodzieżowy Wolontariat działający przy PPP w Ełku

Ełckie Centrum Wolontariatu Caritas

Droga krajowa nr 65 – droga krajowa o długości ok. 224 km, leżąca na obszarze województw warmińsko-mazurskiego i podlaskiego. Trasa ta łączy Gołdap na granicy z Rosją (obwód kaliningradzki) z Bobrownikami na granicy z Białorusią przez Ełk, Grajewo i Białystok.
Pojezierze Mazurskie (842.8) - część polskich Pojezierzy Wschodniobałtyckich pomiędzy Niziną Staropruską (Górowo Iławeckie, Orneta) i Pojezierzem Iławskim (Iława, Ostróda) na zachodzie, Pojezierzem Litewskim (Augustów, Suwałki) na wschodzie i Niziną Północnomazowiecką (Mława, Płońsk, Ciechanów) na południu.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)