Edward Żółtowski - Polski Serwis Naukowy

Edward Żółtowski herbu Ogończyk (ur. 18 marca 1775 w Mochowie pod Sierpcem , zm. 30 stycznia 1842 w Warszawie) – generał polski i francuski.

W 1792 wstąpił do artylerii I Rzeczypospolitej. Wziął udział w powstaniu kościuszkowskim. Od maja 1797 walczył w Legionach Polskich we Włoszech w stopniu porucznika artylerii pieszej. Awansowany na kapitana 3 batalionu piechoty. W szeregach legionów uczestniczył w kolejnych kampaniach 1797, 1798, 1799, 1800. Był kapitanem 1 Regimentu Piechoty Polskiej.

Wielka Armia (fr. Grande Armée) – nazwa nadawana kolejnym armiom, tworzonym przez I Cesarstwo Francuskie w latach 1805-1808 i 1811-1814; potocznie nazwa armii Napoleona, utworzonej w celu podboju Rosji w 1812.

Jan Henryk Dąbrowski, herbu Dąbrowski (ur. 2 sierpnia 1755 w Pierzchowie nad Rabą w Małopolsce zm. 6 czerwca 1818 w Winnej Górze w Wielkopolsce) – polski generał, senator-wojewoda Królestwa Polskiego w 1815, generał jazdy armii Królestwa Polskiego 1815-1816, dowódca naczelny wojsk polskich w 1813, twórca Legionów Polskich we Włoszech, generał insurekcji kościuszkowskiej. W 1815 odznaczony Orderem Orła Białego, kawaler Orderu Virtuti Militari w 1807, francuskiej Legii Honorowej w 1804, włoskiego Orderu Żelaznej Korony w 1806, rosyjskich orderów św. Włodzimierza i św. Anny.

W 1806 wraz z Wielką Armią przybył do kraju, mianowany został majorem w 3 Pułku Piechoty (wówczas 11 Pułk Piechoty), wraz z którym bił się pod Nidzicą i Dobrym Miastem. 2 marca 1807 mianowany dowódcą pułku w stopniu pułkownika. W czasie wojny polsko-austriackiej poprowadził 3 Pułk Piechoty w bitwie pod Raszynem, prawdopodobnie wziął też udział w szturmie Sandomierza, której to twierdzy później bronił. Dowodząc dwoma lekkimi kompaniami 3 Pułku uczestniczył w szturmie Zamościa. 11 grudnia 1811 awansowany do stopnia generała brygady. 3 marca 1812 objął dowództwo 1 brygady w 17 Dywizji gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. Przeszedł cały szlak bojowy tej formacji w kampanii 1812. Powrócił do Księstwa z misją objęcia dowództwa brygady w Dywizji Izydora Krasińskiego w Kaliszu. W obliczu choroby generała dowodził całością tej formacji (ok. 7.000 ludzi) od 12 lutego 1813. Ze swoim zgrupowaniem przebił się do Lipska, gdzie 4 marca 1813 oddał dowództwo Janowi Henrykowi Dąbrowskiemu. Na czele piechoty dywizyjnej (2 i 4 Pułk Piechoty) odbył całą kampanię niemiecką. Został ranny w bitwie pod Lipskiem. 23 października odznaczony Krzyżem Legii Honorowej. 3 marca 1814 mianowany generałem brygady armii francuskiej. 5 maja otrzymał dymisję.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Sierpc – miasto w województwie mazowieckim, siedziba władz powiatu sierpeckiego, położone nad rzeką Sierpienicą przy jej ujściu do Skrwy. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa płockiego. Według danych z 30 czerwca 2009 miasto miało 18 653 mieszkańców 36.

Służył w armii Królestwa Polskiego, mianowany dowódcą 1 brygady 2 Dywizji Piechoty. W 1826 awansowany do stopnia generała dywizji i mianowany komendantem Twierdzy Zamość. W czasie powstania listopadowego organizował oddziały powstańcze w Lubelskiem.

Był członkiem loży wolnomularskiej Wolność Odzyskana.

Królestwo Polskie (potocznie Królestwo Kongresowe, Kongresówka; ros. Царство Польское, Carstwo Polskoje) – istniejące w latach 1815-1916 państwo na terytorium polskim, pozostające w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, z własną konstytucją, sejmem, wojskiem, monetą i polskim językiem urzędowym oraz cesarzem rosyjskim jako koronowanym królem Polski i ustanowionym przez niego namiestnikiem.

Bitwa pod Lipskiem niem. Völkerschlacht bei Leipzig, znana jako bitwa narodów – bitwa stoczona pod Lipskiem w dniach 16-19 października 1813 roku między wojskami francuskimi pod przywództwem Napoleona, a wojskami koalicji antyfrancuskiej (złożonej z Austrii, Prus, Rosji i Szwecji). Była to największa bitwa w kampaniach Napoleona i jego najcięższa porażka, aczkolwiek bardziej symboliczną stała się bitwa pod Waterloo.

Odznaczenia

Krzyż Kawalerski Orderu Virtuti Militari

Krzyż Kawalerski Legii Honorowej

Krzyż Oficerski Legii Honorowej

Odznaczony Orderem Świętego Stanisława II klasy z nadania Aleksandra I Romanowa.

Genealogia

Edward Żółtowski był dziadkiem XIX wiecznej pisarki Jadwigi Łuszczewskiej, znanej pod pseudonimem Deotyma.

Aleksander I Pawłowicz (Александр I Павлович) (ur. 12/23 grudnia 1777 w Petersburgu, zm. 19 listopada/1 grudnia 1825 w Taganrogu) – cesarz Rosji od 1801, król Polski od 1815 (Królestwo Kongresowe), syn Pawła I z dynastii Romanowów, starszy brat księcia Konstantego oraz Mikołaja, swojego następcy na tronie Rosji.

Sandomierz to miasto i gmina miejska w województwie świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, położona nad rzeką Wisłą (268,5 km od jej źródła i 673,7 km od jej ujścia do Morza Bałtyckiego), na siedmiu wzgórzach (stąd miasto nazywane jest czasem "małym Rzymem"), na granicy Wyżyny Sandomierskiej. Przemysłowa część miasta, zwana Nadbrzeziem leży na prawym brzegu Wisły, w Kotlinie Sandomierskiej, graniczy z Tarnobrzegiem, z którym tworzy konurbację. Nazwa miasta pochodzi od imienia Sędomir, rozpowszechnionego w całej Słowiańszczyźnie (por. czes., rus. i serbsko-chor. Sudomir).

Zobacz też

Armia Księstwa Warszawskiego

Wojsko Polskie Królestwa Kongresowego

Linki zewnętrzne

Biografia Edwarda Żółtowskiego

Genealogia Edwarda Żółtowskiego

Przypisy

Marek Tarczyński, Generalicja powstania listopadowego, 1980, s. 63.
Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 221.