Edward Szymański - poseł na Sejm Ustawodawczy

Adolf Edward Szymański (ur. 6 września 1895 w Brodowie, zm. 21 listopada 1966 w Bühl w Szwajcarii) – polski politolog i działacz narodowy na Mazurach, poseł na Sejm Ustawodawczy (1947–1952).

Życiorys

Kształcił się w gimnazjach w Niborku i Królewcu. Początkowo studiował we Wrocławiu, ukończył dwa fakultety na Uniwersytecie w Królewcu.Jako młody student Albertyny Królewieckiej brał udział w I wojnie światowej jako żołnierz niemiecki. Ranny dostał się do niewoli rosyjskiej. W niewoli związał się z ruchem robotniczym i brał udział w Wielkiej Socjalistycznej Rewolucji Październikowej walcząc na ulicach Taszkientu.

Olsztyn (niem. Allenstein ?/i, dawniej hist. pol. Holstin, łac. Holsten, prus. Alnāsteini) – największe miasto i stolica województwa warmińsko-mazurskiego, powiat grodzki Olsztyn, stolica powiatu ziemskiego olsztyńskiego, archidiecezji warmińskiej, a od 1992 r. metropolii warmińskiej i luterańskiej diecezji mazurskiej. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy, siedziba władz i najważniejszych instytucji regionu, a także ważny węzeł kolejowy i drogowy. Według danych GUS populacja Olsztyna wynosi 176 457 (stan na 31.12.2009).

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Pracę doktorską obronił z tematyki eksploatacji gospodarczej Mazur w państwie pruskim, która w latach 1922–1923 została wydana w formie broszury na terenie RP. W 1921 został doradcą wojewody pomorskiego ds. Mazur, później był wicestarostą w Działdowie oraz p.o. starosty w Chojnicach i Toruniu. W 1926 osiadł w Wierzbowie, gdzie był członkiem kółka rolniczego. Prowadził tam majątek ziemski, który odziedziczyła jego żona po swym ojcu Ferdynandzie Rajtzigu. Współredagował z "Gazetę Mazurską" i "Kalendarz dla Mazurów", współpracował z "Mazurem" i "Mazurskim Przyjacielem Ludu". W 1925 był wraz z Emilią Sukertową-Biedrawiną i Stanisławem Wachowiakiem autorem tzw. memoriału mazurskiego do wojewody pomorskiego. Pełnił obowiązki wiceprzewodniczącego Zrzeszenia Ewangelików Polaków w Działdowie, a w 1931 został prezesem Związku Mazurów. W czasie II wojny światowej więziony w KL Mauthausen-Gusen. Wskutek zabiegów rodziny żony z terenu Niemiec został zwolniony, lecz w roku 1944 ponownie aresztowany i zesłany na roboty. W 1945 r. reaktywował Szkołę Powszechną w Wierzbowie i był w niej pierwszym kierownikiem i nauczycielem. Po 1945 wstąpił do PPR, z ramienia której uzyskał w 1947 mandat poselski z okręgu Olsztyn. Wcześniej był m.in. prezesem Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego oraz reaktywowanego przez niego Instytutu Mazurskiego. Majątek ziemski w Wierzbowie został mu skonfiskowany bez odszkodowania. Po 1956 był przewodniczącym regionalnej komisji ds. wyjazdów autochtonów.

Sejm Ustawodawczy Rzeczypospolitej Polskiej – polski Sejm wybrany dnia 19 stycznia 1947 r. w sfałszowanych przez komunistów wyborach, powołany w celu przyjęcia nowej konstytucji, działający według zasad określonych w ustawie konstytucyjnej z 19 lutego 1947 r. (patrz: tzw. Mała Konstytucja).

Chojnice (kaszb. Chònice lub Chòjnice; niem. Konitz) – gmina miejska na Pomorzu, w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim. Chojnice są położone w południowej części Kaszub w Borach Tucholskich, przy drodze krajowej nr 22 z Gorzowa Wlkp..

W 1958 opuścił Polskę i wyjechał do Hesji.Zmarł w roku 1966 i został pochowany w Pforzheim (Schwarzwald). Zostawił po sobie syna Karola, doktora medycyny, mieszkającego w Niemczech. Na cmentarzu w Narzymiu znajduje się grób jego drugiego syna, który spoczywa we wspólnej mogile razem z dziadkami Ferdynadem i Heleną Raitzig.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Przypisy

Po 1939 nie używał pierwszego imienia, zob. Leszek Belzyt, Między Polską a Niemcami: weryfikacja narodowościowa i jej następstwa na Warmii, Mazurach i Powiślu w latach 1945-1960, Toruń 1998, s. 58

Źródła

Tadeusz Oracki, Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla XIX i XX wieku (do 1945 roku), Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1983

Agnieszka Wróblewska, Zgoda na wyjazd, Warszawa 1989

Tadeusz Szambora, "Polska Publiczna Szkoła Powszechna w Narzymiu 1920 - 1948", maszynopis Biblioteka ZS Nr 2 w Narzymiu.