Elektryczny moment dipolowy - Polski Serwis Naukowy

Wektor $\vec {p}$

Elektryczny moment dipolowy jest to wektorowa wielkość fizyczna charakteryzująca dipol elektryczny. Dipol jest układem dwóch ładunków o tych samych wartościach bezwzględnych, ale przeciwnych znakach. Elektryczny moment dipolowy p dwóch punktowych ładunków o jednakowych wartościach q i przeciwnych znakach jest równy iloczynowi odległości między nimi i wartości ładunku dodatniego:

Metr to jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został określony 26 marca 1791 roku we Francji, ze względu na potrzebę korzystania z dziesiętnego systemu miar[potrzebne źródło]. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

Moment siły (moment obrotowy) siły F względem punktu O jest to iloczyn wektorowy promienia wodzącego r, o początku w punkcie O i końcu w punkcie przyłożenia siły, oraz siły F:

$\mathbf p = q \mathbf d$

gdzie wektor d ma kierunek prostej łączącej ładunki i zwrot od ładunku ujemnego do dodatniego.

Elektryczny moment dipolowy można przyporządkować każdemu neutralnemu układowi wielu ładunków w przestrzeni (tzn. układowi, którego ładunek wypadkowy jest zerowy: $\Sigma_i\ q_i = 0$ ). Momentem dipolowym takiego układu jest wektor: ${\bold p}=\Sigma_i\ q_i{\bold r}_i$ ,

gdzie:

Magnetyczny moment dipolowy - pseudowektorowa wielkość fizyczna cechująca dipol magnetyczny, która opisuje oddziaływanie z zewnętrznym polem magnetycznym. Magnetyczny moment dipolowy jest szczególnym przypadkiem multipolowości momentu magnetycznego. Jednak z racji tego, że pozostałe wyrazy szeregu multipolowego są zazwyczaj nieistotne i pomija się je, powszechne jest nazywanie dipolowego momentu magnetycznego, po prostu momentem magnetycznym.

Debaj (D) (ang. debye) – jednostka miary elektrycznego momentu dipolowego nie należąca do układu SI stosowana w fizyce atomowej i chemii do opisu momentów dipolowych cząsteczek.

${\bold r}_i$ jest wektorem położenia ładunku $q_i$ .

Jednostką elektrycznego momentu dipolowego w układzie SI jest C·m. Do opisu momentów dipolowych cząsteczek w fizyce atomowej i chemii stosuje się także jednostkę debaj.

Gdy dipol o momencie dipolowym p znajduje się w polu elektrycznym o natężeniu E, to działa nań moment siły M: ${\bold M}={\bold p}\times{\bold E}$ .

Moment dipolowy jest drugim (po całkowitym ładunku układu) wyrazem w rozwinięciu szeregu multipolowego.

Zobacz też

magnetyczny moment dipolowy

kwadrupol

Przypisy

D. Halliday, R. Resnick: Fizyka T2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994. ISBN 83-01-09324-2.