Edmund Adam Jarzyński - Polski Serwis Naukowy

Edmund Adam Jarzyński (ur. 11 stycznia 1891 w Łańcucie, zm. 19 lutego 1973 w Łodzi) – polski spółdzielca, krajoznawca, działacz krajoznawczy, działacz ruchu opieki nad zabytkami, regionalista, autor książki Tajemnice starych kamienic, współtwórca "Wędrownika".

Nauka i praca zawodowa

W 1914 ukończył w Wiedniu Akademię Handlu Zagranicznego. W 1916 w Rzeszowie był założycielem Spółdzielni Kółek Rolniczych i jej wicedyrektorem. Następnie pracował w spółdzielczości w Gdańsku, a od 1936 mieszkał i pracował w Łodzi. W czasie wojny wysiedlony przez Niemców wrócił do Rzeszowa, znów do Spółdzielni Kółek Rolniczych. W 1948 przeniósł się z powrotem do Łodzi i pracował tu w spółdzielczości.

Pomysł założenia Towarzystwa Tatrzańskiego był rozważany wśród miłośników Tatr już w 1871. Założono je początkowo jako Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie 3 sierpnia 1873. Po ustanowieniu statutu Towarzystwo zostało zarejestrowane 19 marca 1874 z siedzibą w Nowym Targu. W maju 1874 zmieniło nazwę na Towarzystwo Tatrzańskie i przeniosło swoją siedzibę do Krakowa.

Ulica Rzgowska w Łodzi – stanowi trasę wylotową z Łodzi w kierunku Rzgowa. Położona w dzielnicy Górna. Rozpoczyna się na placu Reymonta, a kończy na granicy Łodzi przechodząc wcześniej w drogę krajową nr 1. Jest istotną dla miejskiego ruchu połączeniem między centrum, a dzielnicą Łódź Górna. Dla osób przejeżdżających przez Łódź jest trasą wylotową na Katowice.

Działalność pozazawodowa

W 1948 związał się ściśle z Polskim Towarzystwem Krajoznawczym. W grudniu 1950 nastąpiło w Warszawie połączenie Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego z Polskim Towarzystwem Krajoznawczym w Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze, a w Łodzi nastąpiło to w marcu 1951, powstał wtedy okręg łódzki, z którego z czasem wyodrębniły się oddziały, w tym Oddział Łódzki. W ten sposób został członkiem PTTK.

Rzeszów (łac. Resovia, czes. Řešov, jid. רײַשע, ros. Жешув, ukr. Ряшiв, niem. Reichshof) – miasto w południowo-wschodniej Polsce, stolica województwa podkarpackiego oraz diecezji rzeszowskiej. Rzeszów stanowi powiat grodzki, a także jest siedzibą ziemskiego powiatu rzeszowskiego.

Polskie Towarzystwo Krajoznawcze (PTKraj.) - powstałe w 1906 r. z inicjatywy m.in. Aleksandra Janowskiego, Kazimierza Kulwiecia, Zygmunta Glogera i innych. Powstało w Warszawie, a swoim zasięgiem obejmowało zabór rosyjski. Jednym z głównych jego celów było ukazywanie piękna ziemi polskiej oraz rozbudzanie uczuć patriotycznych poprzez poznawanie Polski. Towarzystwo wielką wagę przywiązywało do wychowywania młodzieży. Liczne grono działaczy społecznych (wśród nich m.in. Mieczysław Orłowicz) podjęło się roli przewodników i wychowawców.

Należał do grona pionierów turystyki pieszej. W 1951 został pierwszym przewodniczącym Komisji Turystyki Pieszej Zarządu Okręgu PTTK w Łodzi. Jako jeden z pierwszych uzyskał uprawnienia Przodownika TP.

W 1952 zdobył uprawnienia przewodnickie.

Był organizatorem i przez kilkanaście lat był sekretarzem Komisji Opieki nad Zabytkami Zarządu Okręgu PTTK w Łodzi, zajmował się gromadzeniem archiwum fotograficznego zabytków województwa łódzkiego, organizował szkolenia, wycieczki i zjazdy Opiekunów Zabytków.

Był współtwórcą i przewodniczącym Komisji Krajoznawczej Zarządu Okręgu PTTK.

Zasłużony Działacz Kultury - polska odznaka honorowa, nadawana osobom zasłużonym w tworzeniu, upowszechnianiu i ochronie kultury przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

Zbigniew Jarzyński (urodził się 30 marca 1920 we Lwowie, zmarł 18 października 1992 w Łodzi) – polski fotografik, łódzki działacz krajoznawczy i ochrony zabytków.

Jego pasją było gromadzenie archiwalnych materiałów dotyczących Łodzi, a zbierane żmudnie informacje wykorzystał w wydanej w 1972 książce Tajemnice starych kamienic.

W 1956 wraz z Kazimierzem Hemplem i Jerzym Pyrkoszem stworzył "Biuletyn Zarządu Okręgu PTTK w Łodzi" i do 1972 był jego redaktorem, autorem artykułów, głównie krajoznawczych, a także korektorem i wydawcą – słowem, wydawnictwo to ukazywało się dzięki jego wielkiej pracy. Zyskało sobie trwałe miejsce w dorobku PTTK w Łodzi, województwie i w kraju. Pismo ukazuje się nadal pod zmienionym tytułem "Wędrownik", w 2006 obchodziło 50-lecie istnienia.

Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK) - stowarzyszenie powstałe z połączenia w 1950 roku Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, grupujące turystów i krajoznawców. Towarzystwo stawia sobie za zadanie upowszechnianie na terenie Polski turystyki kwalifikowanej i krajoznawstwa.

Gdańsk, (, , jid. דאַנץ – danc) – miasto portowe w Polsce nad Morzem Bałtyckim, położone u ujścia Motławy do Wisły nad Zatoką Gdańską. Wraz z Gdynią i Sopotem tworzy Trójmiasto. Centrum kulturalne, naukowe i gospodarcze oraz węzeł komunikacyjny północnej Polski, stolica województwa pomorskiego oraz archidiecezji gdańskiej.

Przez kilkanaście lat organizował ponadto w lokalu Zarządu Okręgu PTTK tzw. "czwartki krajoznawcze" – cykl pionierskich prelekcji krajoznawczych, cieszących się znacznym powodzeniem.

Pochowany został na cmentarzu przy ul. Rzgowskiej w Łodzi.

Koneksje rodzinne

Jego dziećmi są: Irena Popławska – historyk architektury łódzkiej i Zbigniew Jarzyński – artysta fotografik, autor m.in. licznych fotografii łódzkich zabytków.

Odznaczenia

Złota Odznaka "Zasłużony Działacz Turystyki",

Odznaka "Zasłużony Działacz Kultury",

Złota Honorowa Odznaka PTTK,

Honorowa Odznaka Miasta Łodzi,

Honorowa Odznaka Województwa Łódzkiego,

szereg innych odznaczeń resortowych, spółdzielczych i organizacyjnych PTTK.

Źródła

Materiały Komisji Historycznej PTTK w Łodzi – Słownik biograficzny łódzkich działaczy krajoznawstwa i turystyki, praca zbiorowa pod red. Jacka K. Ciesielskiego, Łódź 1985, PTTK.

Społeczna opieka nad zabytkami PTTK 1992, praca zbiorowa pod red. Jerzego F. Adamskiego, Wiesława Cichego i Franciszka Midury, Brzozów–Warszawa 1992, ISBN 83-900733-5-8