Elpistostegidae - Polski Serwis Naukowy

Elpistostegidae – rodzina ryb kostnoszkieletowych z grupy Tetrapodomorpha. Należą do niej zwierzęta, które uważano za formy przejściowe pomiędzy rybami a tetrapodami, takie jak Panderichthys, Elpistostege i Tiktaalik.

Ryby, ryby właściwe (Pisces) – tradycyjna nazwa zmiennocieplnych kręgowców wodnych oddychających skrzelami, posiadających szczęki i poruszających się za pomocą płetw. Niezwykle zróżnicowane pod względem budowy zewnętrznej i wewnętrznej, ubarwienia oraz przystosowania do warunków środowiska. Stanowią najliczniejszą grupę współcześnie żyjących kręgowców (ponad połowę). Na świecie znanych jest ponad 30 tys. współcześnie żyjących, naukowo opisanych gatunków. Ryby są najstarszymi kręgowcami świata, pojawiły się około 480 mln lat temu. W Polsce występuje około 120 gatunków.

Kość krzyżowa (łac. os sacrum) – u człowieka, powstaje przez zrośnięcie pięciu kręgów krzyżowych. Wyróżnia się w niej powierzchnie grzbietową i miedniczną, podstawę oraz wierzchołek.

Elpistostegidae pod wieloma względami anatomicznymi – np. budową głowy i tułowia – przypominają czworonogi, jednak zachowały również cechy rybie, takie jak obecność płetw i brak kości krzyżowej. Odkrycie tropów tetrapodów sprzed około 395 mln lat sugeruje, że Elpistostegidae były boczną linią ewolucyjną, a nie przodkami czworonogów. Przedstawiciele Elpistostegidae są znani w zapisie kopalnym od żywetu do franu, od około 386 do 380 mln lat temu.

Tetrapodomorpha – klad kręgowców obejmujący ryby mięśniopłetwe wykazujące wiele cech typowych dla czworonogich. Prymitywne formy, jak Tiktaalik, zostały tu zaklasyfikowane ze wględu na podobieństwa do zarówno ryb jak i czworonogich, przynajmniej fizyczne.

Brakujące ogniwo – określenie pochodzące od samego Charlesa Darwina, twórcy teorii ewolucji, używane jako nazwa hipotetycznych form o cechach pośrednich pomiędzy współczesnymi organizmami, które powinny występować wśród skamielin, jeśli proces ewolucji zachodził w rzeczywistości. Konieczność istnienia brakujących ogniw niepokoiła Darwina i wynikała z niekompletności zapisu kopalnego. Ślady wielu prehistorycznych organizmów nie dotrwały do czasów współczesnych albo jeszcze nikt ich nie odszukał. Proces fosylizacji jest zjawiskiem przypadkowym i niektóre istoty żywe niezwykle rzadko mu ulegają, co powoduje, że znana nauce historia procesu ewolucji na Ziemi jest niepełna.

Przypisy

Grzegorz Niedźwiedzki, Piotr Szrek, Katarzyna Narkiewicz, Marek Narkiewicz, Per E. Ahlberg. Tetrapod trackways from the early Middle Devonian period of Poland. „Nature”. 463 (7277), s. 43–48, 2010. doi:10.1038/nature08623 (ang.).