Elista - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 46°19′N 44°16′E / 46.317, 44.267

Elista (ros. Элиста, xal. Элст, Elst) – miasto na terytorium Federacji Rosyjskiej, ośrodek administracyjny i stolica republiki Kałmucji, ok. 102,5 tys. mieszkańców (2008). Ważny regionalny węzeł transportowy i port lotniczy.

Geografia

Buddyjska Złota Świątynia w Elista

Miasto znajduje się w zachodniej części Kałmucji, ok. 260 km od zachodniego wybrzeża Morza Kaspijskiego.

FK Elista (ros. Футбольный клуб «Элиста», Futbolnyj Kłub "Elista") – rosyjski klub piłkarski z siedzibą w stolicy Kałmucji mieście Elista.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

W Elista zlokalizowane są zakłady przemysłu budowlanego, przetwórczego, spożywczego, oraz przemysłu lekkiego.

Demografia

Ogólna liczba mieszkańców:

1939 - 17,1 tys. mieszk.

1959 - 23,2 tys. mieszk.

1970 - 49,9 tys. mieszk.

1989 - 89,7 tys. mieszk.

2002 - 104,3 tys. mieszk.

2008 - 102,7 tys. mieszk.

Historia

Pomik kałmuckich wysiedleń w Elista

Elista została założona w 1865 roku, jako niewielka osada w prowincji Astrachań. Nazwa Elista to hydronim pobliskiej rzeki, której nazwa w miejscowym języku oznacza piasek lub wytrwały. W 1927 r. zbudowano miasto na podstawie istniejącej wsi, które w 1930 roku uzyskało prawa miejskie.

Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, ros. Каспийское море, azerb. Xəzər dənizi, kaz. Каспий теңізі, turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km2 (zmieniającą się wskutek opadania poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od 10-12‰ do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętych zatokach. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W Starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie.

Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma – "Nauka Przebudzonego") – system filozoficzno-etyczny uznawany przez wielu ludzi za religię, rzadziej za psychologię. Założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Jako religia buddyzm zalicza się do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

Elista od 1924 roku była stolicą obwodu autonomicznego, następnie Kałmuckiej Autonomicznej SRR (socjalistycznej republiki w składzie ZSRR), a od 1991 r. Republiki Kałmucji.

W czasie II wojny światowej, 13 sierpnia 1942 r. Elista została zdobyta przez armię niemiecką (Grupa Armii A). Ponieważ niemiecka ofensywa na południowym odcinku frontu wschodniego w grudniu 1942 r. się załamała, miasto w styczniu 1943 zostało opuszczone przez Grupę Armii Hoth i 4 Armię Pancerną a następnie jednostki stopniowo wycofywały się na zachód.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Kałmucja (ros. Калмыкия, kałm. Хальмг Таңһч), pełna nazwa: Republika Kałmucji (ros. Республика Калмыкия, kałm. Хальмг Таңһчин балһсн) - autonomiczna republika w Federacji Rosyjskiej.

W latach 1944 - 1957, ludność kałmucka została wysiedlona na rozkaz Stalina na Syberię, zostali oskarżeni o współpracę z armią niemiecką w trakcie II wojny światowej. W tym czasie Elista nosiła nazwę Stepnoi (Степно́й). W 1958 po rehabilitacji ponownie utworzono Kałmucką ASRR.

Front wschodni – całokształt działań bojowych w czasie II wojny światowej pomiędzy III Rzeszą i jej sojusznikami a ZSRR w Europie Wschodniej i Środkowej. Walki na froncie wschodnim trwały od 22 czerwca 1941 do 8 maja 1945. Swym zasięgiem obejmowały znaczny obszar europejskiej części Rosji, całą Polskę, Ukrainę, Białoruś, Litwę, Łotwę, Estonię, Finlandię, Rumunię, Węgry, Słowację, Jugosławię aż do wschodniej części Niemiec i Austrii. Był to najkrwawszy i największy z frontów wojennych w historii.

Przemysł spożywczy - dział gospodarki, który zajmuje się wytwarzaniem produktów i półproduktów przeznaczonych do spożycia takie jak mięsne, mleczne czyli nabiałowe, pieczywo, cukiernicze, napoje alkoholowe i bezalkoholowe, i wiele innych.

W 1998 r. zorganizowano w Elista XXXIII Olimpiadę szachową.

Podczas wizyty w 1998 r. XIV Dalajlama zdecydował o budowę nowej buddyjskiej świątyni dla mieszkańców miasta, otwartej w grudniu 2005 roku.

Sport

Miasteczko szachowe w Elista

Elista jest ważnym centrum szachowym, sportu propagowanego przez prezydenta republiki Kirsana Ilumżynowa - mistrza szachowego i prezydenta FIDE. W 1998 r. dobyła się tutaj 33. olimpiada szachowa.

W mieście działa też klub piłkarski FK Elista (wcześniej Urałan Elista), grający obecnie w rozgrywkach Wtoroj diwizion.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

Szachy – rodzina strategicznych gier planszowych rozgrywanych przez dwóch graczy na 64-polowej szachownicy, za pomocą zestawu bierek (pionów i figur). Popularnie, choć nieprecyzyjnie, szachami nazywa się również wspomniane bierki.

Ludzie związani z miastem

Kirsan Ilumżynow (1962) - prezydent Republiki Kałmucji

Sanan Siugirow (1993) - arcymistrz szachowy

Miasta partnerskie

Howell

Lhasa, od 27 października 2004

Zobacz też

Bitwa stalingradzka

Przypisy

Wielki ilustrowany atlas świata. Wyd. I wydanie polskie. Warszawa: GeoCenter International, 1993, s. 61. ISBN 3-575-13771-4. (pol.)
Percy Ernst Schramm (Hrsg.): Vgl. Kriegstagebuch des OKW, Band 5.1., 1. Halbjahr 1943. Monachium: 2005, s. 10ff. (niem.)
Flags-Kalmykia
Lhasa - miejski przewodnik

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Elista

Elista na www.mojgorod.ru (ros.)