Elektorat Hanoweru w XVIII wieku - Polski Serwis Naukowy

Gerlach Adolph von Münchhausen

Samuel Christian Hollmann

Georg Christoph Lichtenberg

Johann Lorenz von Mosheim

Elektorat Hanoweru w XVIII wieku był połączony unią personalną (Jerzy I Hanowerski) (zm. 1727) z Wielką Brytanią (od roku 1714). Bardzo zdolnym ministrem Jerzego I był Andreas Gottlieb Bernstorff (1640-1726), który podobnie jak kompozytor Georg Friedrich Haendel (1685-1750) pojechał z królem do Londynu. W czasie nieobecności elektora ważną rolę pełnili główni ministrowie tacy jak: Jobst Hermann von Ilten (1649-1730), a po nim Gerlach Adolph von Münchhausen (1688-1770).

Samuel Christian Hollmann (ur. 3 grudnia 1696 w Szczecinie, zm. 4 września 1787 w Getyndze) – profesor fizyki i filozofii na uniwersytecie Georgiana w Getyndze. Dnia 14 października 1734 wygłosił pierwszą mowę w historii uczelni założonej właśnie w tym roku.

Jerzy I (urodzony jako Jerzy Ludwik, ur. 28 maja 1660 w Hanowerze, zm. 11 czerwca 1727 w Osnabrück) – pierwszy król Wielkiej Brytanii i Irlandii z dynastii hanowerskiej (od 1 sierpnia 1714). Był również elektorem Hanoweru.

1714-1727

Ministrowie hanowerscy: Andreas Gottlieb Bernstorff, Johann Kasper von Bothmer i Jean de Robéthon pomagali królowi-elektorowi spleść hanowerską i brytyjską politykę w jedną całość. Jednak takie działania jak wykorzystywanie floty brytyjskiej do realizacji celów polityki hanowerskiej, jak np. manewry odstraszające Rosjan na Bałtyku w latach 1719, 1720 i 1721, budziły zdecydowany sprzeciw Brytyjskich parlamentarzystów.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Jerzy Fryderyk Händel (Haendel) (ur. 23 lutego 1685 w Halle, zm. 14 kwietnia 1759 w Londynie) – niemiecki kompozytor i organista. Ze względu na to, że przez dłuższy czas przebywał i pracował w Londynie, gdzie był znany pod nazwiskiem George Frideric Haendel, uważany jest niekiedy za kompozytora angielskiego. W 1727 roku otrzymał obywatelstwo brytyjskie.

Od 1714 roku w na dworze hanowerskim zatrudniony był znakomity kompozytor barokowy Georg Friedrich Haendel.

1727-1760

W latach 1727-1760 panował Jerzy II Hanowerski, który przez swą procesarską politykę naraził elektorat na niebezpieczeństwo ze strony Francuzów. W czasie wojny siedmioletniej (1756-1763) elektorat spustoszony został przez wojska francuskie, które w roku 1757 zajęły i splądrowały miasto Hanower i cały elektorat, mimo że państwo to było oficjalnie neutralne.

Uniwersytet w Getyndze Georg-August-Universität Göttingen zwany Georgiana od imienia Georga Augusta jest znaną wyższą uczelnią w Niemczech. Założona w 1734 roku przez Jerzego II. Od chwili swego powstania aż do dziś jedna z najlepszych uczelni w Niemczech.

Georg Christoph Lichtenberg (ur. 1 lipca 1742 w Ober-Ramstadt koło Darmstadt, zm. 24 lutego 1799 w Getyndze) – niemiecki satyryk, aforysta, krytyk sztuki i znany anglofil.

W latach czterdziestych brytyjski premier William Pitt starszy tropił wszelkie przejawy poświęcania interesów brytyjskich dla interesów "podławego elektoratu" hanowerskiego, dlatego Jerzy II Hanowerski go nie znosił.

Z powodu bardzo częstych i przedłużających się niekiedy nieobecności króla w elektoracie, a także absencji wielu ministrów elektoratu, którzy towarzyszyli władcy w Londynie, duże wpływy uzyskali nawet niżsi urzędnicy państwowi, tacy jak jeden z dwóch urzędujących wówczas burmistrzów miasta Hanoweru Christian Ulrich Grupen (1692 - 1767), piastujący ten urząd aż 30 lat, od 1725 do 1767 roku. Grupen był najsłynniejszym i prawdopodobnie najzdolniejszym burmistrzem w historii miasta. Był człowiekiem wykształconym. Budował kościoły, odnawiał budynki użyteczności publicznej. Patronował badaniom naukowym i historycznym.

Hanower (niem. Hannover) – miasto w Niemczech, stolica kraju związkowego Dolna Saksonia (niem. Niedersachsen) oraz związku komunalnego Region Hanower. Leży nad rzeką Leine. Rozwinięty przemysł środków transportu (samochody, lokomotywy, wagony), elektrotechniczny (zakłady Telefunken), chemiczny, włókienniczy, gumowy Continental AG i spożywczy (czekolada).

Gottfried Wilhelm Leibniz, znany także pod nazwiskiem Leibnitz (ur. 1 lipca 1646 w Lipsku, zm. 14 listopada 1716 w Hanowerze) – niemiecki filozof, matematyk, prawnik, inżynier–mechanik, fizyk, historyk i dyplomata.

1760-1800

Związki z Wielką Brytanią - ojczyzną parlamentaryzmu zaowocowały pod koniec XVIII wieku pragnieniem wprowadzenia zmian w absolutystycznym systemie hanowerskim. Jednym ze zwolenników przemian i zarazem centralną postacią hanowerskiego Oświecenia był Adolph Franz Friedrich Ludwig Knigge W następnym stuleciu petycje w tej sprawie składało wielu intelektualistów, w tym bracia Grimm.

Johann Kasper (Caspar), hrabia von Bothmer, lub Bothmar (ur. 10 kwietnia 1656 roku w Lavenbrück, zm. 18 lutego 1732 w Londynie, w dzielnicy Middlesex znany w brytyjskiej historiografii jako baron Bothmer, był hanowerskim i brytyjskim politykiem i dyplomatą.

Wojna siedmioletnia (1756-1763) – wojna pomiędzy Wielką Brytanią, Prusami i Hanowerem a Francją, Austrią, Rosją, Szwecją i Saksonią. Była to pierwsza wojna o zasięgu światowym – walki toczyły się w Europie, Ameryce Północnej, Indiach i na wyspach karaibskich. W późniejszej fazie konfliktu do wojny przyłączyły się Hiszpania i Portugalia oraz starająca się początkowo zachować neutralność Holandia, której siły zostały zaatakowane w Indiach. W związku z tym wojna ta może być uznana za wojnę hegemoniczną.

Kultura i nauka

W roku 1734 elektor i jego minister Gerlach Adolph von Münchhausen założyli uniwersytet w Getyndze (tak zwana:Georgiana). Szybko przybyli do niej cenieni naukowcy, między innymi: Samuel Christian Hollmann, członek Royal Society, który 14 października 1734 roku wygłosił pierwszą mowę w historii uczelni. Uczniem Hollmanna był Georg Christoph Lichtenberg, który od roku 1770 był profesorem matematyki i nauk przyrodniczych na tym uniwersytecie. Teologii na Georgianie nauczał od roku 1747 Johann Lorenz von Mosheim, podobnie jak Hollmann, uczony najwyższej próby. Z elektoratem związanych było wiele wybitnych osobistości, jak filozof Leibniz, czy historyk August Ludwig von Schlözer. Z Hanowerem związany był też inny pisarz-demokrata i mason Adolph Franz Friedrich Ludwig Knigge, znany dziś głównie jako autor podręcznika dobrego wychowania: "O obchodzeniu się z ludźmi".

Jerzy II (urodzony jako Jerzy August, ur. 10 listopada 1683 w Hanowerze, zm. 25 października 1760 w Londynie) - od 11 czerwca 1727 król Wielkiej Brytanii z dynastii hanowerskiej. Był również elektorem Hanoweru i księciem Brunszwiku-Lüneburga.

System parlamentarny - system rządów opierający się na tzw. podwójnej egzekutywie, tzn. rozdziale funkcji szefa rządu i głowy państwa. System ten pozwala na łączenie funkcji w rządzie i parlamencie. Rząd zobowiązany jest do ustąpienia w wyniku otrzymania wotum nieufności w parlamencie. Głowa państwa może rozwiązać parlament, prawo to występuje z pewnymi ograniczeniami (np. w RFN), lub bez ograniczeń (np. w Wielkiej Brytanii). System parlamentarny występuje zarówno w republikach (zróżnicowane formy), jak i monarchiach (gdzie przeważnie zaznacza się dominacja premiera nad monarchą). Spośród systemów parlamentarnych wyróżnia się następującego jego rodzaje:

Zobacz też

Wielka Brytania w XVIII wieku

Portal:XVIII wiek

Hanower (państwo)