Elektrownia Jądrowa Żarnowiec - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy nieukończonej elektrowni atomowej. Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa "Żarnowiec".

Nieukończony główny budynek EJŻ

Elektrownia Jądrowa Żarnowiec – polska elektrownia jądrowa budowana w latach 1982–1990 w miejscu zlikwidowanej wsi Kartoszyno nad Jeziorem Żarnowieckim.

W zamyśle była elektrownia miała stanowić pierwszy krok w realizacji polskiego programu energetyki jądrowej, który obejmował jeszcze wybudowanie Elektrowni Jądrowej "Warta" w miejscowości Klempicz w ówczesnym województwie pilskim. Elektrownia w Żarnowcu docelowo miała się składać z czterech bloków energetycznych napędzanych reaktorami WWER-440 o łącznej mocy ok. 1600 M W.

Tadeusz Syryjczyk (ur. 9 lutego 1948 w Krakowie) – polski polityk, były minister w rządach Tadeusza Mazowieckiego i Jerzego Buzka, poseł na Sejm I, II i III kadencji.
Amur biały (Ctenopharyngodon idella syn. Leuciscus idella) – ryba z rodziny karpiowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju Ctenopharyngodon. Hodowany w akwakulturze, poławiany w wędkarstwie.

Zmiana warunków ekonomicznych w Polsce po 1989 roku, a także długotrwałe protesty aktywistów i negatywny odbiór części społeczeństwa, który wzmógł się szczególnie po katastrofie w Czarnobylu, spowodowały, że budowa została przerwana i elektrownia wówczas nie powstała.

W 2011 roku Żarnowiec został przez PGE wytypowany wraz z dwoma innymi miejscowościami (Gąski oraz Choczewo) na miejsce lokalizacji pierwszej polskiej elektrowni atomowej, mającej powstać do 2020 roku.

Samorząd z prawno-administracyjnego punktu widzenia oznacza powierzenie przez państwo realizacji różnego rodzaju zadań z zakresu administracji publicznej (czasem również sądowniczej) zrzeszeniom osób, których dotyczą skutki wykonywania tych zadań.
Ministerstwo Przemysłu i Handlu, ministerstwo zlikwidowane 4 lutego 1997 w wyniku reformy Centrum. Jego obowiązki podzielono i przekazano Ministerstwu Gospodarki i Ministerstwu Skarbu Państwa.

Założenia

Wybór lokalizacji był konsekwencją wieloletnich badań hydrologicznych, hydrochemicznych, sejsmicznych, meteorologicznych i demograficznych pod kątem miejsca budowy pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej.

Elektrownię, która docelowo miała zajmować obszar 70 ha (z zapleczem budowlanym i obiektami wspierającymi 425 ha), stanowić miały cztery bloki wyposażone w:

reaktory WWER-440 o mocy elektrycznej 440 M W, zaprojektowane w ZSRR, a wyprodukowane w zakładach Škoda w Czechosłowacji,

turbozespoły typu 4K-465 produkcji zakładów Zamech w Elblągu,

generatory GTHW-600 produkowane przez Dolmel z Wrocławia.

WWER-440 był radziecką odmianą używanego na całym świecie reaktora typu PWR, w którym chłodziwem, moderatorem i reflektorem jest zwykła woda pod ciśnieniem, w przeciwieństwie do moderowanych grafitem reaktorów RBMK, stosowanych tylko na terenie ZSRR, także w Czarnobylu.

Elbląg (niem. Elbing, prus. Elbings) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, powiat grodzki Elbląg, stolica powiatu ziemskiego elbląskiego. Jedno z najstarszych polskich miast (rok założenia 1237, prawa miejskie 1246), a najstarsze w województwie.
Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Pierwotnie planowano uruchomienie pierwszego bloku energetycznego o mocy zainstalowanej 465 MW w roku 1989, zaś drugiego w 1990. Na przełomie lat 1983–1984 wyznaczono terminy: grudzień 1990 dla pierwszego i grudzień 1991 dla drugiego bloku. Po katastrofie w Czarnobylu w 1986 planowano dostosować elektrownię do europejskich norm bezpieczeństwa oraz wyposażyć reaktory w urządzenia automatyki firmy Siemens AG.

Реактор Большой Мощности Канальный (Reaktor Bolszoj Moszcznosti Kanalnyj, Reaktor Kanałowy Wielkiej Mocy) - lekkowodny, wrzący reaktor atomowy z moderatorem grafitowym. Pierwszy reaktor tego typu uruchomiono w Leningradzkiej Elektrowni Jądrowej.
Reflektor neutronów jest to warstwa materiału o właściwościach "odbijania" uciekających neutronów z powrotem do rdzenia reaktora. Dzięki reflektorowi poprawia się bilans neutronów w rdzeniu, a w konsekwencji uzyskuje się zmniejszenie masy krytycznej materiału rozszczepialnego. Poprawia się także rozkład neutronów w rdzeniu. Wprowadzenie reflektora berylowego w reaktorze Ewa pozwoliło na zwiększenie mocy z 4 do 10 MW.

Oprócz samej elektrowni, na którą miało składać się 79 budynków, rozpoczęto budowę 189 budynków tymczasowych zapleczy. W sumie wybudowano 630 obiektów, m.in.: nowoczesny ośrodek radiometeorologiczny, hotel pracowniczy, hale do produkcji prefabrykatów betonowych, ekspedycję i dworzec kolejowy, stołówkę, szatniowce. W budowę zaangażowanych było ok. 70 polskich przedsiębiorstw, m.in.: Rafako – Racibórz (wytwornice pary), ZUP – Nysa (skraplacze), Fakop – Sosnowiec (wymienniki ciepła), Chemar – Kielce (rurociągi i armatura do rurociągów), Metalchem – Opole (zbiorniki awaryjnego chłodzenia reaktora, zbiorniki kwasu borowego) i wiele innych. Zawarto kontrakty z dziewięcioma przedsiębiorstwami zagranicznymi.

Prądnica, generator elektryczny – maszyna elektryczna (dawne nazwy: dynamo-maszyna, dynamo) zamieniająca energię mechaniczną na energię elektryczną. Wytwarzanie energii elektrycznej odbywa się w prądnicach dzięki zjawisku indukcji elektromagnetycznej. Odbywa się to na skutek względnego ruchu przewodnika i zewnętrznego pola magnetycznego.
Kwas borowy (potocznie kwas borny) – nieorganiczny związek chemiczny, słaby kwas o wzorze H3BO3 (można go też przedstawić jako B(OH)3). W przyrodzie występuje jako minerał sassolin. Sole kwasu borowego to borany (ortoborany).

Kalendarium procesu przygotowawczego

Widok na zabudowania EJ Żarnowiec (obecnie PSSE) z Nadola.

19 grudnia 1972 – Komisja Planowania przy Radzie Ministrów ustaliła lokalizację pierwszej polskiej elektrowni jądrowej we wsi Kartoszyno. Niedługo potem został otwarty posterunek radiometeorologiczny prowadzący badania klimatu, geologiczne i symulację skażeń w bezpośrednim sąsiedztwie elektrowni

18 stycznia 1982 – Rada Ministrów podjęła uchwałę w sprawie budowy Elektrowni Jądrowej Żarnowiec

31 marca 1982 – przekazano plac budowy generalnemu wykonawcy, którym był Energoblok-Wybrzeże; wkrótce rozpoczęto prace i przesiedlanie mieszkańców wsi Kartoszyno

31 grudnia 1983 – Rada Ministrów podjęła Uchwałę Nr 206 o planowanym terminie oddania do eksploatacji bloków: nr 1 (grudzień 1990) i nr 2 (grudzień 1991)

10 kwietnia 1986 – Sejm uchwalił ustawę – Prawo atomowe w Polsce – pierwszy tej rangi akt w prawie polskim normujący działalność związaną z wykorzystaniem energii jądrowej

26 kwietnia 1986 – doszło do katastrofy w Czarnobylu, w wyniku czego gwałtownie wzrosła fala protestów przeciwko budowie elektrowni

2 grudnia 1989 – Rząd Tadeusza Mazowieckiego zadecydował o wstrzymaniu budowy na okres jednego roku w celu zebrania danych i opinii koniecznych do podjęcia decyzji o dalszych losach budowy

27 maja 1990 – odbyło się lokalne referendum w województwie gdańskim; przy frekwencji wynoszącej 44,3% uprawnionych do głosowania przeciwko budowie opowiedziało się 86,1%, za budową elektrowni – 13,9% głosujących

17 grudnia 1990 – Rada Ministrów podjęła Uchwałę nr 204 w sprawie postawienia "Elektrowni Jądrowej Żarnowiec w Budowie" w stan likwidacji; termin likwidacji wyznaczono na 31 grudnia 1992.

lipiec 2009 – pełnomocnik ds. energetyki jądrowej – Hanna Trojanowska zapowiada, że Żarnowiec ma przewagę nad innymi przewidywanymi lokalizacjami budowy nowej elektrowni jądrowej.

16 marca 2010 – Żarnowiec wygrał ranking lokalizacji na budowę elektrowni jądrowej. Jej planowany koszt to ok. 10 mld euro, a zakończenie budowy przewiduje się na rok 2020.

Kartoszyno (kaszb. Kôrtoszëno, niem. Kartoschin) - stara kaszubska miejscowość w gminie Krokowa (powiat pucki, województwo pomorskie). Położona nad Jeziorem Żarnowieckim i rzeką Piaśnicą.
Aglomeracja (z łac. agglomeratio – nagromadzenie) – w urbanistyce jest to obszar o intensywnej zabudowie, charakteryzujący się również dużym zagęszczeniem ludności przebywającej na danym terenie okresowo (np. w ciągu dnia) lub stale. Aglomeracje charakteryzują się dużym przepływem osób i towarów oraz znaczną wymianą usług. W brzmieniu bardziej potocznym aglomeracja jest skupiskiem sąsiadujących ze sobą miast i wsi, które stanowią wspólny organizm, poprzez zintegrowanie lub uzupełnianie się rozmaitych form infrastruktury tych miejscowości oraz wzajemne wykorzystywanie potencjałów, którymi te miejscowości dysponują.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)