Zielona polityka (ekologizm) - ideologia polityczna. Jest zestawem idei, wartości i poglądów będących podstawą budowania aktywnego i otwartego społeczeństwa obywatelskiego, rozwijającego się zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju i respektującego prawa człowieka (w tym prawa mniejszości). Największe na świecie zielone partie polityczne sięgają korzeniami początku lat 70. i wiążą się z ruchami antywojennymi czy antyjądrowymi.

Większość zwolenników "formacji głównego nurtu" uznaje tę ideologię za syntezę starszych światopoglądów: konserwatyzmu, liberalizmu i socjalizmu. Obecnie jednak coraz częściej mówi się o niej jako samodzielnej formacji.

Zielona polityka obejmuje trzy główne polityki: ekologiczną, społeczną i gospodarczą, stanowiące podstawę zrównoważonego rozwoju.

Zieloną politykę realizują partie Zielonych na całym świecie, opierając swoje działania na czterech filarach:

W 1984 Green Committees of Correspondence w Stanach Zjednoczonych rozbudowało cztery filary do dziesięciu kluczowych wartości, dodając następujące postulaty:

W 2001 Karta Zielonych Globalnych określiła sześć głównych zasad:

Hasłem zielonej polityki jest „Myśl globalnie, działaj lokalnie” („Think Globally, Act Locally”).

Najważniejsze poglądy

W kwestiach ekonomicznych Zielonych charakteryzuje skupianie się na biosferze i ludzkiej jakości życia. Większość nie ufa tradycyjnemu kapitalizmowi, mierzącemu postęp wielkością wzrostu gospodarczego, któremu przeciwstawiają Wskaźnik Jakości Życia. Takie zjawiska, jak konsumeryzm czy postęp technologiczny za wszelką cenę uznają za szare, przeciwstawiane zielonym poglądom, takim jak walka z subsydiowaniem nieekologicznych przedsięwzięć np. energetyki jądrowej i staraniom o zieloną reformę podatkową, kojarzoną z hasłem zanieczyszczający płaci. Będąc alterglobalistami, nie uznają oni obecnego modelu globalizacji. Zieloni chcą powstrzymać rządy od subwencjonowania przedsiębiorstw, które marnują zasoby, zanieczyszczają środowisko naturalne (przemysł samochodowy, rolnictwo). Promują ekologiczną reformę podatkową.

Zielona polityka bardzo wyraźnie podkreśla rolę demokracji oddolnej, w której pojedynczy człowiek ma jak najwięcej do powiedzenia w kwestiach bezpośrednio go dotyczących. W związku z tym propagują model demokracji opartej na bezpośrednich inicjatywach mieszkańców, konsensusie i współpracy, a także etyczną konsumpcję, polegającą na kupowaniu produktów powstałych bez wyzysku ludzi lub środowiska.

Ważnymi elementami działania politycznego Zielonych są także: antyfaszyzm i wszelkie inne działania, walczące z nacjonalizmem, ksenofobią i dyskryminacją, feminizm i walka o równouprawnienie mniejszości religijnych, seksualnych, etnicznych i innych, a także pacyfizm, walka o sprawiedliwy globalny handel, prawa zwierząt, sprzeciw wobec hodowli organizmów genetycznie modyfikowanych i dążenie do utrzymania bioróżnorodności, np. poprzez ochroną autochtonicznych społeczności, języków i tradycji (np. zobowiązanie irlandzkiej Partii Zielonych do zachowania języka irlandzkiego).

Istnieją dwa główne "skrzydła" zielonej polityki - jedno uważa, że problemy ekologiczne daje się rozwiązać poprzez wolny rynek i liberalną politykę gospodarczą (tzw. Blue Greens), większość jednak uważa, że jest to przede wszystkim rola rządów poszczególnych krajów, co łączy się z lewicowymi poglądami ekonomicznymi (tzw. Red Greens). W ramach tej ideologii znajduje się miejsce dla różnych mniejszych grup, takich jak ekosocjaliści czy ekoanarchiści.

Inspiracje

Zielona polityka zakorzeniona jest w etyce Gandhiego, Spinozy i Uexkülla. Wywarli oni wpływ na zielona politykę poprzez koncepcję „perspektywy siedmiu pokoleń” ("seven generation sustainability”), które należy nieustannie uwzględniać przy podejmowaniu decyzji politycznych i moralnych. Już w starożytnym Rzymie i Chinach wyrażano obawy o wpływ ludzkiej działalności na przyrodę. Proekologiczne poglądy można także znaleźć u myślicieli oświeceniowych, jak np. Rousseau, Henry David Thoreau.

Zorganizowany ruch na rzecz ochrony środowiska zawiązał się pod koniec XIX w. W Europie jako reakcja na rewolucję przemysłową. Zielona polityka była początkowo ruchem zajmującym się konserwacją przyrody np. amerykański Sierra Club założony w 1892. Partie ultraprawicowe i faszystowskie promowały ekologię w ramach wyrażania dumy z ojczyzny. Współczesne lewicowe partie Zielonych opierają się na terminologii z zakresu ekologii, ochrony środowiska, ekologii głębokiej, feminizmu, pacyfizmu, anarchizmu, czy ekosocjalizmu.