Eiger - Polski Serwis Naukowy

Eiger – szczyt w Alpach Berneńskich o wysokości 3970 metrów n.p.m. Jest najbardziej znaną górą w historii alpinizmu ekstremalnego. Wraz z Mönchem i Jungfrau tworzy trio (Dreigestirn) wielkich szczytów w północnej części berneńskiego Oberlandu w Szwajcarii. Jego północna ściana znana jest pod kilkoma nazwami: Eigerwand, Nordwand lub Mordwand (Ściana Śmierci) – to nazwa, jaką zaczęto określać ją po wielu tragicznie zakończonych próbach jej zdobycia.

Mönch (w jęz. niem. Mnich) – szczyt w Alpach Berneńskich, części Alp Zachodnich. Leży w Szwajcarii, w kantonie Berno. Wraz z Eigerem na wschodzie i Jungfrau na zachodzie należy do charakterystycznej grupy Dreigestirn. Północna ściana szczytu opada pionowo do doliny Lauterbrunnen. W zboczach wydrążono tunel dla kolei Jungfraubahn, która prowadzi też przez wnętrze Eigeru. Stacja Jungfraujoch tej kolei jest najwyżej położoną w całej Europie. Szczyt można zdobyć ze schronisk Mönchsjochhütte (3657 m) lub Guggihütte (2791 m). Mönch góruje nad lodowcem Aletschgletscher.
Don Whillans (Donald Desbrow Whillans, ur. 18 maja 1933 w Salford, na przedmieściach Manchesteru – zm. 4 sierpnia 1985 w Oksfordzie) – legendarny brytyjski wspinacz, alpinista i himalaista, wynalazca sprzętu wspinaczkowego (za młodu kształcił się do zawodu hydraulika).

W 1912 roku ukończono budowę kolejki zębatej na przełęcz Jungfraujoch (górna stacja na wysokości 3454 metry n.p.m.), która biegnie przez kilka kilometrów we wnętrzu Eigeru. W dwóch miejscach zrobiono okna w północnej ścianie, umożliwiając obserwowanie jej z bliska. Pociąg zawsze się zatrzymuje w tych miejscach, aby turyści mogli skorzystać z punktów widokowych. Są to stacje "Eigerwand" (2865 metrów n.p.m.) i "Eismeer" (3150 metrów n.p.m.). Północna ściana jest także bardzo dobrze widoczna z przełęczy Kleine Scheidegg (2061 metrów n.p.m.), na której znajduje się stacja kolejki na Jungfraujoch oraz hotele i restauracje; a także z wielu innych miejsc leżących u podnóża ściany. Północna ściana ma 1800 metrów wysokości i jest to najwyższa ściana w Alpach i Europie. Tworzy ona wraz z filarem Walkera na Grandes Jorasses i północną ścianą Matterhornu tzw. Tryptyk Alpejski.

Sir Christian John Storey Bonington (ur. 6 sierpnia 1934 w Hampstead w Londynie) - słynny wspinacz, alpinista i himalaista, podróżnik, najbardziej znany brytyjski alpinista profesjonalny o wielkim dorobku. Autor kilkunastu książek o tematyce górskiej. Z wykształcenia zawodowy wojskowy.
Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Pierwsze wejście: Charles Barrington oraz przewodnicy Christian Almer i Peter Bohren. 11 sierpnia 1858 o trzeciej rano wyruszają z Wengernalp. Wspinają się nie dzisiejszą "drogą normalną" lecz prawie ostrzem grani północno-zachodniej i na wierzchołku stają tuż przed południem. Schodzą kuluarem i wzdłuż flanki gdzie dziś prowadzi normalna droga zejścia.

Czesław Momatiuk (ur. 20 lipca 1936 w Katowicach, zm. 23 listopada 1972 w Nowym Jorku) – polski taternik i alpinista, górski fotograf i publicysta, absolwent AWF w Warszawie (1955-59).
Heinrich Harrer (ur. 6 lipca 1912 w Hüttenbergu, zm. 7 stycznia 2006 we Friesach) – austriacki alpinista, himalaista, geograf, pisarz i nauczyciel Dalajlamy XIV.

Historia północnej ściany

Północna ściana z opisem

Widok z przełęczy Kleine Scheidegg

Północna ściana

Eiger obraz autorstwa Maximiliena de Meuron z pierwszej polowy XIX wieku

Pierwsza próba zdobycia miała miejsce latem 1935 roku. Podjęli ją dwaj monachijczycy: Max Sedlmayer i Karl Mehringer. Wspinaczkę rozpoczęli o 2 w nocy 21 sierpnia. Ostatni raz widziano ich żywych 25 sierpnia. Sedlmayera odnaleziono 19 września. Zamarzł na stojąco na czubku tzw. "Żelazka". Miejsce to od tego czasu nazwano "Biwakiem Śmierci". Ciało Mehringera odnaleziono dopiero po 27 latach, we wrześniu 1962 na "Drugim Polu Lodowym".
Ściana górska – zwykle stromy, pionowy lub nawet przewieszony (urwisko) stok góry o podłożu skalnym lub lodowcowym o w miarę jednolitej wystawie, będący jedną z największych formacji terenowych rozpoznawanych we wspinaczce. Ściana górska może mieć wiele setek metrów wysokości, ale wspinacze tą nazwą określają także znacznie mniejsze, ledwie kilkunastometrowe skałki lub ostańce.
Gaston Rébuffat (ur. 7 maja 1921 w Marsylii – zm. 31 maja 1985 w Paryżu) – francuski alpinista, uważany za jednego z najwybitniejszych wspinaczy wszech czasów.

Kolejną próbę podjęli Austriacy Edi Rainer i Willy Angerer. 6 lipca 1936 roku weszli w ścianę, jednak z powodu złych warunków 7 lipca zeszli na dół. 18 lipca ponownie rozpoczęli wspinaczkę. W tym samym dniu także dwóch Bawarczyków próbowało zdobyć północną ścianę. Byli to Andreas Hinterstoißer i Toni Kurz. Już w ścianie postanowili połączyć siły z Austriakami – cała czwórka zaczęła się wspinać wspólnie jeszcze tego samego dnia. 21 lipca podczas wycofywania się zginęło trzech z nich, 22 lipca umarł Toni Kurz.
Krzysztof Berbeka (ur. 11 kwietnia 1930 w Pińsku, zm. 1 kwietnia 1964 w Zurychu) – polski alpinista i taternik, ratownik górski, przewodnik tatrzański. W latach 1960-1971 należał do niego wysokościowy rekord Polski.
Direttissima (wł. najkrótsza) – określenie drogi wspinaczkowej poprowadzonej możliwie blisko linii spadku wierzchołka. Droga jeszcze bliższa idealnej linii spadku to superdirettissima. W slangu wspinaczkowym oba te określenia są często skracane do diretta i superdiretta.

11 sierpnia 1937 roku próbę podjęli Tyrolczyk Matthias Rebitsch i monachijczyk Ludwig Vörg. Dotarli najwyżej ze wszystkich, jednak załamanie pogody zmusiło ich do odwrotu i 14 sierpnia zeszli ze ściany.
Rano 21 czerwca 1938 roku ścianę zaatakowali dwaj Włosi: Bartolo Sandri i Mario Menti. Wieczorem rozpętała się burza. Obaj odpadli od ściany w okolicach "Trudnej Rysy". Następnego dnia przewodnicy górscy u stóp ściany odnaleźli martwego Sandriego, a po kilku dniach w szczelinie brzeżnej ciało Mentiego.
20 lipca 1938 roku wspinaczkę na ścianie rozpoczęli Anderl Heckmair i Ludwig Vörg. O drugiej w nocy 21 lipca 1938 roku w ścianę weszli czterej Austriacy: Heinrich Harrer i Fritz Kasparek, a za nimi Rudi Fraißl i Leo Brankowsky. Rano Heckmair i Vörg postanowili się wycofać, później tego samego dnia zrobili to też Fraißl i Brankowsky. O drugiej w nocy 22 lipca Heckmair i Vörg ponownie rozpoczęli wspinaczkę i jeszcze tego samego dnia dogonili Harrera i Kasparka. Dalej wszyscy wspinali się razem i 24 lipca o godzinie 15:30 stanęli na szczycie.
Max Sedlmeyer (zm. 1935) – niemiecki wspinacz. W 1935 r. uczestniczył w niemieckiej wyprawie na Eiger. On i Karl Mehringer po trzech dniach od wyruszenia zostali zaskoczeni przez śnieżycę będąc na ścianie góry. Obaj zamarzli. Sedlmayera odnaleziono 19 września stojącego na czubku tzw. "Żelazka". Miejsce to od tego czasu nazwano "Biwakiem Śmierci".
Jungfrau (w jęz. niemieckim: panna lub dziewica) – szczyt w Alpach Berneńskich, części Alp Zachodnich. Leży w Szwajcarii na granicy kantonów Berno i Valais. Na przełęcz Jungfraujoch, oddzielającą Jungfrau od sąsiedniego Möncha, prowadzi najwyżej położona w Europie kolejka zębata. Góra Jungfrau jest objęta rezerwatem, znajdującym się na liście światowego dziedzictwa UNESCO razem ze szczytem Bietschhorn oraz lodowcem Aletsch. Jungfrau zajmuje trzecie miejsce wśród wszystkich szczytów Alp Berneńskiech. Jest zbudowany z warstw łupków krystalicznych i granitów. Góruje nad doliną Lauterbrunnen, której dno znajduje się na wysokości 800-900 m. Jungfrau można zdobyć ze schronisk: Mönchsjochhütte (3657 m), Rottalhütte (2755 m) oraz Silberhornhütte (2663 m).

Kolejna próba miała miejsce dopiero 16 sierpnia 1946. Podjęli ją dwaj przewodnicy z Alp Berneńskich: Hans Schlunegger i Edwin Krähenbühl. Dotarli do górnego końca "Rampy", jednak załamanie pogody zmusiło ich do wycofania się ze ściany już następnego dnia.
Drugiego przejścia dokonali dwaj francuscy przewodnicy z Chamonix: Lionel Terray i Louis Lachenal. Zaatakowali ścianę po południu 14 lipca 1947, a na szczycie stanęli 16 lipca o godz. 14:15.
Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.
Alpy Berneńskie – pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii, w kantonach Vaud, Uri i Valais. Wznoszą się stromo po północnej stronie doliny górnego Rodanu. Najwyższym szczytem jest Finsteraarhorn, który osiąga 4274 m. Pasmo to graniczy z: Prealpami Szwajcarskimi na północy, Alpami Glarneńskimi na wschodzie, Alpami Lepontyńskimi na południowym zachodzie, Alpami Pennińskimi na południu oraz z Prealpami Sabaudzkimi na zachodzie.

Trzecie przejście należy do Szwajcarów: Hans Schlunegger jego brat Karl Schlunegger oraz Gottfried Jermann zaatakowali ścianę 4 sierpnia 1947 o godzinie 2:30, a na wierzchołku stanęli 5 sierpnia o 16:25. Było to wówczas najszybsze przejście północnej ściany (38 godzin).
Następni śmiałkowie zaatakowali ścianę dopiero 22 lipca 1950. Byli to wiedeńczycy Karl Reiss i Karl Blach. Docierają do "Trudnej Rysy" gdzie Blach odpada od ściany. Reiss utrzymuje go na linie jednak Blach łamie sobie rękę i zmuszeni są wycofać się.
Kleine Scheidegg - przełęcz w Alpach Berneńskich (2061 m n.p.m.), między szczytami Eiger a Lauberhorn. Przez przełęcz przebiega linia kolejowa (Wengernalpbahn) łącząca Grindelwald z Lauterbrunnen. Na tej przełęczy można się także przesiąść do kolejki Jungfraubahn prowadzącej na przełęcz Jungfraujoch. Znajdują się tu hotele oraz stacja kolejowa. W zimie przełęcz jest centrum sportów zimowych pomiędzy Wengen a Grindelwaldem.
Andrzej Czok (ur. 11 listopada 1948 w Zabrzu, zm. 11 stycznia 1986 na stokach Kanczendzongi) – polski himalaista związany z gliwickim Klubem Wysokogórskim. Taternikiem był od 1970 r. Poza Tatrami wspinał się też w Dolomitach i Alpach Zachodnich, później w Pamirze, Andach, Himalajach i Karakorum.

26 lipca 1950 koło godziny 2 ścianę atakują dwaj Austriacy Erich Waschak i Leo Forstenlechner. Wspinają się bardzo szybko i na wierzchołku Eigeru stają jeszcze tego samego dnia o godzinie 20:45. Jest to czwarte przejście w ogóle, a pierwsze przejście jednodniowe, które jest najszybszym wówczas (18 godzin).
W 1957 roku rozegrała się tragedia, która od początku aż do dramatycznego końca pełna była zagadek i tajemnic i raczej już nigdy nie zostanie do końca wyjaśniona. Uczestnikami byli dwaj Włosi Stefano Longhi i Claudio Corti oraz dwaj Niemcy Günther Nothdurft i Franz Mayer. Włosi weszli w ścianę rano 3 sierpnia i od razu pobłądzili. Jak się później okazało byli kompletnie nieprzygotowani jeśli chodzi o topografię ściany. Prawidłową drogę odnaleźli prawdopodobnie 4 lub 5 sierpnia i spotkali się z Niemcami, którzy weszli w ścianę najprawdopodobniej 5 sierpnia. Dalsze wydarzenia są jeszcze bardziej niejasne. Oba zespoły obserwowane były przez lunety jednak widok często przesłaniały chmury, a zespoły poruszały się nie wiadomo dlaczego bardzo wolno. Później wydarzają się dwa wypadki z udziałem Włochów. Rusza akcja ratunkowa, w której m.in. biorą udział polscy alpiniści uczestniczący w obozie wspinaczkowym w Grindelwaldzie (Jerzy Hajdukiewicz, Helena Hajdukiewicz, Krzysztof Berbeka, Tadeusz Nowicki, Adam Skoczylas, Zbigniew Skoczylas, Tadeusz Rogowski, Zbigniew Rubinowski, Karol Jakubowski, Antoni Wala i Jerzy Wala. Przy okazji akcji ośmiu z nich zdobywa szczyt wchodząc Zachodnią Flanką). Ostatecznie Corti został uratowany 11 sierpnia i to głównie na jego słowach opierano się na początku. Jak się jednak później okazało zawierały one sporo nieścisłości i sprzeczności z tym co przez te dni obserwowano przez lunety, oraz z samolotów i z wykonanymi zdjęciami, a sam Corti napisał kilka sprawozdań, które w bardzo istotny sposób się różnily i zawierały wiele sprzeczności. Longi zmarł w ścianie 12 sierpnia, natomiast obaj Niemcy zaginęli. Ich ciała odnaleziono dopiero 22 września 1961 roku po zachodniej stronie góry, co oznaczało że pokonali ścianę. Było to więc czternaste przejście, jednak jego autorzy nigdy z tej wyprawy nie powrócili. Nie udało się też ustalić w jaki sposób umarli.
Charles Barrington (ur. w 1834 r. w Bray - zm. w 1901 r.) - irlandzki handlarz, który praktycznie nie miał doświadczenia we wspinaczce wysokogórskiej, mimo to stał się sławny po tym jak w 1858 r. został jednym z pierwszych zdobywców sławnego szczytu szwajcarskiego Eiger. Dokonał tego wraz z Christianem Almerem i Peterem Bohrenem. Heinrich Harrer w swojej książce "Biały Pająk" (z 1959) – napisał, że Barrington chciał zamiast wejścia na Eiger dokonać pierwszego wejścia na Matterhorn, ale nie miał środków, by dotrzeć do Zermatt (Valais), gdzie leży ta góra. Z pomocą dwóch przewodników, Almera i Bohrena, wszedł na Eiger od strony zachodniej.
Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Pierwsze przejście w zimie miało miejsce 6-12 marca 1961. Było to jednak przejście na raty, gdyż alpiniści zeszli ze ściany do tunelu kolejki na stacji Eigerwand i po pewnym czasie kontynuowali wspinaczkę właśnie od tego miejsca. Autorami tego przejścia byli Toni Hiebeler, Andreas Mannhardt, Toni Kinshofer i Walter Almberger. Jednocześnie było to osiemnaste przejście w ogóle.
Walenty Fiut – polski himalaista, uczestnik wyprawy na Mount Everest w 1980 roku, która zakończyła się pierwszym zimowym wejściem na najwyższy szczyt Ziemi. Był też członkiem czteroosobowej wyprawy, która w dniach 1-4 marca 1978 roku dokonała pierwszego polskiego zimowego przejścia północnej ściany Eigeru.
Jerzy Wala (ur. 31 stycznia 1930 w Krakowie) – taternik, alpinista, kartograf gór, z wykształcenia i zawodu mgr. inż. budowy maszyn. Brał udział w trudnych wspinaczkach m.in. w Tatrach (najintensywniej w latach 1950. i 1960., z nowymi drogami i I przejściami zimowymi), Alpach i Kaukazie. Uczestniczył w wyprawach w Pamir, Hindukusz (4 razy, w tym 3 razy jako kierownik) i Karakorum.

30 sierpnia 1961 ścianę atakują dwaj Czechosłowacy Radovan Kuchař i Zdeno Zibrín. Na szczycie stają 2 września o 8 rano. Jest to dziewiętnaste przejście północnej ściany.
W 1961 roku Klub Wysokogórski zorganizował wyjazd 4-osobowej grupy w Alpy z zadaniem zdobycia Eigeru właśnie północną ścianą. W skład grupy wchodzili: Stanisław Biel, Jan Mostowski, Jan Długosz i Czesław Momatiuk. W dniach 31 sierpnia - 2 września przeszli ścianę Stanisław Biel i Jan Mostowski, a wraz z nimi dwóch Szwajcarów Kurt Grüter i Sepp Inwyler oraz Niemiec Alois Strickler i Austriak Leo Schlommer. Na szczycie stanęli o godzinie 18 czyli 10 godzin po zespole Czechosłowackim. Było to pierwsze polskie przejście północnej ściany, a dwudzieste w ogóle.
Jungfraujoch - przełęcz w Alpach Berneńskich (3471 m n.p.m.), między szczytami Mönch a Jungfrau. Znajduje się na niej wielki ośrodek turystyczny z hotelem, kilkoma restauracjami, sklepami i wspaniałymi tarasami widokowymi. Dociera tu także najwyższa w Europie kolejka zębata – jej końcowa stacja znajduje się na wysokości 3454 m n.p.m. Ponad przełęczą, na wysokości 3571 m n.p.m. znajduje się obserwatorium astronomiczne Sphinx.
Skróty: n.p.m. – nad poziomem morza oraz m n.p.m. – metry nad poziomem morza używane są przy mierzeniu wysokości bezwzględnej danego obiektu na Ziemi. Określa punkt odniesienia, którym jest średni poziom morza.

W dniach 2-3 sierpnia 1963 miało miejsce pierwsze solowe przejście północnej ściany. Dokonał tego Michel Darbellay.
Dramatyczne wydarzenia miały miejsce podczas przejścia zimowej direttisimy. 25 lutego 1966 w ścianę weszły dwa zespoły: niemiecki - Karl Golikow, Peter Haag, Siegfried Haupfauer, Roland Votteler, Jörg Lehne, Rolf Rosenzopf, Günter Schnaidt i Günter Strobel, oraz brytyjsko-amerykański - Chris Bonington, John Harlin II, Dougal Haston, Layton Kor i Don Whillans. 22 marca odpadł od ściany i zginął John Harlin. Z powodu bardzo trudnych warunków (-40 stopni C i huraganowe wiatry) część alpinistów wycofała się. 25 marca po miesiącu w ścianie szczyt zdobyli kompletnie wyczerpani: Dougal Haston, Jörg Lehne, Günter Strobel, Roland Votteler i Siegfried Haupfauer.
Lionel Terray (ur. 25 lipca 1921 w Grenoble – zm. 19 września 1965 w Vercors) – francuski wspinacz, przewodnik górski i instruktor narciarstwa. Jest autorem licznych pierwszych wejść na szczyty w Alpach, Andach i Himalajach.
Język czeski (cs. čeština lub český jazyk) – język z grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich. Najbliżej spokrewniony jest ze słowackim, śląskim, polskim, kaszubskim oraz dwoma językami łużyckimi.

28-31 lipca 1968 nową drogę północnym filarem poprowadzili Polacy Krzysztof Cielecki, Tadeusz Łaukajtys, Ryszard Szafirski i Adam Zyzak.
W 1969 letnią direttisimę biegnącą od "Trudnej Rysy" wprost na wierzchołek przez najbardziej spiętrzoną prawą część ściany poprowadzili Japończycy Takio Kato, Yasuo Kato, Susumo Kubo, Hirofumi Amano i kobieta Michiko Imai. Zajęło im to 32 dni (15.07. - 15.08.).
W dniach 19-27 stycznia 1970 drugiego przejścia zimowego, a zarazem pierwszego bez korzystania z tunelu stacji kolejki dokonują Japończycy Masaru Morita, Masaru Okabe, Yuji Hattori i Tetsuo Komiyama.
Karl Mehringer (zm. 1935) był niemieckim wspinaczem. Był członkiem niemieckiej wyprawy na Eiger w 1935 r. On i Max Sedlmayer dotarli do tzw. "żelazka", gdzie zaskoczyła ich śnieżyca, podczas której zginęli.

W dniach 1-4 marca 1978 Andrzej Czok, Walenty Fiut, Janusz Skorek i Jan Wolf dokonują pierwszego polskiego zimowego przejścia północnej ściany. Było to wówczas najszybsze zimowe przejście.
Północna ściana stała się w ostatnich latach areną przejść na czas.
W roku 1983 Austriak Thomas Bubendorfer pokonał ją w 4 godziny 50 minut.
24 marca 2003 Włoch Christoph Hainz pokonał ścianę w 4 godziny 30 minut.
21 lutego 2007 Szwajcar Ueli Steck wspiął się nią na szczyt w 3 godziny 54 minuty, a 13 lutego 2008 zrobił to w 2 godziny 47 minut 33 sekundy.
20 kwietnia 2011 Szwajcar Dani Arnold przeszedł północną ścianę w czasie 2 godziny 28 minut.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)