Elżbieta Bonifacja - Polski Serwis Naukowy

Elżbieta Bonifacja (ur. 22 czerwca 1399 w Krakowie, zm. 13 lipca 1399 tamże) – królewna polska z dynastii Jagiellonów, jedyna córka Jadwigi Andegaweńskiej i Władysława Jagiełły.

Biografia

Ciąża królowej

Po ponad 12 latach bezdzietnego małżeństwa Jadwigi i Jagiełły królowa zaszła w ciążę. Z okazji spodziewanych narodzin dziecka pary królewskiej brat stryjeczny przyszłego ojca Witold, w imieniu własnym i małżonki Anny, przysłał na dwór krakowski kosztowne prezenty. Wśród nich znajdowała się kołyska ze srebra. Miasto Kraków przekazało królowej prezent w postaci 200 grzywien i złoty łańcuch wartości 25 grzywien. Wyznaczono również po 4 grzywny dla przyszłych mamek dziecka oraz 4 grzywny dla posłańca, który przyniesie radzie miejskiej wieść o narodzinach dziecka.

Bonifacy – imię męskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od łacińskich słów bonum - dobro i facere - czynić, czyli oznacza czyniącego dobro.
Święta Małgorzata - męczennica, święta Kościoła katolickiego. Żyła na przełomie III i IV w. w Antiochii Pizydyjskiej, jedna z Czternastu Świętych Wspomożycieli.

Narodziny królewny

Pierwszy horoskop sporządzony przez astrologa dla przyszłego dziedzica Jadwigi i Jagiełły określał płeć dziecka poczętego w połowie września 1398 r. jako męską. Dnia 22 czerwca 1399 r. narodziła się jednak dziewczynka.

Szeroko rozpowszechniona w literaturze przedmiotu, hagiografii i czasopiśmiennictwie informacja o przedwczesnym porodzie ma swoje źródło w przekazanym przez Długosza tekście drugiego epitafium na śmierć królowej, który mógłby sugerować, że królewna urodziła się przedwcześnie: Tempus erat nondum maturae prolis ab alvo,/ Cum venit matris regia nata suae. Z horoskopu poczęcia królewskiego dziecka wynika jednak, że poród był raczej opóźniony.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.
Istnieją spory co do liczby papieży i antypapieży w historii. Wymienia się od 36 do 43 antypapieży. W roku 1942 kardynał Giovanni Mercati, prefekt Archiwów Watykanu, stworzył listę papieży, która od tamtej pory została oficjalnie uznana przez Kościół katolicki. Zamieszczona poniżej lista jest zgodna z listą Mercatiego.

Chrzest

Córka Jadwigi i Jagiełły otrzymała imiona Elżbieta Bonifacja. Swoje pierwsze imię odziedziczyła po babce macierzystej Elżbiecie Bośniaczce, a drugie otrzymała na cześć papieża Bonifacego IX, który w liście z 5 maja 1399 r. zgodził się być ojciem chrzestnym dziecka. Papież jako swojego zastępcę wyznaczył Wojciecha Jastrzębca, wyrażając przy tym życzenie, aby dziecko nazwano Bonifacym lub Bonifacją. Obrzędu chrztu królewny polskiej i księżniczki litewskiej miał dokonać Piotr Wysz.

Bonifacy IX (łac. Bonifacuis IX), faktycznie Pietro Tomacelli (ur. ok. 1350 w Neapolu, we Włoszech - zm. 1 października 1404 r. w Rzymie). Papież od 2 listopada 1389 do 1 października 1404.
Jan Długosz herbu Wieniawa (łac. Ioannes Dlugossius; ur. 1 grudnia 1415 w Brzeźnicy, zm. 19 maja 1480 w Krakowie) – polski historyk, twórca jednego z najwybitniejszych dzieł średniowiecznej historiografii europejskiej, duchowny, geograf, dyplomata; wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka.

Długość życia

Najstarszym źródłem przekazującym datę śmierci królewny Elżbiety Bonifacji jest nekrolog jej matki w Kalendarium Capituli Cracoviensis: XVI kalendas Alexii confessoris Anno Domini MCCCLXXXX nono serenissima princeps domina Hedvigis, regina Polonie et heres Ungarie etc. procreata filia primogenita Elizabeth Bonifacia die solis XXII Iunii, et ea ipso die sancte Margarethe tunc sequenti defuncta, expost ipsamet, [...] die presenti hora meridiei expiravit.

Jagiellonowie lit. Jogailaičiai – gałąź dynastii Giedyminowiczów, wywodząca się od Władysława II Jagiełły, wielkiego księcia litewskiego i króla Polski. Jej przedstawiciele panowali w Polsce w latach 1386-1572 [1], na Litwie w latach 1377-1401 i 1440-1572, w Czechach w latach 1471-1526 oraz na Węgrzech w latach 1440-1444 i 1490-1526.
Aleksy zwany Człowiekiem Bożym, scs. Prepodobnyj Aleksiej, czełowiekiej Bożij, (IV-V w.), święty (na Wschodzie uznany za błogosławionego – szaleńca Bożego) Kościoła katolickiego i prawosławnego. Bohater średniowiecznego utworu hagiograficznego Legenda o świętym Aleksym.

Urodzona 22 czerwca (XXII Iunii) królewna zmarła w dniu św. Małgorzaty dziewicy (Margareta virgo). Wspomnienie św. Małgorzaty w średniowiecznych kalendarzach diecezjalnych zapisywano najczęściej pod datą 20 lipca, rzadziej 13 lipca, a sporadycznie także 15 lipca. Najpóźniejszą datę wyklucza jednak zapis mówiący o tym, że śmierć Elżbiety Bonifacji nastąpiła przed zgonem Jadwigi, który miał miejsce w dniu św. Aleksego wyznawcy (Alexius confessor), tj. 17 lipca 1399 r.

Witold (lit. Vytautas, Vytautas Didysis (Witold Wielki), biał. Вітаўт, ros. Витовт) (ur. ok. 1350 - zm. 27 października 1430 w Trokach) – wielki książę litewski od 1401, syn Kiejstuta i Biruty, byłej kapłanki Praurimy z Połągi, brat stryjeczny Władysława Jagiełły.
Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie – kościół katedralny, położony na Wzgórzu Wawelskim stanowiący własność archidiecezji krakowskiej. Miejsce koronacji królów Polski oraz spoczywania ich szczątków. Pochowani są tutaj między innymi św. Stanisław ze Szczepanowa i inni biskupi krakowscy aż po czasy współczesne, prawie wszyscy królowie od Władysława I Łokietka do Stanisława Leszczyńskiego (łącznie 17 królów wliczając Jadwigę i Annę Jagiellonkę) i członkowie rodzin królewskich oraz wodzowie, przywódcy polityczni i wieszcze narodowi.

W przekazie Jana Długosza pojawiła się mylna informacja o śmierci królewny nie po trzech tygodniach, a po trzech dniach, jak również wzmianka o wyjątkowo długim ukrywaniu tego faktu przed matką. Tak wczesną datę śmierci Elżbiety Bonifacji podawali za Długoszem kolejni pisarze, czasami uznając dzień św. Małgorzaty za moment ostatecznego ujawnienia Jadwidze prawdy o tragicznym losie córeczki

Bartłomiej (Bartosz) Paprocki, Bartolomej Paprocký herbu Jastrzębiec (ur. ok. 1543 w Paprockiej Woli, w pobliżu Sierpca, zm. 27 grudnia 1614 we Lwowie) – podczaszy dobrzyński, heraldyk polski i czeski (nazywany ojcem heraldyki polskiej i czeskiej), autor wielu herbarzy, pisarz, historyk, wierszopis i tłumacz, wydał liczne prace heraldyczne, wśród nich słynne „Herby rycerstwa polskiego”. Działał w Czechach i na Morawach na przełomie XVI i XVII wieku. Założył wieś Bartoszowiny w województwie świętokrzyskim.
Piotr Gembicki herbu Nałęcz (ur. 10 października 1585 – zm. 14 lipca 1657 w Raciborzu) – biskup krakowski od 1642, przemyski od 1635, od 1635 podkanclerzy i kanclerz wielki koronny od 1638.

W rzeczywistości Elżbieta Bonifacja umarła, przeżywszy trzy tygodnie, w dniu 13 lipca 1399 r.

Przyczyna zgonu

Przypuszczalna przyczyna zgonu królewny, jak również powód śmierci jej matki, pozostają nieznane z powodu braku jakichkolwiek bliższych informacji o przebiegu porodu, stanie zdrowia noworodka i problemach zdrowotnych położnicy. Jadwiga i Elżbieta Bonifacja żyły jeszcze kilka tygodni po porodzie i umarły w odstępie kilku dni, co mogłoby ewentualnie sugerować, że ich zgony pozostawały w jakimś związku ze sobą (np. choroba zakaźna, stan zapalny, etc.), jednak nie były spowodowane samymi komplikacjami przy porodzie (np. uszkodzeniami ciała doznanymi w trakcie akcji porodowej). Śmiertelność ówczesnych europejskich noworodków i ich matek w wypadku pierwszego porodu była dość wysoka nawet w kręgach dynastycznych, będących pod opieką najlepszych lekarzy.

Bonifacja — imię żeńskie pochodzenia łacińskiego. Wywodzi się od słów bonum fatum oznaczających "dobry los". Żeński odpowiednik imienia Bonifacy. Patronką tego imienia jest bł. Bonifacja Rodruguez Castro, beatyfikowana przez papieża Jana Pawła II.
Wojciech Jastrzębiec herbu własnego - ur. ok. 1362 w Łubnicach, zm. 1436 w Mnichowicach - arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski od 1423-1436, biskup krakowski 1412-1423 i poznański 1399-1412, kanclerz koronny.

Pogrzeb

Na mocy testamentu królowej Jadwigi, którego wykonawcami byli ochmistrz królowej, kasztelan krakowski Jan Tęczyński oraz biskup krakowski Piotr Wysz, Elżbieta Bonifacja miała być pochowana wraz z matką w jednym grobie. Wspólny pogrzeb królewny i królowej odbył się 19 lipca 1399 r. w katedrze wawelskiej.

Rodzice chrzestni (łac. patrini) – mężczyzna i kobieta przedstawiający do sakramentu chrztu osobę chrzczoną. Biorą także na siebie troskę o dziecko i poręczają za jego wychowanie w duchu religii, którą przyjmuje dziecko.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)