Edmonton - Polski Serwis Naukowy

Panorama Edmonton nocą

Na mapach: 53°32′50″N 113°30′02″W / 53.54722, -113.50056

Diagram klimatyczny dla Edmonton

Ratusz Edmonton

Centrum Edmonton

Wieżowiec Telus plaza

Festiwal Heritage w Edmonton, Pawilon Skandynawski

Edmonton – miasto położone w zachodniej Kanadzie, leżące na preriach kanadyjskich, nad rzeką Saskatchewan Północny. Edmonton stało się stolicą kanadyjskiej prowincji Alberta 1 września 1905 r.

Tornado (z hiszp. tronada – burza) – gwałtownie wirująca kolumna powietrza, będąca jednocześnie w kontakcie z powierzchnią ziemi i podstawą cumulonimbusa lub rzadziej wypiętrzonego cumulusa. Tornada osiągają różne wielkości, jednak zwykle przyjmują postać widzialnego leja kondensacyjnego, węższym końcem dotykającego ziemi. Dolna część leja jest często otoczona chmurą odłamków i pyłu.
Uniwersytet Alberty (ang. University of Alberta) to uniwersytet działający w kanadyjskim mieście Edmonton, w prowincji Alberta. Ma 3200 wykładowców i ponad 35 tys. studentów.

Ludność miasta wynosi 730 372 (2006), a w aglomeracji 1 034 945 (2006) mieszkańców. Jest to drugie co do wielkości miasto Alberty po Calgary. Jest jednym z najnowocześniejszych miast zachodniej Kanady. Wraz z Calgary tworzy serce gospodarcze i finansowe bogatej prowincji Alberty. Łącznie miasta te skupiają przeszło 80 % populacji całej prowincji, co daje obraz stopnia urbanizacji tych terenów. Ważny ośrodek naukowo - kulturalny (Uniwersytet Alberty, liczne festiwale).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

Metropolia

Aglomerację Edmonton zamieszkuje 1 040 000 osób. Największe miasta metropolii (poza Edmonton) to (liczba ludności wg danych z 2006 r.):

St. Albert (57,7 tys.)

Spruce Grove (19,4 tys.)

Leduc (16,9 tys.)

Fort Saskatchewan (14,9 tys.).

Geografia

Edmonton leży w zachodniej Kanadzie, w północnej części północnoamerykańskich Wielkich Równin. Region ten zwany jest Wyżyną Saskatchewan i ciągnie się od podnóża Gór Skalistych kilkaset kilometrów na wschód. Lekko falisty teren wyżyn pokrywają żyzne czarnoziemy, co zadecydowało o rozwoju tutejszego rolnictwa i ośrodków miejskich. Samo Edmonton leży nad rzeką Saskatchewan Północny. Początkowo zajmowało tereny w dolinie rzeki, po obu jej stronach, by następnie rozrosnąć się na otaczające ją równiny.

Rexall Place to hala sportowa znajdująca się w Edmonton w Kanadzie. Hala od 1974–1995 nazywała się Northlands Coliseum, od 1995 do 1998 hala nazywała się Edmonton Coliseum, od 1998 do 2003 Skyreach Centre, a od 2003 roku hala nosi swoją obecną nazwę. Przed halą stoi statua Wayne’a Gretzky’ego jednego z najlepszych hokeistów, który grał między innymi w Edmonton Oilers, w drużynie która rozgrywa swoje mecze na tej hali.
Alberta – prowincja Kanady. Alberta graniczy z prowincjami, od zachodu z Kolumbią Brytyjską, od wschodu z Saskatchewan, z Terytoriami Północno-Zachodnimi na północy i ze stanem USA Montana od południa.

Klimat

Klimat miasta pozostaje pod wpływem gór, które hamują napływ wilgotnych mas powietrza znad Oceanu Spokojnego. W rezultacie cechuje się on znacznym kontynentalizmem, ze średnią sumą opadów (około 600 mm) oraz dużą różnicą temperatur pomiędzy latem a zimą (odpowiednio 20 st. C i -15 st. C).

Historia

Edmonton zostało założone w roku 1795 jako osada związana z handlem futrami - faktoria handlowa Kompanii Hudsońskiej. Szybszy rozwój osady nastąpił w 2. połowie XIX w., kiedy wokół miasta zaczęło osiedlać się więcej farmerów. Edmonton odegrało szczególnie ważną rolę w czasie gorączki złota w Klondike jako główny punkt zaopatrzeniowy dla poszukiwaczy ciągnących dalej na północ i zachód. W 1892 r. osada zyskała prawa miejskie, a w 1905 r. została oficjalną stolicą prowincji Alberta. W 1901 roku Edmonton liczyło zaledwie 2,5 tys. mieszkańców. Miasto rozrastało się po obu stronach rzeki, a o dynamice wzrostu może świadczyć fakt, że w 1912 r. liczba jego mieszkańców powiększyła się dwukrotnie. W 1913 r. obie części miasta połączył nowy most, co przyczyniło się do napływu osadników (liczba ludności przekroczyła wówczas 50 tys.). Miasto nadal pełniło głównie funkcję usługowe dla okolicznych farmerów oraz kolonistów w całej północno-zachodniej Kanadzie. Dzięki temu nazwano je "Wrotami Północy".

Saskatchewan Północny (ang. North Saskatchewan River, fr. Rivière Saskatchewan Nord) – rzeka w Kanadzie, w prowincjach Alberta i Saskatchewan. Stanowi jedną z dwóch rzek źródłowych Saskatchewan, druga to Saskatchewan Południowy. Jej długość wynosi 1287 km, a powierzchnia dorzecza 122,8 tys. km².

Wkrótce po II wojnie światowej w pobliżu miasta odkryto złoża ropy naftowej, a samo Edmonton stało się najważniejszym ośrodkiem petrochemicznym Kanady. Szybko powstawały pola nieustannie pracujuących kiwonów i dymiące rafinerie. Najszybszy rozwój przypadł na lata 70. XX w., kiedy w wyniku bliskowchodniego kryzysu nafotwego wysokie ceny ropy umożliwiły miejscowym firmom osiągnięcie znacznych zysków. 31 lipca 1987 r. miasto spustoszyło tornado, które zabiło 27 osób.

Dziś Edmonton to ważny węzeł komunikacyjny - kolejowy, drogowy i lotniczy.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)