Eklezja - Polski Serwis Naukowy

Wzgórze Pnyks – mównica. W tle Akropol

Eklezja (gr. ἐκκλησία ekklesia "zgromadzenie") – Zgromadzenie Ludowe, zgromadzenie obywateli w demokracji ateńskiej w V i IV w. p.n.e. Eklezja, jako reprezentacja ogółu, była najwyższą władzą w państwie, decydującą o polityce zagranicznej, sprawach wojskowych i niektórych sądowych.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Demokracja ateńska była formą ustroju polis ateńskiej, położonej w greckiej krainie Attyce. Zazwyczaj uważa się, że trwała od początków VI do połowy IV wieku p.n.e., z przerwami. W V wieku p.n.e. populacja Aten liczyła ponad 50 tys. ludzi. Było to jedno z większych miast, gdyż w tamtych czasach sporej wielkości miasta liczyły ok. 10 tys. Ateny były pierwszą i najważniejszą w czasach starożytnych demokracji.

Etymologia

Termin εκκλησία używany jest w języku greckim nieprzerwanie, od czasów starożytnych. Korzeniami sięga czasownika εκ-καλώ - zapraszam osoby spośród ogółu, by utworzyły grupę. Stąd rozwinęło się m.in. znaczenie έκ-κληση - wezwanie, apel, odwołanie się, oznaczające zarówno wezwanie o charakterze postulatu czy prośby, jak i wezwanie do gromadzenia się. Postały tak termin εκκλησία w dawnym języku greckim opisywał zarówno procedury działania, jak też jego wynik. W języku nowogreckim, znaczenie terminu εκκλησία zawężone jest do: kościoła wyznań chrześcijańskich (organizacja i budynek) .

Zboże – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Sępólno Krajeńskie. Zboże po raz pierwszy występuje w dokumentach od 1453 roku. Kiedyś była to wieś szlachecka pozostająca do połowy osiemnastego wieku we władaniu rodu Ostrorogów, a później Potulickich. W roku 1766 zamieszkiwało ją 149 osób (148 ewangelików i 1 katolik).

Obywatelstwo – więź prawna łącząca jednostkę (osobę fizyczną) z państwem, na mocy której jednostka ma określone prawa i obowiązki wobec państwa, a państwo – analogicznie – ma obowiązki i prawa wobec jednostki. Określenie spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności sposobów jego nabycia i ewentualnie także utraty, należy do samego państwa – jest to jego kompetencja wyłączna. Istnieją także regulacje prawa międzynarodowego dotyczące spraw związanych z obywatelstwem, a w szczególności unikania sytuacji bezpaństwowości i wielokrotnego obywatelstwa.

Obrady

W obradach Eklezji mogli w nim uczestniczyć wszyscy pełnoprawni obywatele, którzy ukończyli 20 lat. Podczas obrad obowiązywała wolność wypowiedzi (isogoria) i składania wniosków. Obrady zaczynały się od modlitwy oraz zarżnięcia świni i skropienia jej krwią mównicy, aby przepędzić złe duchy. Następnie przedstawiano porządek obrad – w pierwszej kolejności głos zabierali uczestnicy, którzy ukończyli 50 lub 60 lat. Od 403 r. p.n.e. za udział w obradach płacono diety.

Miesiąc – jednostka czasu. Pierwotnie miesiąc wywodził się z cyklu księżycowego, tj. 29 i pół dnia jakie Księżyc potrzebuje na przejście wszystkich swych faz czyli miesiąc synodyczny. Geneza ta odbiła się także w dawnej polskiej nazwie, która była synonimem słowa Księżyc (księżyc dosłownie syn księcia, tj. Słońca).

Bellona – dom wydawniczy, specjalizujący się w literaturze historycznej oraz militarnej. W Ich ofercie znajdują się także kryminały, powieści historyczne i fantastyczne, oraz albumy, kalendarze, bajki i inna literatura dziecięca i wszelkiego rodzaju poradniki pomocne w życiu codziennym.

Zgromadzenie Ludowe zbierało się początkowo raz w miesiącu, później cztery razy. Każde obrady dotyczyły innego zakresu tematycznego – na pierwszych wybierano nowych urzędników, oceniano ustępujących, rozpatrywano sprawy dotyczące rozdawnictwa zboża oraz sądów skorupkowych, na drugich rozpatrywano sprawy dotyczące obywateli, a na trzecich i czwartych omawiano sprawy religijne oraz sprawy zastrzeżone dla posłów i heroldów. Eklezja liczyła sobie 30-40 tys. obywateli; kworum wynosiło 6 tys. Na zebraniach obywatele głosowali nad uchwałami, zajmowali się polityką zagraniczną, decydowali o wojnie i pokoju, prowadzili tzw. sąd skorupkowy (ostracyzm), kontrolowali urzędników. Na jednym posiedzeniu podejmowano około 10 uchwał, a każda opatrzona była podpisem edoxse to demo (uchwalone przez lud). Najważniejsze decyzje wykuwane były na kamiennej płycie i ustawiane w centrum miasta, tak aby każdy mógł się z nimi zapoznać.

Kworum (z łac. quorum [praesentia sufficit] - których [obecność jest wystarczająca]) - minimalna liczba członków zgromadzenia (parlamentu, stowarzyszenia, związku zawodowego), niezbędna do prowadzenia obrad lub powzięcia wiążących decyzji np. w przedmiocie wyborów, podjęcia uchwały.

Pnyks (gr. klas. Πνύξ, nowogr. Πνύκα) – wzgórze w Atenach, położone w centrum miasta w bezpośrednim sąsiedztwie Akropolu, stanowi obecnie część parku miejskiego. W starożytności było to miejsce spotkań Eklezji – zgromadzenia obywateli w demokracji ateńskiej. Prawdopodobnie w tym miejscu przemawiali mówcy ateńscy.

Głosowanie

Głosowanie przeprowadzano poprzez podniesienie rąk (decyzje podejmowano na podstawie większości optycznej), w szczególnych przypadkach w sposób tajny, za pomocą kamyczków.

Miejsce obrad

Miejscem spotkań była początkowo Agora, następnie specjalnie usypane wzgórze Pnyks. W ostatniej fazie istnienia demokracji był to Teatr Dionizosa - boga wina, winnej latorośli i płodności.

Zobacz też

Apella

Przypisy

G.Mpampiniotis Słownik Języka Nowogreckiego, wydanie Γ, 2008, zawierające także objaśnienie etymologii i greki starożytnej.
J. Chisholm, L. Miles, S. Reid: Encyklopedia starożytnej Grecji. Warszawa: Bellona (wydawnictwo), 2001. ISBN 83-11-09326-1.

Bibliografia

M. Jaczynowska, M. Stępień, D. Musiał: Historia starożytna. Warszawa: TRIO, 2006.