Eltra - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy firmy elektronicznej i elektrotechnicznej. Zapoznaj się również z: Eltra – odbiornik radiowy.

Zakłady Radiowe ELTRA w Bydgoszczy - jedna z pierwszych firm w branży elektrotechnicznej w Polsce.

Historia

Historia przedwojenna

Przedsiębiorstwo zostało założone w 1923 roku przez inż. Stefana Ciszewskiego w Bydgoszczy przy ulicy Świętej Trójcy 3. Zakład nosił nazwę Fabryka Aparatów Elektrycznych inż. Stefan Ciszewski i początkowo zatrudniał 4 pracowników. Pierwszymi wyrobami były paseczki topikowe do bezpieczników i elementy izolacyjne. W 1925 produkowano już 25 różnych wyrobów.

Elektrotechnika - dział nauki zajmujący się podstawami teoretycznymi i zastosowaniem zjawisk fizycznych z dziedziny elektryczności i magnetyzmu w różnych gałęziach gospodarki.
Złącze DIN - typ złącza stosowanego m.in. w urządzeniach audio oraz w komputerach (do łączenia klawiatury z komputerem PC). Niegdyś złącza DIN były nazywane "wtykiem diodowym". Nazwa DIN wywodzi się od niemieckiej normy przemysłowej i odnosi się do różnych typów złącz elektrycznych, niemniej w wielu krajach przyjęło się określanie mianem "złącza DIN" połączenia wykonanego wg normy DIN 41524 i pochodnych (obecnie zastąpionej przez normę IEC 60130-9).

W 1926 firma powiększyła znacznie kapitał zakładowy i zmieniła nazwę na Fabryka Artykułów Elektrotechnicznych inż. S. Ciszewski i S-ka, Sp. z.o.o. Przy ulicy Sobieskiego 1 wybudowano nową fabrykę. W 1938 firma zatrudniała 450 pracowników i produkowała asortyment około 1220 wyrobów. W 1939 rozpoczęto budowę filii w Zamościu.

Przedsiębiorstwo Techniczno-Produkcyjne UNITRA-UNITECH w Warszawie - wchodzące w skład zjednoczenia Unitra-Dom przedsiębiorstwo skupiające zakłady produkujące podzespoły elektroniczne i elementy stykowe.
Kalkulator to niewielkich rozmiarów, przenośne (najczęściej kieszonkowe) urządzenie elektroniczne (początkowo mechaniczne), służące do wykonywania obliczeń matematycznych. Dawniej zdolne do wykonywania jedynie podstawowych operacji arytmetycznych. Obecnie bardziej zaawansowane urządzenia umożliwiają pisanie programów, wykonywanie operacji algebraicznych, na funkcjach matematycznych oraz graficzną prezentację wykresów funkcji – a tym samym coraz bardziej upodobniają się do komputerów. Kalkulator jednak różni się od komputera okrojonymi możliwościami i interfejsem zoptymalizowanym pod kątem obliczeń interaktywnych, a nie programowania.

Na początku II wojny światowej fabrykę kupił przemysłowiec gdański Erhardt Schmidt.

Okres PRL

Po II wojnie produkcję w fabryce uruchomiono 1.03.1945. Podporządkowano ją Centralnemu Zarządowi Przemysłu Metalowego. Przedsiębiorstwo przyjęło nazwę Bydgoska Fabryka Artykułów Elektrotechnicznych. Do 1948 fabryka powiększyła się o zakłady filialne w Nakle nad Notecią, Toruniu oraz w Poniatowej i zmieniła nazwę na Zakłady Wytwórcze sprzętu Instalacyjnego.

Nakło nad Notecią (niem. Nakel a. d. Netze) – miasto w woj. kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nakło nad Notecią. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bydgoskiego.
Gniewskie Zakłady Podzespołów Radiowych Porad - założone w 1957 w Gniewie zakłady produkujące podzespoły elektroniczne. Obecnie spółka akcyjna Mikrostyk S.A.

W 1956 zakład przeszedł pod nadzór Centralnego Zarządu Przemysłu Teletechnicznego, co wiązało się z podjęciem produkcji podzespołów stykowych dla przemysłu elektronicznego. Później zakład wszedł w skład zjednoczenia Unitra, a następnie Unitra-Dom. W 1957 zmieniono nazwę na Eltra Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione w Bydgoszczy, a w 1959 udział podzespołów radiowych w produkcji globalnej zakładów przekroczył 50%.

Zamość (łac. Zamoscia, ukr. Замостя, ros. Замость (Замостье)) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej części województwa lubelskiego. Jest jednym z większych ośrodków kulturalnych, edukacyjnych i turystycznych województwa, a zwłaszcza Zamojszczyzny. Za sprawą unikalnego zespołu architektoniczno-urbanistycznego Starego Miasta bywa nazywany "Perłą Renesansu", "Miastem Arkad" i "Padwą Północy". Pod względem liczby ludności zajmuje w województwie 3. pozycję (66 557 mieszkańców), natomiast pod względem powierzchni plasuje się na 10. miejscu. W 1992 roku zamojskie Stare Miasto zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto w północnej Polsce, położone na historycznych Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego.

Eltra MOT-59

Sylwia MOT-633

Przełomem w działalności przedsiębiorstwa było opracowanie i wyprodukowanie w 1959 pierwszego miniaturowego odbiornika tranzystorowego Eltra MOT-59. Był to pierwszy w Polsce odbiornik tranzystorowy. Biorąc pod uwagę, że został zaprojektowany stosunkowo wcześnie, a bez możliwości współpracy z ośrodkami na Zachodzie, w zakładzie, który nie miał tradycji w budowie radioodbiorników, należy uznać to za duże osiągnięcie. Od tej pory odbiorniki przenośne stanowiły coraz bardziej znaczącą pozycję w asortymencie Eltry, nigdy jednak nie wyparły całkowicie produkcji podzespołów elektronicznych. Większość produkcji elektrotechnicznego sprzętu instalacyjnego przekazano do zakładu filialnego w Nakle, który wkrótce usamodzielnił się.

Wieża – zwyczajowo nazwany zestaw osobnych urządzeń elektronicznych, ułożonych jeden na drugim (stąd nazwa), tworzących po wzajemnym podłączeniu tzw. wieżę audio.
Bezpiecznik topikowy - rodzaj bezpiecznika elektrycznego, w którym przez stopienie się jednego z jego elementów następuje przerwanie ciągłości obwodu elektrycznego. Przerwanie ciągłości następuje w momencie przekroczenia przez płynący w obwodzie prąd elektryczny określonej wartości w określonym czasie. Główną częścią bezpiecznika jest element topikowy wbudowany we wkładkę topikową. Topik jest przewodnikiem elektrycznym, który w momencie zbyt dużej wartości płynącego prądu nagrzewa się. Jeżeli taki stan trwa dłuższy czas to wówczas topik nagrzewa się do temperatury, w której się topi. Prąd wówczas nie ma możliwości przepływu i obwód zostaje wyłączony. Im wyższa wartość prądu, tym szybciej dochodzi do nagrzania i stopienia topika. Bezpieczniki cechują się charakterystyką czasowo-prądowo odwrotną, co oznacza, że im wyższą wartość ma prąd, tym mniej czasu potrzeba na jego zadziałanie.

W 1966 zakład przyjął nazwę Zakłady Radiowe Eltra. W 1968 wyprodukowano milionowy odbiornik radiowy i zakupiono we francuskiej firmie Isostat licencje na przełączniki, które w przyszłości stały się głównym produktem eksportowym firmy.

Od 1970 w skład przedsiębiorstwa Eltra weszły zakłady Porad w Gniewie produkujące podzespoły stykowe. Przejęły one z zakładów bydgoskich produkcję części złącz (między innymi złącza DIN) i przełączników. W ten sposób Eltra stała się na rynku polskim praktycznie monopolistą w dziedzinie produkcji elementów stykowych. W 1971 w skład przedsiębiorstwa włączono zakłady w Białogardzie, dotychczas będące filią warszawskich zakładów Rawar. W 1973 w skład Eltry wszedł również Bydgoski Zakład Instrumentów Muzycznych.

Eltra MOT-59 to pod wieloma względami przełomowa konstrukcja w polskiej radiotechnice (skrót MOT oznaczał Miniaturowy Odbiornik Tranzystorowy). Po pierwsze - był pierwszym polskim odbiornikiem tranzystorowym, po drugie - pierwszym odbiornikiem zmontowanym na płytce drukowanej, po trzecie - pierwszym odbiornikiem wytwarzanym w bydgoskiej " Eltrze", która dotychczas produkowała podzespoły stykowe.
Stereofonia, stereo - technika utrwalania i odtwarzania dźwięku, umożliwiająca słuchaczowi odczucie "przestrzenności" dźwięku, to jest doznania wrażenia, że dźwięk nie pochodzi bezpośrednio z głośników. Efekt taki uzyskuje się przesyłając dźwięk w dwóch kanałach - lewym i prawym, w których przesyłane są sygnały różniące się między sobą, wynikające z odpowiedniego ustawienia mikrofonów w miejscu nagrania.

Po podziale zjednoczenia Unitra w 1978 Eltra Weszła w skład zjednoczenia Unitra-Dom. Wydzielono zakłady podzespołowe w Gniewie i Białogardzie i włączone je do przedsiębiorstwa Unitech. W 1979 zorganizowano zakład filialny w Rzeszowie produkujący popularne radioodbiorniki przenośne, który w 1983 usamodzielnił się.

Okres po 1989

W 1991 r. firma uległa przekształceniu w jednoosobową Spółkę Skarbu Państwa, a następnie została sprywatyzowana.

Od 1995 następowała duża zmiana profilu produkcyjnego firmy. Ze względu na konkurencję importu sprzętu elektronicznego Eltra skupiła się ponownie na produkcji sprzętu elektroinstalacyjnego (w 1998 jego udział w produkcji firmy przekroczył 50%) i sprzętu telekomunikacyjnego.

Jednocześnie produkcję złącz i narzędzi wydzielono do spółek zależnych El-Con i El-Form, które w 1997 zostały kupione przez AMP Incorporated, wraz z którym zostały w włączone w 1999 r. w skład Tyco International. W 2007 z Tyco International wydzieliła się samodzielna spółka Tyco Electronics.

W 1998 roku Eltra została kupiona przez skandynawską grupą kapitałową LEXEL A/S należącą do Schneider-Electric. W 2003 roku firmę połączono z innym polskim zakładem należącym do Schneider-Electric - Zakładami Elda w Szczecinku. Połączenia dokonano pod wspólną nazwą Elda-Eltra Elektrotechnika S.A. Firma ta posiada w Polsce dominującą pozycję na rynku sprzętu elektroinstalacyjnego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)