Ed Elisian - Polski Serwis Naukowy

Ed Elisian (właściwie Edward Gulbeng Eliseian, ur. 9 grudnia 1926 roku w Oakland, zm. 30 sierpnia 1959 roku w Milwaukee) - amerykański kierowca wyścigowy.

W latach 1953-1959 wziął udział w 43 wyścigach USAC National Championship. Jego najlepszym wynikiem było trzecie miejsce (Langhorne 1959), zdobył także jedno pole position (Milwaukee 1957).

Indianapolis 500 i kontrowersje

Najbardziej pamiętne wydarzenia w jego karierze są jednak związane z Indianapolis 500. W 1955 roku jako pierwszy kierowca w historii wyścigu dobrowolnie zatrzymał swój samochód, aby pobiec na miejsce tragicznego wypadku bliskiego przyjaciela, Billa Vukovicha.

Ohio – stan w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, nad jeziorem Erie. Nazwa pochodzi od rzeki Ohio, która tworzy jego południową granicę.

Indianapolis 500 – wyścig samochodowy rozgrywany corocznie w Stanach Zjednoczonych w ostatnią niedzielę maja. Wyścig rozgrywany jest od 1911 roku na dystansie 500 mil, czyli 200 okrążeń na torze Indianapolis Motor Speedway. Jest to jedno z największych wydarzeń sportowych na świecie, oglądane na żywo przez około 270 tysięcy widzów.

To heroiczne zdarzenie zostało przyćmione przez incydent z 1958 roku, gdy startujący z drugiej pozycji Elisian wpadł w poślizg na pierwszym okrążeniu, czym wywołał zbiorowy karambol, w którym zginął Pat O'Connor. W efekcie został zawieszony w prawach zawodnika przez USAC na kilka dni.

Bill Vukovich (ur. 13 grudnia 1918 we Fresno - zm. 30 maja 1955 w Indianapolis) - kierowca wyścigowy ze Stanów Zjednoczonych. Dwukrotnie zwyciężył w wyścigu Indianapolis 500.

Oakland – założone w 1852 roku miasto leżące na wschodnim brzegu Zatoki San Francisco w północnej Kalifornii, stolica hrabstwa Alameda. Graniczy od północy z uniwersyteckim miastem Berkeley.

Niespełna miesiąc później, podczas wyścigu sprint carów na torze New Bremen Speedway w stanie Ohio, Elisian brał udział w kolizji z Jimem Davisem, który zmarł wskutek obrażeń kilka dni później. Sędziowie wyścigu nie stwierdzili winy Elisiana w tym przypadku, lecz jego reputacja wśród innych kierowców całkowicie legła w gruzach (jeszcze w 1956 roku Elisian został oskarżony o spowodowanie śmiertelnego wypadku Boba Sweikerta podczas wyścigu sprint carów w Salem; oddalono te zarzuty po analizie zapisu filmowego z kamer).

United States Automobile Club, w skrócie USAC, to związek zajmujący się organizacją części samochodowych serii wyścigowych rozgrywanych w Stanach Zjednoczonych.

Straż pożarna, dawniej straż ogniowa – zorganizowana formacja zajmująca się prewencją i walką z pożarami oraz pozostałymi zagrożeniami (innymi niż przestępczość) dla zdrowia i życia ludzkiego, dobytku oraz środowiska naturalnego. Do zadań straży pożarnej należy także usuwanie skutków klęsk żywiołowych i katastrof.

Pojawiły się plotki, jakoby kierowca był poważnie zadłużony, a wcześniejszy wypadek w Indianapolis 500 był konsekwencją zakładu, w którym Elisian obstawił siebie na pozycji lidera po pierwszym okrążeniu wyścigu.

W 1959 roku Elisian nie zgłosił się do Indianapolis 500, wciąż będąc persona non grata na tym torze.

Śmierć

Zginął tragicznie w wypadku na torze Milwaukee Mile (ówcześnie Wisconsin State Fair Park) w 1959 roku. Na 28. z 200 okrążeń wpadł w poślizg na oleju wylanym ze zdefektowanego silnika AJ Foyta i uderzył w zewnętrzną ścianę. Samochód obrócił się kołami do góry i stanął w płomieniach. Nieżywego Elisiana wydobyto z wraku dopiero po dziewięciu minutach.

Pole Position - termin oznaczający pierwszą (najdogodniejszą) pozycję startową w szeregu wszystkich startujących w wyścigu, używany w sportach motorowych (np. Formuła 1, MotoGP). Kolejność startowa zawodników najczęściej jest wyłaniania poprzez kwalifikacje, w czasie których kierowca próbuje osiągnąć jak najlepszy czas, zwycięzca kwalifikacji zajmuje pole position w wyścigu głównym.

David Purley (ur. 26 stycznia 1945 w Bognor Regis, West Sussex, zm. 2 lipca 1985) – brytyjski kierowca Formuły 1. Brał udział w 11 Grand Prix, debiutował 3 czerwca 1973 roku. Nie zdobył punktów.

Po śmierci Elisiana pojawiły się opinie, że pozostali kierowcy uczestniczący w tym wyścigu celowo nie przerwali rywalizacji, utrudniając dojazd straży pożarnej na miejsce wypadku. Te założenia pozostają jednak tylko w sferze domysłów.

Do dnia dzisiejszego Elisian pozostaje jedną z najbardziej kontrowersyjnych postaci w historii amerykańskich sportów wyścigowych. Mimo ostracyzmu związanego z wypadkiem Pata O'Connora, nie sposób pominąć faktu, że Elisian wciąż pozostaje jedynym kierowcą w historii Indianapolis 500, który dobrowolnie zatrzymał samochód, aby pomóc innemu zawodnikowi. To wydarzenie nie ma jednak przełożenia na generalną ocenę kierowcy, jak choćby w analogicznym przypadku Davida Purleya w świecie Formuły 1.

Formuła 1 (inaczej Mistrzostwa Świata Formuły 1, błędnie nazywana formułą pierwszą, oficjalny skrót F1) – przeprowadzany regularnie (corocznie) od roku 1950 cykl najbardziej prestiżowych międzynarodowych wyścigów samochodowych na świecie, znany również jako wyścigi Grand Prix, a jednocześnie klasa biorących w nich udział jednomiejscowych samochodów wyścigowych o otwartym nadwoziu. Dyscyplina sportu zapoczątkowana w Europie, obecnie o zasięgu globalnym, organizowana w Europie, Ameryce Południowej,Ameryce Północnej, Afryce, Azji i Australii. Podczas danego sezonu odbywa się w sumie kilkanaście wyścigów (tzw. eliminacji), czyli poszczególnych grand prix, na wydzielonych torach ulicznych lub na specjalnie stworzonych do tego celu torach zamkniętych.

Starty w Indianapolis 500

Wszystkie starty Elisiana w Indianapolis 500 są zaliczane do punktacji MŚ Formuły 1.

Przypisy

Linki zewnętrzne

ChampCarStats.com - Ed Elisian

Find A Grave - Ed Elisian