ELIXIR - Polski Serwis Naukowy

ELIXIR (Elektroniczna Izba Rozliczeniowa) - funkcjonujący w ramach Krajowej Izby Rozliczeniowej międzybankowy system pośredniczący w elektronicznej wymianie komunikatów o zleceniach płatniczych oraz wierzytelnościach. Jest to system rozrachunku netto, w którym zlecenia wystawiane do zaksięgowania na rachunkach banków są rezultatem kompensaty wzajemnych należności i zobowiązań banków, wynikających z indywidualnych zleceń klientów.

Unisys Corporation – amerykańska firma komputerowa o zasięgu globalnym, mająca siedzibę w Blue Bell, Pensylwania, powstała w 1986 r. z połączenia Burroughs Corporation i Sperry Corporation.

X.400 to zestaw zaleceń ITU-T definiujących standard systemów obsługi wiadomości (Message Handling Systems - MHS) w sieciach teleinformatycznych, powszechniej znanych jako "e-mail". Protokół komunikacyjny X.400 nigdy nie rozpowszechnił się tak jak internetowy e-mail, jednak jest używana jako część rozwiązań takich jak:

System pośredniczy w wymianie:

poleceń przelewu

dowodów wpłaty

poleceń zapłaty

czeków z rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych

not obciążeniowych (Gospodarcze Obciążenia Bezpośrednie – GOBI)

Poprzednikiem ELIXIR-u był system wymiany papierowych dokumentów SYBIR.

Wymiana danych

Informacje wymieniane są z użyciem protokołu transmisji pakietowej X.25 lub poczty elektronicznej X.400. Istnieje także możliwość wymiany danych na nośnikach magnetycznych. Przesyłane informacje są zabezpieczane podpisem elektronicznym z użyciem algorytmu RSA.

Euro, ευρώ, евро (znak: €, kod ISO 4217: EUR) – europejska waluta wprowadzona w miejsce walut krajowych. Jest prawnym środkiem płatniczym w 16 państwach tworzących strefę euro w Unii Europejskiej - obejmującym ponad 322,5 mln Europejczyków. Waluta euro używana jest także w 11 krajach i terytoriach nienależących do UE (Watykanie, Monako, San Marino, Andorze, Kosowie, Czarnogórze) oraz we francuskich posiadłościach na Atlantyku i Oceanie Indyjskim oraz w brytyjskich bazach wojskowych na Cyprze.

Rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy (ROR) - rachunek bieżący przeznaczony dla osób fizycznych, na który mogą być przekazywane wynagrodzenia, emerytury, renty oraz stałe dochody z innych źródeł, z wyjątkiem wpływów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Budowa systemu

System ELIXIR składa się z dwóch podsystemów:

ELIXIR-OK (kiedyś ELIXIR-0),

ELIXIR-C.

Obecnie w oddziałach banków rozliczających się poprzez ELIXIR musi być zainstalowany standardowy interfejs systemu – podsystem ELIXIR-OK. Obsługuje on następujące funkcje:

rejestracja danych z dokumentów źródłowych lub dołączenie danych ze zbiorów utworzonych na podstawie danych z oddziałowego systemu informatycznego (własne oprogramowanie banku),

nadanie podpisu cyfrowego,

przekazanie zbiorów do ELIXIR-C zgodnie z parametrami oddziału (dyskietka, telekomunikacja),

odbiór z ELIXIR-C zbiorów zawierających przetworzone komunikaty,

weryfikacja podpisu cyfrowego,

wydruk duplikatów dokumentów lub utworzenie zbioru dla systemu informatycznego banku.

Przewiduje się, że docelowo funkcje te powinny być realizowane przez wyspecjalizowane moduły własnych systemów obsługi banków, zapewniające bezpośrednie sprzężenie tych systemów z ELIXIR-C. Podsystem ELIXIR-C pracuje w regionalnych centrach rozliczeniowych (BRIR-y) oraz w centrum rozliczeniowym (KIR). Od 2008 roku struktura KIR uległa transformacji z centrów rozliczeniowych BRIR w postać Regionalnych Centrów Sprzedaży (RCS), które nie są zaangażowane w funkcjonowanie systemu Elixir, a także w Regionalne Centra Operacyjne (RCO) w ramach których odbywają się rozliczenia systemu Elixir. W RCO następuje odbiór zbiorów i kontrola komunikatów otrzymanych z oddziałów, a następnie przekazanie ich do centrum rozliczeniowego. Po dokonaniu rozliczenia w centrum, przetworzone komunikaty są przekazywane przez regionalne centra do odpowiednich oddziałów na właściwych dla danego oddziału nośnikach. Centrum rozliczeniowe jest odpowiedzialne za przygotowanie danych do rozrachunku w NBP.

Krajowa Izba Rozliczeniowa S.A. (KIR) – instytucja pośrednicząca w rozliczeniach między bankami. Funkcjonuje w oparciu o prawo bankowe. KIR została powołana w 1991 r. z inicjatywy 16 największych banków polskich, a także Narodowego Banku Polskiego oraz Związku Banków Polskich. Oferuje szereg usług, które kieruje przede wszystkim do instytucji bankowych, finansowych, dużych przedsiębiorstw z sektora telekomunikacyjnego i energetycznego, firm działających w obszarze e-commerce oraz administracji państwowej. Od ponad 15 lat Izba opracowuje jak i wprowadza na rynek rozwiązania z dziedziny wymiany informacji elektronicznej.

SORBNET – system rozliczeniowy do rozliczeń wysokokwotowych, prowadzony przez NBP. System SORBNET obsługuje rachunki bieżące banków prowadzone w NBP do rozliczeń międzybankowych. Należy do klasy systemów RTGS (ang. Real Time Gross Settlement), czyli umożliwiających rozliczenia hurtowe w czasie rzeczywistym.

Komunikaty między uczestnikami systemu wymieniane są w trzech sesjach:

Nieco inne są godziny sesji poszczególnych banków

Historia

wrzesień 1993 – stworzenie systemu przez firmę Unisys

18 kwietnia 1994 – uruchomienie produkcyjnego systemu obsługującego 37 oddziałów w ośmiu bankach

lipiec 1998 – wszyscy członkowie Izby korzystają z systemu

1999 – stworzenie nowego systemu zarządzania certyfikatami kluczy publicznych (SZAFIR)

1 lipca 2004 – zamknięcie systemu SYBIR

marzec 2005 – uruchomienie systemu EuroELIXIR

EuroELIXIR

W marcu 2005 KIR uruchomiła EuroELIXIR, odpowiednik systemu ELIXIR dla krajowych oraz transgranicznych rozliczeń w euro.

X.25 - to rekomendowany przez ITU-T standard protokołu komunikacyjnego dla publicznych sieci WAN, definiujący interfejs połączenia pomiędzy terminalem danych DTE (Data Terminal Equipment) a urządzeniem transmisji danych DCE (Data Communications Equipment), dla terminali pracujących w trybie pakietowym, podłączonych do publicznych sieci transmisji danych poprzez łącze dedykowane.

Zobowiązanie (łac. obligatio) – rodzaj stosunku cywilnoprawnego, węzeł prawny (łac. vinculum iuris) łączący dłużnika z wierzycielem, który polega na tym, że "wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić" (art. 353 § 1 kodeksu cywilnego). Prawo zobowiązań reguluje społeczne formy wymiany dóbr i usług o wartości majątkowej. Zobowiązania to księga trzecia Kodeksu Cywilnego.

Przypisy

Zobacz też

SORBNET