Edmund Wnuk-Lipiński - Polski Serwis Naukowy

Edmund Wnuk-Lipiński (ur. 4 maja 1944 w Suchej) – polski socjolog, profesor, nauczyciel akademicki, pisarz fantastyki naukowej.

Życiorys

Ukończył socjologię na Uniwersytecie Warszawskim, uzyskiwał następnie stopnie naukowego doktora i doktora habilitowanego w tej samej dziedzinie. W 1992 uzyskał tytuł profesora nauk humanistycznych. Specjalizuje się w zakresie socjologii polityki.

Był założycielem i pierwszym dyrektorem Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. Wykładał w Instytucie Nauk Humanistycznych w Wiedniu, na University of Notre Dame, na uczelniach wyższych w Kanadzie, Norwegii, Francji (Centre national de la recherche scientifique), Bułgarii oraz w berlińskim Wissenschaftskolleg. Uzyskał stypendium wiedeńskiego Instytutu Nauk o Człowieku (Institut für die Wissenschaften vom Menschen) w Wiedniu. Należy do międzynarodowych towarzystw socjologicznych.

Rozpad połowiczny - powieść fantastycznonaukowa z gatunku fantastyki socjologicznej, autorstwa Edmunda Wnuka-Lipińskiego, socjologa i pisarza. Wydana przez wydawnictwo Czytelnik w 1988 r. w serii "Z kosmonautą". Powieść została nagrodzona Nagrodą im. Janusza A. Zajdla dla najlepszej polskiej powieści w 1988 r.

Fantastyka socjologiczna, nurt gatunku science-fiction, bardziej niż na ukazywaniu technologii i wątków space operowych skupia się na zagadnieniach socjologicznych: mechanizmach jakim podlegają hipotetyczne społeczeństwa.

Był kierownikiem Katedry Socjologii w Collegium Civitas w Warszawie. W 2006 został wybrany na rektora tej uczelni. Wszedł również w skład rady patronackiej Instytutu Jagiellońskiego.

Zajmował stanowisko doradcy ds. polityki społecznej NSZZ "Solidarność". Z ramienia opozycji demokratycznej brał udział w obradach Okrągłego Stołu. Od 1989 do 1991 kierował zespołem doradców naukowych przy Obywatelskim Klubie Parlamentarnym.

W 2011 odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA – pierwsze polskie wydawnictwo publikujące w kraju poza cenzurą, powstałe w 1977, w latach 70. największe w II obiegu. W 1989 przekształcone w tzw. "superNową" .

Nagroda Fandomu Polskiego imienia Janusza A. Zajdla, zwana potocznie Zajdlem, to coroczna nagroda literacka w dziedzinie fantastyki, przyznawana przez uczestników konwentu Polcon autorom najlepszych polskich utworów literackich wydanych w poprzednim roku kalendarzowym. Głosowanie i wręczenie nagród odbywa się co roku podczas konwentu Polcon.

Twórczość

Twórczość science fiction

Jako pisarz science fiction specjalizuje się w powieściach fantastyki socjologicznej, opisującej postawy ludzi z różnych grup społecznych wobec rządów państwa totalitarnego. Obok Janusza Zajdla był prekursorem tego nurtu w polskiej literaturze z zakresu fantastyki naukowej.

Instytut Nauk o Człowieku (Institut für die Wissenschaften vom Menschen IWM) - instytut badawczy założony przez Krzysztofa Michalskiego (do dziś rektora), ks. Józefa Tischnera wraz z Hansem Georgiem Gadamerem w Wiedniu w 1982 roku. Wieloletnim prezesem tej instytucji był ks. Józef Tischner. Od 2003 roku Instytut przyznaje polskim młodym naukowcom stypendia jego imienia.

Horyzonty Techniki – miesięcznik naukowo-techniczny poświęcony popularyzacji techniki i wynalazczości, wydawany od połowy 1948 roku (nakład 30 000). Wydawca - Naczelna Organizacja Techniczna. Redaktorem naczelnym w pierwszych latach działalności pisma był Rajmund Sosiński, a redakcja mieściła się w Warszawie na ulicy Czackiego.

Opublikował m.in. trylogię Apostezjon, składającą się z pozycji Wir pamięci (1979), Rozpad połowiczny (1988) i Mord założycielski (1989). W 2000 w wydawnictwie superNOWA ukazało się jednotomowe, pełne wydanie tego cyklu (z przywróceniem tekstu usuniętego pierwotnie wskutek ingerencji cenzury).

Polska nowela fantastyczna to seria wydawnicza, w której skład wchodzi sześć tomów antologii polskiej noweli fantastycznej. Seria wydawana była w latach 1984-1986 przez Wydawnictwa Alfa.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

W 1978 wydał opowiadanie Krzyś, po raz pierwszy zamieszczone w "Horyzontach Techniki", jak również w Przepowiedni (tomie 6. Polskiej noweli fantastycznej z 1986).

W 1988 został uhonorowany Nagrodą im. Janusza A. Zajdla za Rozpad połowiczny.

Wybrane publikacje z zakresu socjologii

Praca i wypoczynek w budżecie czasu, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Gdańsk 1972

Metody badania czasu wolnego a socjologiczna interpretacja materiału empirycznego. Referat, Komitet Statystyki i Ekonometrii PAN, Gdańsk 1973

Czas wolny. Współczesność i perspektywy, Instytut Wydawniczy CRZZ, Warszawa 1975

Problematyka kształtowania się potrzeb czytelniczych, Instytut Książki i Czytelnictwa BN, Warszawa 1975

Rozumienie kultury. Szkice socjologiczne, Instytut Wydawniczy CRZZ, Warszawa 1979

Budżet – struktura społeczna – polityka społeczna, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1981

Rozpad połowiczny. Szkice z socjologii transformacji ustrojowej, Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 1991

Demokratyczna rekonstrukcja. Z socjologii radykalnej zmiany ustrojowej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996

Granice wolności. Pamiętnik polskiej transformacji, Scholar, Warszawa 2003

Świat międzyepoki, Znak, Kraków 2004

Socjologia życia publicznego, Scholar, Warszawa 2005

Przypisy

Autorzy nominowani do Nagrody Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla. fandom.art.pl. [dostęp 2011-10-05].
↑ Edmund Wnuk-Lipiński w serwisie "Ludzie Wprost". [dostęp 2011-10-05].
M.P. z 2012 r. poz. 134

Źródła

Edmund Wnuk-Lipiński w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 2011-10-05].