Edward Krasiński - pamiętnikarz - Polski Serwis Naukowy

Pomnik Edwarda Krasińskiego w Radziejowicach

Edward Krasiński herbu Ślepowron (ur. 28 maja 1870 w Radziejowicach, zm. 8 grudnia 1940 w Dachau) – hrabia, polski działacz społeczny, pamiętnikarz, wieloletni zarządca Biblioteki Ordynacji Krasińskich w Warszawie, od 1909 roku V i ostatni faktyczny ordynat opinogórski, którą to ordynację odziedziczył po dalekim kuzynie Adamie hr. Krasińskim (1870-1909).

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Ordynacja Opinogórska Krasińskich - ordynacja rodowa rodziny Krasińskich herbu Ślepowron z siedzibą w Opinogórze, założona w 1844 roku. Zlikwidowana w 1945 roku w wyniku dekretu o reformie rolnej.

Pochodził z rodziny arystokratycznej, był synem Józefa (hrabiego, zarządcy Ordynacji Krasińskich, wnuka Józefa Wawrzyńca Krasińskiego) i Heleny ze Stadnickich. Uczęszczał do gimnazjum Św. Anny w Krakowie (do 1888), następnie studiował w szkole rolniczej w Moedling koło Wiednia (1888-1892). Prowadził po studiach gospodarstwo rolne i leśne w Radziejowicach. W 1909 został zarządcą Biblioteki Ordynacji Krasińskich, czym zajmował się do końca życia. Uczestniczył w życiu kulturalnym, był m.in. współtwórcą i prezesem Towarzystwa Akcyjnego Teatru Polskiego w Warszawie (z jego inicjatywy dyrektorem teatru został w 1918 Arnold Szyfman), prezesem (1910-1928) i członkiem honorowym (1933) Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości w Warszawie, członkiem honorowym Towarzystwa Bibliofilów Polskich. Utrzymywał kontakty z Henrykiem Sienkiewiczem. Sympatyzował z endecją, w latach 20. był aktywnym działaczem środowisk katolickich. W 1934 został powołany na członka-korespondenta Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.

Narodowa Demokracja lub ruch narodowy (popularna nazwa endecja od skrótu ND) – polski ruch polityczny o ideologii nacjonalistycznej, powstały pod koniec XIX wieku. Głównym ideologiem i współzałożycielem Narodowej Demokracji był Roman Dmowski.

Działacz społeczny, społecznik – osoba pracująca aktywnie na rzecz wspólnoty obywatelskiej, aktywista; aktywny członek, organizator i uczestnik stowarzyszeń i ruchów społecznych, fundacji oraz organizacji społecznych i samorządowych. Może działać na rzecz ochrony środowiska (ekolog) lub występować w społecznym interesie lokalnych społeczności.

Przed I wojną światową zajmował się porządkowaniem zbiorów Muzeum Narodowego Polskiego w Raperswilu, współpracując m.in. z Bronisławem Gembarzewskim. Wykorzystał doświadczenia z tego okresu w analogicznych pracach w zbiorach Ordynacji Krasińskich, znacznie poszerzył zbiory m.in. o kolekcję rękopisów rodziny matki (ze Stadnickich) oraz kolekcje z Radziejowic, Krasnego, Zegrza, Styrdyni. Ufundował w 1930 nową siedzibę dla Biblioteki i Muzeum Ordynacji Krasińskich w Warszawie (przy ul. Okólnik). Zgromadził najbogatszą w Polsce kolekcję zbroi epoki napoleońskiej. Badał służbę wojskową Wincentego Krasińskiego i Jana Leona Kozietulskiego.

Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

Radziejowice – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie żyrardowskim, w gminie Radziejowice. Leży nad rzeką Pisią Gągoliną.

Wydał zbiory wspomnień O Radziejowicach i ich gościach niektórych (1934) oraz Gawędy o przedwojennej Warszawie (1936), przedstawiając liczne mało znane informacje, szczególnie dotyczące życia kulturalnego, literackiego i towarzyskiego dawnej Warszawy. Ponadto opublikował Trzy przemówienia (1925), Obrazki łowieckie (1927), prace naukowe Missye święte w Opinogórze (1927) i Rękopisy Biblioteki Ordynacji Krasińskich dotyczące dziejów szkolnictwa polskiego (1930). Był odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta, Krzyżem Maltańskim III klasy, Krzyżem Oficerskim francuskiej Legii Honorowej.

Zbroja – część pasywnego uzbrojenia ochronnego wojowników, stosowana od starożytności do ok. XVII wieku. W Polsce przetrwały aż do wieku XVIII jako zbroje husarskie i kolczugi pancernych.

Bronisław Gembarzewski (ur. 30 maja 1872 w Petersburgu, zm. 11 grudnia 1941 w Warszawie) – pułkownik saperów Wojska Polskiego, historyk wojskowości, muzeolog, wieloletni dyrektor Muzeum Narodowego i Muzeum Wojska w Warszawie.

Został aresztowany przez gestapo, kiedy stanął w obronie skatowanego chłopca folwarcznego. Wywieziono go do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie, następnie do Dachau, gdzie zmarł. Po jego śmierci zbiory Ordynacji Krasińskich uległy dewastacji; gmach Muzeum i Biblioteki wraz ze zbiorami rękopisów spalono po upadku powstania warszawskiego.

Jan Leon Hipolit Kozietulski herbu Abdank (ur. 4 lipca 1778 w Skierniewicach, zm. 1821 w Warszawie) – pułkownik wojsk polskich, dowódca 3. szwadronu 1. Pułku Lekkokonnego Polskiego Gwardii Cesarskiej (1er Régiment de Chevau-Légers Polonais de la Garde Impériale), dowódca 3 Pułku Eklererów Gwardii Cesarskiej (3e régiment des éclaireurs de la Garde impériale), dowódca 4 Pułku Ułanów Królestwa Kongresowego.

Konzentrationslager Buchenwald, Konzentrationslager Buchenwald/Post Weimar (KL Buchenwald, KZ Buchenwald), z początku nazywany Konzentrationslager Ettersberg - niemiecki obóz koncentracyjny założony w Ettersberg w pobliżu Weimaru, (Turyngia, Niemcy). Funkcjonował od lipca 1937 roku do końca wojny.

Źródła

Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 2: K-O, Wrocław 1984

Linki zewnętrzne

Ci wielcy Polacy to nasza rodzina