Edward VIII, urodzony jako Edward Albert Christian George Andrew Patric David (23 czerwca 1894 – 28 maja 1972), Książę Walii od 1911 (inaugurowany w Caernarfon) – król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej i dominiów, cesarz Indii, Obrońca Wiary od 20 stycznia 1936 do abdykacji 11 grudnia 1936. Po ustąpieniu z tronu otrzymał tytuł księcia Windsoru (Duke of Windsor).

Wczesne lata życia

Edward w wieku ok. 10 lat, zdjęcie zrobione przez jego matkę

Przyszły król Edward VIII urodził się 23 czerwca 1894 r. w White Lodge w Richmond w hrabstwie Surrey. Był najstarszym synem księcia Yorku (późniejszego króla Jerzego V) i Marii Teck, córki księcia Franciszka, księcia Teck. Został ochrzczony w Green Drawing Room w White Lodge 16 lipca 1894 r. przez arcybiskupa Canterbury Edwarda White'a Bensona. Imię Edward otrzymał po swoim dziadku, księciu Walii (późniejszym Edwardzie VII), Albert otrzymał na prośbę swojej prababki, królowej Wiktorii, na pamiątkę jej męża, Chrystian na pamiątkę pradziadka Chrystiana IX, króla Danii. Imiona Jerzy, Andrzej, Patryk i Dawid otrzymał na cześć świętych patronów Anglii, Szkocji, Irlandii i Walii. Książę był nazywany przez swoją rodzinę imieniem Dawid.

Rodzice Edwarda, księstwo Yorku, nie zajmowali się zbytnio wychowywaniem dzieci, podobnie jak większość brytyjskich rodziców z wyższej klasy. Opiekę nad Edwardem i jego młodszym rodzeństwem sprawowały nianie. Ojciec był dla Edwarda bardzo surowy. Przyszły król wspominał później o strachu jaki go ogarniał, gdy szambelan oświadczał: Jego Królewska Mość życzy sobie zobaczyć się z panem w bibliotece. Kiedy mały Edward został przez nianię zaprezentowany swoim rodzicom, rozpłakany chłopczyk nie wywarł na nich pozytywnego wrażenia.

W 1906 r. Edward wstąpił jako kadet do szkoły marynarki w Osborne. W 1908 r. został przydzielony do bazy morskiej w Dartmouth. Edward dobrze się uczył i miał dobre stopnie ze wszystkich przedmiotów. Wyjątkiem była matematyka. Jego ówcześni wychowawcy opisywali księcia jako mającego przesadną potrzebę podobania się, zjednywania sobie ludzi. W 1911 r. w Dartmouth Edward zapadł na świnkę, która szalała wówczas wśród kadetów. Choroba miała u niego wyjątkowo ostry przebieg i później niektórzy stwierdzali w tym przyczynę jego młodocianego i zniewieściałego wyglądu. Świnka może też powodować bezpłodność. Niektórzy (np. Donald Spoto) uważają, że stało się tak w przypadku Edwarda, który miał zdawać sobie sprawę ze swojej bezpłodności i miało to zaważyć na jego decyzji o abdykacji.

Książę Walii

Kiedy w 1910 r. zmarł król Edward VII i ojciec księcia Edwarda został królem Jerzym V, młody Edward automatycznie uzyskał tytuły księcia Kornwalii i księcia Rothesay. 23 czerwca 1910 r. ojciec mianował go księciem Walii i hrabią Chester. Oficjalna inwestytura odbyła się w zamku Caernarfon 13 lipca 1911 r. Po raz pierwszy od 1616 r. (inwestytura księcia Karola, późniejszego Karola I) ceremonia odbyła się w Walii, co było pomysłem wpływowego walijskiego polityka, Davida Lloyda George'a, podówczas konstabla zamku Caernarfon i Kanclerza Skarbu w liberalnym rządzie Asquitha.

Z ceremonii w Caernarfon Edward zapamiętał śmieszny strój, który musiał założyć na uroczystość – krótkie spodnie z białej satyny, okrągłe nakrycie głowy i średniowieczny płaszcz z czerwonego weluru podbitego gronostajami. Edward uważał ten strój za "niedorzeczne przebranie" i zgodził się go założyć dopiero po burzliwej dyskusji z ojcem.

W 1912 r. Edward przebywał kilka miesięcy w Paryżu u markiza de Breteuil, aby doskonalić się w języku francuskim. Po powrocie do Wielkiej Brytanii wystąpił z Royal Navy i rozpoczął naukę w oksfordzkim Magdalen College. Uczelnię opuścił po 3 latach bez żadnego tytułu naukowego. Jego ocena uniwersytecka brzmiała: nigdy nie będzie miał skłonności do książek. Wzorem swojego dziadka Edwarda VII książę Walii interesował się modą. Pod pewnymi względami wiódł jednak żywot ascety – jadł i spał niewiele, nawet pił bez zakąszania z powodu obsesyjnej obawy przed tyciem.

Kariera w armii

Edward podczas I wojny światowej, ok. 1915 r.

Po wybuchu I wojny światowej w 1914 r. Edward wstąpił do Grenadierów Gwardii (Grenadier Guards). Na początku wojny był trzymany z dala od frontu i pozwalano mu jedynie na odwiedzanie szpitali. 29 września 1914 r. o mało nie zginął, kiedy podczas inspekcji oddziałów w Vermelles pocisk artyleryjski trafił w jego samochód, zabijając kierowcę. Książę jednak usilnie naciskał, aby przeniesiono go do jednostek frontowych. W końcu udało mu się dopiąć swego. Promowany oficerem, Edward przejawiał w okopach zamiłowanie do ryzyka i pogardę śmierci. Cóż tam moja śmierć, mam czterech braci – mówił.

Minister wojny, lord Kitchener, miał jednak inne poglądy na kwestię życia i śmierci następcy tronu i odwołał Edwarda z linii frontu. Resztę wojny książę spędził w Sztabie Generalnym jako adiutant dowódcy Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego, generała Johna Frencha. Wojnę zakończył w Mons w Belgii, jako major przydzielony do sztabu głównego Kanadyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego. W 1916 r. otrzymał Military Cross, chociaż twierdził, że nań nie zasłużył.

Królewskie obowiązki

Po zakończeniu wojny książę Walii zaczął pasjonować się wyścigami konnymi. Brał nawet udział jako dżokej w steepleache (wyścigach z przeszkodami), ale po pechowym upadku ojciec zabronił mu uprawiania tego sportu. Edward spróbował więc swych sił w lotnictwie i uczył się pilotażu, ale to też spotkało się z zakazem ojca. Król Jerzy V widział syna w roli "nadzwyczajnego ambasadora" Korony i nakazywał mu odwiedzać kolejne kraje brytyjskiego imperium. Na pokładzie HMS Renown podjął w latach 1919-1935 16 oficjalnych wizyt w ponad 50 krajach.

Książę nie czuł się dobrze podczas tych podróży. Protokół, oficjalne przemowy, przyjęcia i formalistyka ogromnie mu ciążyły. W swoim dzienniku pisał: Jakaż to niedorzeczność te wizyty oficjalne! I jakie marnotrawstwo czasu!. W latach 20. i 30. stał się jedną z najczęściej fotografowanych osób na świecie, jednak jego samego przerażało niekiedy wręcz religijne uwielbienie tłumów, czasami wręcz starających się go dotknąć jak bożka.

Książę Walii na jeziorze Ontario w Kanadzie

Edward nie lubił oficjalnych przyjęć, przepadał natomiast za ludźmi oryginalnymi i uwielbiał suto zakrapiane imprezy. Podczas pobytu w Wielkiej Brytanii zawsze przejawiał zainteresowanie problematyką gospodarczą, odwiedzał ośrodki przemysłowe i okręgi górnicze.

Romanse

W 1930 r. Jerzy V dał Edwardowi własną rezydencję w Fort Belvedere niedaleko Sunningdale w hrabstwie Berkshire. Tutaj Edward nawiązał wiele romansów. Upodobał sobie starsze od niego mężatki. Wśród nich były m.in. dziedziczka anglo-amerykańskiej fortuny tekstylnej Freda Dudley Ward, amerykańska aktorka filmowa Mildred Harris i lady Furness. Ta ostatnia przedstawiła Edwarda w 1930 r. Bessie Wallis Simpson (19 czerwca 1896 – 24 kwietnia 1986), żonie biznesmena Ernesta Simpsona i rozwódce. Edward i Wallis spotkali się ponownie w 1931 (pani Simpson została wówczas przedstawiona rodzinie królewskiej) i 1932 r. Księciu przypadła do gustu niezależność Amerykanki i jej bezpośredniość.

Kiedy w 1933 r. lady Furness wyjeżdżała do Stanów Zjednoczonych, powierzyła Edwarda (którego nazywała "człowieczkiem") opiece pani Simpson. Właśnie wtedy Edward i Wallis zostali kochankami. Królowi Jerzemu nie przypadały do gustu romanse syna. Król często wyrażał obawę, co stanie się, gdy Edward odziedziczy koronę. W roli swojego dziedzica widział młodszego syna, Alberta, księcia Yorku, i swoją ulubioną wnuczkę, Elżbietę. Powiedział nawet: Mam nadzieję i modlę się do Boga, że mój najstarszy syn Edward nigdy się nie ożeni i nie będzie miał dzieci, a wtedy nic nie będzie stało na przeszkodzie w drodze Bertiego i Lilibet do tronu.

Miłosny związek Edwarda i amerykańskiej rozwódki znalazł się w kręgu zainteresowań specjalnego oddziału londyńskiej policji, która miała za zadanie zbadać prawdziwą naturę ich związku. Zachował się niedatowany raport opisujący wizytę pary w sklepie z antykami. Sprzedawca stwierdził, że dama wydawała się mieć POW (Prince of Wales, książę Walii) całkowicie pod pantoflem. Związek następcy tronu wzbudzał zainteresowanie ówczesnych elit politycznych, i to nie tylko brytyjskich.