EZT - Polski Serwis Naukowy

Elektryczne zespoły trakcyjne Przewozów Regionalnych (ED72 – czterowagonowy na dalszym planie i EN57 – 2 jednostki trójwagonowe w różnych malowaniach na bliższym) stojące na torach postojowych w Poznaniu

Elektryczny zespół trakcyjny (ezt) – zespół trakcyjny o własnym napędzie elektrycznym, składający się z dwóch członów sterowniczych na obu końcach oraz członów pośrednich. Poszczególne człony nie mogą być rozłączane w warunkach eksploatacyjnych. Możliwe jest łączenie całych pojazdów tego samego typu w trakcję ukrotnioną.

Pojazd szynowy - urządzenie transportu lądowego, poruszające po torze kolejowym lub innych systemach szynowych. Wśród pojazdów szynowych wyróżnić można pojazdy trakcyjne mające własny napęd (poruszające się na zasadzie adhezyjnej lub przy pomocy zębatki) oraz wagony, czyli pojazdy doczepne pozbawione napędu. W historii i współcześnie stosowane są też systemy z napędem centralnym - pneumatycznym lub linowym, a także napędzane przez silnik liniowy (metro).

Trakcja ukrotniona w kolejnictwie to obsługa połączonych jednostek napędowych (lokomotyw, lub elektrycznych zespołów trakcyjnych) pociągu nie wymagająca osobnej obsługi dla każdego z pojazdów trakcyjnych. Sterowanie wszystkimi czynnymi jednostkami napędowymi odbywa się z pulpitu sterowania w maszynie prowadzącej. Sterowanie elektryczne w elektrycznych zespołach trakcyjnych realizowane jest przez sprzęg samoczynny systemu Scharfenberga, a w większości lokomotyw poprzez połączenie 3 kablami. Trakcja ukrotniona jest również powszechnie stosowana w tramwajach i w metrze. Sterowanie hamulcem pneumatycznym jednostek zależnych polega na przestawieniu ich zaworu sterującego w położenie neutralne.

Historia

Najstarszym produkowanym w Polsce EZT jest EW51, którego wszystkie 76 sztuk zostało wyprodukowanych w 1936 w zakładach H. Cegielskiego w Poznaniu, L. Zieleniewski w Sanoku oraz Lilpop, Rau i Loewenstein w Warszawie. Pojazdy te zostały przeznaczone do obsługi ruchu podmiejskiego aglomeracji warszawskiej.

Napęd elektryczny – zespół połączonych ze sobą i oddziałujących na siebie wzajemnie elementów przetwarzających energię elektromechaniczną w procesie technologicznym.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Po II wojnie światowej Polska w ramach reparacji wojennych otrzymała z Niemiec EW90, EW91 i EW92, które po przerobienie w Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego były eksploatowane przez SKM Trójmiasto. W 1954 PaFaWag, będący jedyny producentem taboru kolejowego w Polsce, wyprodukował swój pierwszy EZT – EW53, 4 lata później rozpoczął produkcje EW55, a w 1961 EN57 – najdłużej produkowanego pojazdu szynowego na świecie. Przez 32 lata wyprodukowano 1429 sztuk. W latach 50. dodatkowo importowano EZT z NRD. Aż do 1997 PaFaWag był jedynym producentem EZT w Polsce, który po prywatyzacji w tym samym roku zaprzestał produkcji tego typu pojazdów.

Niemiecka Republika Demokratyczna w skrócie NRD (niem. Deutsche Demokratische Republik, DDR) - państwo powstałe 7 października 1949 na terenie byłej sowieckiej strefy okupacyjnej (niem. Sowjetische Besatzungszone in Deutschland, SBZ). 3 października 1990 NRD przyłączyła się do RFN.

H. Cegielski - Poznań S.A. (HCP, gwarowo Ceglorz) – firma założona przez Hipolita Cegielskiego w 1846 w Poznaniu. Początkowo był to warsztat znajdujący się przy sklepie z artykułami metalowymi w poznańskim Bazarze. W 1849 lub 1855 przy dzisiejszej ul. Woźnej powstał zakład naprawczy narzędzi rolniczych. W 1855 rozrastająca się fabryczka przeniosła się na ul. Kozią. Zakłady specjalizowały się wówczas w produkcji i naprawie maszyn rolniczych, a w 1859 stale rozrastający się zakład przeniósł się na ul. Strzelecką. W 1860 rozpoczęto produkcję lokomobili. Umierając w 1868 Hipolit Cegielski pozostawił spadkobiercom dynamicznie rozwijający się zakład zatrudniający w 1869 już 300 pracowników.

Obecnie zamiar wypełnienia luki na polskim rynku EZT mają 3 firmy: PESA Bydgoszcz (dawne ZNTK Bydgoszcz), Newag (dawne ZNTK Nowy Sącz) oraz Stadler Rail Polska.

Eksploatacja w Polsce

EZT są eksploatowane przede wszystkim w przewozach pasażerskich aglomeracyjnych, regionalnych oraz rzadziej międzyregionalnych (InterREGIO i TLK). Planowane jest w niedalekiej przyszłości wykorzystanie ich do obsługi połączeń kwalifikowanych dużych prędkości (Pendolino w PKP Intercity).

Twoje Linie Kolejowe (skrót TLK) – (do 31.12.2010 p.n. Tanie Linie Kolejowe) nazwa handlowa (marka) pociągów pospiesznych uruchamianych przez spółkę PKP Intercity S.A. od 4 kwietnia 2005.

Fabryka Wagon w Ostrowie Wielkopolskim – wybudowana w latach 1920-1922, w przeszłości największy zakład przemysłu metalowego w południowej Wielkopolsce i największy zakład naprawy taboru kolejowego w Polsce.

Osobny artykuł: Lista elektrycznych zespołów trakcyjnych i wagonów elektrycznych eksploatowanych w Polsce.

Przypisy

Piotr Sobolewski. Nowy Zakład Montażu Taboru Kolejowego firmy STADLER w Siedlcach. „Świat Kolei”. 5/2008, s. 3. Łódź: Emi-press. ISSN 1234-5962.

Bibliografia

Paweł Terczyński: Atlas lokomotyw 2007. Poznań: Poznański Klub Modelarzy Kolejowych, 2007. ISBN 978-83-920757-7-6.