Ea - bóg - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy bóstwa mitologii asyryjsko-babilońskiej. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Ea – jeden z najważniejszych bogów asyryjsko-babilońskich, bóg wód, kultury, mądrości, cywilizacji, sztuk, rzemiosł artystycznych. Jego pierwowzorem był sumeryjski bóg Enki

Anu (sum. An, akad. Anu, Anum) - w mitologii mezopotamskiej "Bóg-Niebo", "ojciec wszystkich bogów", "król Anunnaków", bóg stojący formalnie na czele panteonu sumeryjskiego i babilońskiego, tworzący wraz ze swym synem Enlilem "Panem Powietrza" i Enkim "Panem Ziemi" wielką trójcę bogów.

Dumuzi, Tammuz, Tamuz – w mitologii mezopotamskiej bóg-pasterz, małżonek bogini Isztar (Inanny), skazany przez nią na pobyt w świecie podziemnym. Czczony też jako bóg wegetacji.

Ea należał do grona czterech wielkich bóstw niebiańskich: Anunnaki - związanego z niebem, Enlilem - burza i ziemia, Szamaszem - słońce. Jest zaliczany do bóstw stworzycieli. Jego siedzibą było Apsu. Ze swoim bratem Enlilem podzielił świat grając z nim w kości i otrzymując świat wody. Przeważnie uważa się go za stworzyciela rodzaju ludzkiego.

Enki w mitologii sumeryjskiej (Ea w mitologii babilońskiej) – bóg słodkich wód, bóg mądrości, stwórca człowieka, czczony w Eridu. Razem z bogiem nieba Anu i bogiem Enlilem tworzył wielką triadę głównych bóstw.

Spółdzielnia Wydawniczo-Handlowa "Książka i Wiedza" - polska oficyna wydawnicza powstała w 1948 r., z połączenia wydawnictw "Książka" (utworzonej przez działaczy PPR) i "Wiedza" (związanej z PPS).

Mitologia asyryjska

Ea jest bohaterem kilku mitów. W jednym z mitów asyryjskich, uczestniczył w stworzeniu człowieka. Główną rolę odgrywała bogini Ninhursag (Nintu, Mama). Bogini udała się wraz z czternastoma brzemiennymi kobietami do Domu Przeznaczenia. Tam Ea poprosił ją, by rozpoczęła wymawiać zaklęcia. Ona uczyniła to i poczęła rysować w glinie czternaście postaci, dzieląc je na dwie równe części. Po takich obrzędach Ea uklęknął i otworzył swój pępek, a następnie nakazał, by kobiety brzemienne urodziły siedmiu mężczyzn i siedem kobiet. Ninhursag osobiście formowała narodzonych.

Ninhursag (zwana także Ki) – sumeryjska wielka bogini-matka nazywana "matką bogów", symbol życia i płodności ziemi. Imię Ninhursag znaczy "Pani Gór".

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Mitologia babilońska

W mitologii babilońskiej Ea był synem Anu i Id. Wraz z braćmi pędził wędrowny tryb życia, co rusz występując i przeszkadzając swoim prarodzicom bogini Tiamat i bogu Apsu. Apsu postanowił wystąpić przeciwko młodym bogom, ci jednak zwietrzywszy jego zamiary zabili go. Ea wraz z boginią Damkina stworzyli wielkiego boga Marduka. Timat, rozgniewana po śmierci męża, stworzyła liczne potwory. Anszar, Anu i Ea rozpoczęli walkę z praboginią i jej stworami lecz, nie byli w stanie ich pokonać. Wówczas Marduk, po przyrzeczeniu mu władzy nad światem, pomógł bogom i pokonał Tiamat przecinając ją na dwie części z których stworzył niebo i ziemię a w jej brzuchu uformował ścieżkę po której wędrowało słońce.

Tiamat – w mitologii sumeryjskiej bogini-matka, personifikacja słonych wód oceanu, należała do pierwszego pokolenia bóstw. Apsu - partner Tiamat kojarzony był natomiast z wodami słodkimi.

Nina – imię żeńskie o niejasnej etymologii, w Polsce dawniej znane jako zdrobnienie imienia Janina lub Antonina. Prawdopodobnie pochodzi od imienia Ninos, noszonego przez mitycznego założyciela Niniwy i imperium asyryjskiego. Patronka tego imienia, św. Nina (Nino), znana również jako Krystiana (Christiana - "chrześcijanka"), przyniosła chrześcijaństwo do Gruzji.

Wpływy mitologii sumeryjskiej

Ea był utożsamiany z wcześniejszym bogiem sumeryjskim Enki. Wpływ tej wczesnej kultury, istniejącej kilkaset lat przed cywilizacją babilońską, a następnie asyryjską, odnajdujemy między innymi w mitach, gdzie Ea zastąpiony jest bogiem Enki. W kosmogonicznym micie stworzenia człowieka występuje obok bogini Ninhursag. W procesach powstawania ziemi Ea stworzył wody pierwotne oraz z gliny elementy potrzebne do wznoszenia budowli. Następnie stworzył bogów Arazu opiekujących się rzemiosłami, następnie stworzył góry, wody, króla utrzymującego świątynie i mistrza obrzędów ku czci bogów.

Belit - mineralogiczna nazwa krzemianu dwuwapniowego, 2CaO·SiO2 lub C2S. Stosowany jako składnik klinkieru (półproduktu cementu portlandzkiego) odpowiedzialny za późne wiązanie cementu. W postaci naturalnej występuje jako larnit.

Utu – sumeryjski bóg słońca. Akadyjski odpowiednik jego imienia to Szamasz. Był synem Nanny i bogini Ningal oraz bliźniaczym bratem Inanny. Jego żoną była Szerida (w akadyjskim Aja). Czczony również w Fenicji.

Powiązania z innymi bogami

Małżonką Ea była Damkina z którą miał syna Marduka oraz z boginią Turtur syna Dumuzi ("Prawowity Syn") - boga słońca , wiosny lub lata. Ea miał również córkę, boginie wód Erua i Nina. Niekiedy za małżonkę Ea, uważa się również Belit - uosobienie pierwiastka żeńskiego w przyrodzie. Jego personifikacją był bóg monstrum w postaci półryby- półbarana Kuribo oraz Kululuznany również pod imieniem Oannes półczłowiek-półryba.

Marduk (sum. amar-utu, tłum. "Młody byczek boga Utu") – bóstwo opiekuńcze miasta Babilon, najważniejszy bóg panteonu babilońskiego, syn boga Enki/Ea, małżonek bogini Sarpanitu, łączony z planetą Jowisz.

Imiona w innych kulturach

Enki - kultura sumeryjska;

Bel-Aszur - kultura chaldejska;

Ajja - kultura semicka.

Zobacz też

Asyria

Babilonia

Bibliografia

Mity o stworzeniu świata i ludzi, David. A. Leeming, Margaret A. Leeming, wyd. Atena, Poznań 1999, ISBN 83-85414-32-0;
Uniwersalny Leksykon Bóstw, Marjorie Leach, wyd Atena; Poznań 1998, ISBN 83-85414-30-4;
Leksykon mitów i legend świata K. McLeish, wyd. Książka i Wiedza, Kraków 2001, ISBN 83-05-13168-8