Eksterminacja Asyryjczyków - Polski Serwis Naukowy

Ludobójstwo Asyryjczyków (aram:ܩܛܠܐ ܕܥܡܐ ܐܬܘܪܝܐ) miało miejsce podczas I wojny światowej na ziemiach wchodzących w skład Imperium osmańskiego: północnej Mezopotamii, Syrii i zachodniej Armenii. Ruch Młodoturecki dążył do stworzenia państwa jednorodnego narodowościowo, co w konsekwencji doprowadziło do planowej polityki wyniszczania nietureckich społeczności Ormian, Greków i Asyryjczyków (wszystkie trzy społeczności były chrześcijańskie).

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Armenia, Republika Armenii (Հայաստան - Hajastạn, Հայաստանի Հանրապետություն - Hajastani Hanrapetutjun) – państwo w Azji na Zakaukaziu. Armenia graniczy od północy z Gruzją, od południa z Iranem i z azerską eksklawą Nachiczewan, od wschodu z Azerbejdżanem, od zachodu z Turcją. Niepodległość uzyskała w 1991 r. w związku z rozpadem ZSRR. Armenia nie ma dostępu do morza. Stolicą Armenii jest obecnie Erywań, który jest też największym miastem w kraju. Od 1991 roku Armenia należy do Wspólnoty Niepodległych Państw.

Przez niektórych badaczy jest uważana za część ludobójstwa Ormian.

W chwili obecnej żadne państwo nie uznaje mordów Asyryjczyków z czasów I wojny światowej za ludobójstwo, mimo starań społeczności asyryjskiej.

Rząd Turcji sprzeciwia się określaniu polityki tureckiej tamtego okresu wobec mniejszości narodowych mianem ludobójstwa.

Według szacunków w mordach przeprowadzanych przez żołnierzy tureckich i pogromach w latach 1914-1918 mogło zginąć od ok. 500 - 750 tys. Asyryjczyków.

Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część południowo-zachodniej Azji, północną Afrykę i południowo-wschodnią Europę. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.

Ludobójstwo Ormian (orm.: Մեծ Եղեռն – Medz Jeghern, tur. Ermeni Soykırımı) – nazwa ludobójstwa popełnionego na ludności ormiańskiej w Imperium Osmańskim w czasie I wojny światowej w latach 1915-17. Ocenia się, że w jego wyniku zginąć mogło około 1,5 mln ludzi. Potocznie nazywane Rzezią Ormian.

Sytuacja polityczna przed I wojną światową

Druga połowa XIX w. przyniosła szereg zmian w przeżywającym kryzys Imperium osmańskim. Nieudany eksperyment z liberalizmem Abdulhamida II, który po początkowym zainteresowaniu parlamentaryzmem chciał powrócić do rządów absolutnych doprowadziło do konfliktu z Młodoturkami. Zablokowanie reform przez sułtana zaowocowało niezadowoleniem społecznym, dlatego Abdulhamid (nazywany "krwawym sułtanem") poprzez podsycanie niepokojów i wskazywanie na Ormian lub innych chrześcijan chciał wskazać źródło kryzysu państwa i dać ujście niezadowoleniu. Polityce wyniszczania mniejszości sprzyjał też nacjonalizm, który rozpowszechnił się wśród społeczności imperium.

Ludobójstwo Greków – termin przyjęty przez współczesnych uczonych zajmujących się ludobójstwem na kampanię przemocy zapoczątkowaną przez rząd Imperium osmańskiego wobec ludności greckiej w okresie I wojny światowej (1914-1918) i krótko po niej (1918-1923).

Mezopotamia (gr.: Μεσοποταμία Mesopotamia – Międzyrzecze, nazwa przejęta z języka perskiego Miyanrudan i aramejskiego Beth-Nahrain) to starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu. Na obszarze tym w starożytności rozwijał się szereg kultur, państw i imperiów, których twórcami były różne ludy (Sumerowie, Akadyjczycy, Asyryjczycy, Amoryci, Huryci, Kasyci, Chaldejczycy), kontynuujące jednak wspólne dziedzictwo kulturowe. Powszechnie uważa się, że właśnie na terenach Mezopotamii narodziła się pierwsza cywilizacja.

Przebieg

Akcja wojsk tureckich i sprzymierzonych z nimi grup Kurdów polegała na pacyfikowaniu regionów (Hakkari, Şırnak, Mardin, Jeziora Wan, Urmia) zamieszkiwanych przez chrześcijańskich Asyryjczyków, w czasie których dokonywano masowych mordów mieszkańców. Stosowano także tzw. "deportacje" (przez świadków nazywane "marszami śmierci") w czasie których ludność cywilna umierała z głodu i pragnienia, a celem ich były najczęściej pustynie syryjskie.

Wymiana ludności pomiędzy Grecją i Turcją – przesiedlenia obejmujące ponad 2 mln osób wynikłe z zapisów Traktatu z Lozanny, podpisanego 24 lipca 1923 roku przez Imperium brytyjskie, Francję, Włochy, Japonię, Grecję, Rumunię oraz Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców z jednej strony a Republikę Turecką z drugiej strony.

Zobacz też

Ludobójstwo Greków

Ludobójstwo Ormian