E-6 - Polski Serwis Naukowy

Proces E-6 (CRK-2) – odwracalny proces fotograficzny służący do wywoływania slajdów barwnych. Odpowiedniki: AP-44 Agfa, CR-56 Fuji.

W przeciwieństwie do niektórych procesów pozytywowych (np. K-14 do slajdów Kodachrome) można go przeprowadzić w warunkach amatorskich, przy użyciu wyposażenia takiego jak przy wywoływaniu negatywów czarno-białych i/lub kolorowych C-41. Główną trudnością jest utrzymanie wysokiej temperatury: 38,3 °C, przy czym maksymalne wahania w czasie obu wywoływań nie powinny przekraczać ±0,3 °C. Pozostałe kąpiele nie wymagają takiego reżimu temperaturowego. Z powodu tych trudności jeszcze kilka lat temu proces E-6 odbywał się głównie w maszynach, w profesjonalnych zakładach (labach) fotograficznych. Obecnie z powodu zmniejszenia popytu na wywoływanie tradycyjnych materiałów światłoczułych wzrosła cena usługi oraz, w większości przypadków, znacznie spadła jakość wywoływania. Dotyczy to głównie mniejszych zakładów foto, gdzie często używana jest zużyta chemia. Dlatego też wielu amatorów fotografii tradycyjnej wywołuje slajdy samodzielnie.

Diapozytyw - pozytywowy obraz (monochromatyczny lub wielobarwny) naniesiony na materiał przezroczysty lub wytworzony w jego wnętrzu. Aby móc go obejrzeć lub wykorzystać do innych celów niezbędne jest użycie światła przechodzącego. Najczęściej diapozytywy występują w postaci klisz, rzadziej w postaci płyt szklanych lub z wysokoprzezroczystych tworzyw sztucznych.

Koreks - element wyposażenia ciemni fotograficznej, światłoszczelne naczynie służące do ręcznego wywoływania filmów fotograficznych - najczęściej filmów małoobrazkowych i błon zwojowych (istnieją również do wywoływania taśm filmowych np. 8 mm). Pierwszy koreks wyprodukowany został w 1930 przez firmę Leitz.

Historia

E-6 został wprowadzono przez Kodaka pod koniec XX wieku. Zastąpił on Procesy E-3 i E-4. Wadą E-3 była konieczność zaświetlenia (w E-6 używa się chemicznego zadymiacza) oraz szybkie blednięcie slajdów. E-4 zaś wykorzystywał w charakterze zadymiacza TBAB (boran tetraaminobutylu), który jest silnie toksyczny.

Skala pH – ilościowa skala kwasowości i zasadowości roztworów wodnych związków chemicznych. Skala ta jest oparta na aktywności jonów hydroniowych [H3O+] w roztworach wodnych.

Agfa-Gevaert N.V. (Agfa, znana także jako AGFA) – producent materiałów i urządzeń używanych w poligrafii oraz diagnostyce medycznej. Firma została założona w 1867 nieopodal Berlina jako Aktiengesellschaft für Anilinfabrikation. Obecnie jej centrala znajduje się w Mortsel w Belgii. Spółka akcyjna, notowana na platformie Euronext poprzez giełdę w Brukseli oraz na giełdzie we Frankfurcie.

Etapy procesu E-6

Ogólnie w procesie E-6 można wyróżnić następujące etapy:

pierwsze wywołanie (wywołanie negatywowe czarno-białe),

zaświetlanie (lub zadymianie chemiczne),

drugie wywołanie (wywołanie pozytywowe barwne),

odbielanie/utrwalanie,

płukanie,

stabilizacja.

W wersji „domowej” procesu E-6, pomiędzy poszczególnymi etapami stosuje się płukanie w wodzie. Często także stosuje się wstępne płukanie, mające na celu „wygrzanie” koreksu i filmu, dzięki czemu po wlaniu pierwszego wywoływacza temperatura kąpieli nie zmniejsza się gwałtownie.

Wersje E-6

Na rynku są dostępne zestawy E-6 do wywoływania slajdów w maszynach (dla punktów usługowych) lub w koreksie/tanku (dla osób wywołujących slajdy we własnym zakresie). Dodatkowo występują dwa rodzaje zestawów do wywoływania na małą skale: 3- i 6-ścio kąpielowe. W wersji trójkąpielowej jako samodzielne kąpiele nie występują: zadymiacz (połączony z 2-gim wywoływaczem) oraz odbielacz (połączony z utrwalaczem). Istnieje również 7-mio kąpielowa wersja tego procesu produkowana przez Kodaka. Różni się ona występowaniem etapu kondycjonowania po wywoływaczu kolorowym, przed odbielaniem.

E-6 na przykładzie 6-cio kąpielowym

Etapy (szczegółowo):

FD (wywoływanie pierwsze)– wywołanie czarno-białego obrazu negatywowego.
RE (zadymianie)– za pomocą światła lub związków chemicznych (np. SnCl2) pozostałe w emulsji halogenki srebra przekształcają się w obraz utajony.
CD (wywoływanie drugie) – wywoływanie czarnobiałego i kolorowego obrazu pozytywowego.
BC (kondycjonowanie) – zamiana pH z silnie zasadowego na obojętne/lekko kwaśne.
BL (odbielanie) – przekształcenie wolnego srebra w związki łatwe do wypłukania.
FX (utrwalanie) – usunięcie z emulsji srebra, pozostaje jedynie kolorowy, pozytywowy obraz.
płukanie – usunięcie resztek utrwalacza z emulsji.
FI (garbowanie) – utwardzanie emulsji w celu zwiększenia odporności na uszkodzenia mechaniczne (np. rysy).