Emiliusze - Polski Serwis Naukowy

Emiliusze (Aemilii) – jeden z najstarszych i najbardziej wpływowych rodów patrycjuszowskich starożytnego Rzymu. Dzielił się na wiele gałęzi noszących przydomki: Lepidus, Scaurus, Paullus, Papus, Mamercus, Regillus.

Emilia Lepida - córka cenzora

Marek Emiliusz Lepidus - mąż Julii Druzylli

Lucjusz Emiliusz Paulus - konsul w 1 n.e.

Marek Emiliusz Lepidus - konsul w 6 n.e

Emilia Lepida - prawnuczka cesarza Augusta

Emilia Lepida - żona Druzusa III

Marek Emiliusz Lepidus Młodszy

Emilia Lepida - żona Gnejusza Domicjusza Ahenobarba

Emilia Lepida - córka Lepidusa Młodszego

Maniusz Emiliusz Lepidus - syn Lepidusa Młodszego

Emilia Lepida - żona cesarza Galby

Marek Emiliusz Skaurus - konsul w 115 p.n.e.

Marek Emiliusz Skaurus - pretor w 56 p.n.e.

Emilia Skaura - żona Pompejusza Wielkiego

Mamerkus Emiliusz Skaurus - poeta i mówca

Marek Emiliusz Lepidus (konsul 285)

Marcus Aemilius Lepidus , konsul w 285 p.n.e.; znany tylko z wykazów konsulów (fasti). Pierwszy z Lepidusów pojawiający się na kartach historii.

Marek Emiliusz Lepidus (Marcus Aemilius Lepidus) - polityk rzymski pochodzący z jednej z najstarszych rodzin patrycjuszowskich Emiliuszy, związany rodzinnie z dynastią julijsko-klaudyjską. Syn Kornelii - przyrodniej siostry Julii, córki cesarza Augusta, poprzez brata Lucjusza, szwagier wnuczki cesarza Augusta - Julii Agrypiny, teść Druzusa III, syna Germanika. W przeciwieństwie do brata nie brał udziału w kosnspiracjach przeciw cesarzowi, ale pozostawał cały czas z nim w bliskich i żywych stosunkach.

Pretor (łac. praetor – l.mn. praetores) – wyższy urzędnik w antycznym Rzymie mający tzw. władzę mniejszą (imperium minus). W czasie nieobecności konsulów, pretor (później dwóch) przejmował najwyższą władzę w mieście, mogąc nawet zwoływać posiedzenia senatu. Zasadniczym jednak zadaniem pretorów było sądownictwo. Ważnym uprawnieniem pretora było wydawanie edyktów (edykty pretorskie), w których ustalał on sposoby postępowania w sprawach niedostatecznie jasno uregulowanych przez ustawy (leges) czy prawo zwyczajowe. Owe edykty odegrały ważną rolę w rozwoju prawodawstwa i były uwzględniane w późniejszych kodyfikacjach prawa rzymskiego.

Marek Emiliusz Lepidus (konsul 232)

Marcus Aemilius Lepidus M. f. M. n., prawdopodobnie wnuk Marka Emiliusza Lepidusa, konsula w 285. Był augurem i dwukrotnym konsulem. Jego pierwszy konsulat przypada na rok 232 p.n.e., data drugiego jest niepewna, być może był konsulem dokooptowanym (suffectus) w 221 lub 220 p.n.e. Zmarł w roku bitwy pod Kannami w 216. Jego synowie Marek, Lucjusz i Kwintus uhonorowali pogrzeb ojca urządzając trzydniowe igrzyska, w czasie których walczyło 22 pary gladiatorów.

Druzus III (łac. Claudius Drusus Iulius Caesar) (ur. 8 n.e. - zm. 33 n.e.), blisko spokrewniony z cesarzami z dynastii julijsko-klaudyjskiej, był młodszym synem Germanika i Agrypiny Starszej. Był bratem Nerona Cezara i cezara Kaliguli oraz Agrypiny Młodszej, Julii Druzylli i Julii Liwilli. 6 maja 17 n.e. wraz z rodzeństwem brał udział w triumfie swojego ojca, Germanika, za zwycięstwa nad Cheruskami i Chattami. W 23 n.e.u przywdział togę męską (toga virilis). Na wniosek Tyberiusza senat zezwolił Druzusowi ubiegać się o kwesturę na pięć lat przed uzyskaniem przewidywanego prawem wieku. Otrzymał też godność augura Po śmierci syna Druzusa w 23 n.e., Tyberiusz przyprowadził do senatu Druzusa i jego starszego brata Nerona, polecając ich opiece senatorów. Dzień pierwszego wystąpienia w życiu politycznym Druzusa i Nerona, Tyberiusz uczcił darem pieniężnym dla ludu.

przydomek Paulus (Paullus) nosiła jedna z gałęzi rzymskiego rodu Emiliuszów. Jej przedstawiciele pojawiają się w historii Rzymu w III i II wieku p.n.e.

Marek Emiliusz Lepidus (trybun 190)

Marcus Aemilius Lepidus M. f. M. n., prawdopodobnie syn konsula w 187 p.n.e. Wspomniany tylko przez Liwiusza jako trybun wojskowy (łac. tribunus militum) w 190 p.n.e. w czasie wojny z Antiochem Wielkim, królem monarchii Seleucydów.

Marek Emiliusz Lepidus (konsul 158)

Marcus Aemilius Lepidus M'. f. M'. n., prawdopodobnie syn pretora z roku 213 p.n.e. Konsul w 158 p.n.e.; wspomniany tylko przez Pliniusza i w wykazach konsulów.

Przydomek Skaurus (Scaurus) nosiła jedna z gałęzi rzymskiego rodu Emiliuszów. Jej przedstawiciele pojawiają się w historii Rzymu w I wieku p.n.e. i I w n.e.

Bitwa pod Akcjum - bitwa morska starożytności, do której doszło 2 września 31 p.n.e. Było to decydujące starcie w trawiącej imperium rzymskie wojnie domowej między Oktawianem Augustem a Markiem Antoniuszem i wspierającą go egipską królową Kleopatrą. Bitwa zakończyła się całkowitym zwycięstwem floty Oktawiana, co pozwoliło mu przechwycić pełnię władzy w imperium.

Marek Emiliusz Lepidus (konsul 126)

Marcus Aemilius Lepidus M'. f. M'. n., prawdopodobnie syn Marka Emiliusza Lepidusa, trybuna wojskowego w 190 p.n.e. i brat Marka Emiliusza Lepidusa Porciny) choć trudność sprawia, że obaj mają to samo imię (praenomen) Marek. Konsul w 126 p.n.e. Wspomniany przez Cycerona w dziele retorycznym "Brutus".

Antioch III Wielki (ur. około 242, zm. 187 p.n.e.) – hellenistyczny władca (w latach: 223-187 p.n.e.) największego państwa powstałego na gruzach imperium Aleksandra Wielkiego – państwa Seleucydów (Seleukidów) rozciągającego się na Bliskim Wschodzie.

Konsul (łac. consul – l.mn. consules) – w starożytnym Rzymie, w okresie republiki był jednym z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję. Był odpowiedzialny za politykę zagraniczną.

Maniusz Emiliusz Lepidus (konsul 66)

Manius Aemilius Lepidus Mam. f. M. n., prawdopodobnie wnuk Marka Emiliusza Lepidusa konsula w 158 i brat Mamerkusa Emiliusza Lepidusa Livianusa. Konsul w 66 p.n.e., w czasie gdy Cyceron był pretorem. Wspomniany wielokrotnie przez Cycerona, który jednak nie przyznawał mu politycznego znaczenia. Należał do stronnictwa arystokratycznego ale po wybuchu wojny domowej w 49 między Cezarem a Pompejuszem wycofał się do swej willi w Formiach, skąd obserwował przebieg wypadków bez angażowania się po której ze stron.

Galba (Serwiusz Sulpicjusz Galba, Servius Sulpicius Galba, Servius Galba Imperator Caesar Augustus; ur. 25 grudnia 3 p.n.e., zm. 15 stycznia 69 n.e.) - cesarz rzymski od 8 czerwca 68 r. do swojej śmierci. Jego panowanie zapoczątkowało rok czterech cesarzy.

Klaudiusz Neron Juliusz Cezar łac. Claudius Nero Iulius Caesar Germanicus (6–30), blisko spokrewniony z cesarzami z dynastii julijsko-klaudyjskiej, był synem Germanika i Agrypiny Starszej. Jego młodszym bratem był późniejszy cesarz Kaligula. 26 maja 17 n.e. wraz z rodzeństwem brał udział w triumfie swojego ojca, Germanika, za zwycięstwa nad Cheruskami i Chattami. Po odjeżdzie Germanika i Agrypiny na Wschód pozostał w Rzymie. W 20 n.e. wyjechał na spotkanie matki, wracającej do Rzymu z prochami Germanika, do Tarracyny. W tym też roku przywdział togę męską (toga virilis). Na wniosek Tyberiusza senat zezwolił Neronowi ubiegać się o kwesturę na pięć lat przed uzyskaniem przewidywanego prawem wieku. Otrzymał też godność arcykapłana. Dzień pierwszego wystąpienia w życiu politycznym Nerona i jego młodszego brata, Druzusa, cesarz Tyberiusz uczcił darem pieniężnym dla ludu. Neron był zaręczony z Junią, córką Metellusa Sylanusa, namiestnika Syrii. Małżeństwo nie doszło do skutku z powodu śmierci Junii. Został pierwszym mężem Julii Heleny wnuczki Tyberiusza, od 20 roku n.e. do rozwodu w 29. Po śmierci syna Druzusa w 23 n.e., Tyberiusz przyprowadził do senatu Nerona i jego brata Druzusa, polecając ich opiece senatorów, wskazując ich jako swoich następców. Neron wygłosił mowę pochwalną nad zwłokami swojego teścia,syna cesarza. W 24 n.e. pontyficy zarządzili podjęcie takich samych modłów i złożenie ofiar za Nerona i Druzusa, jak za cesarza Tyberiusza. W związku z tym cesarz wystąpił w senacie z mową, w której wyraził opinię, że takie oznaki czci należą się tylko osobom wiekowym i zasłużonym. Był to sygnał dla senatorów, że zmienia się nastawienie cesarza do synów Agrypiny. W 26 n.e. Neron był kwestorem. Sejan w swoim dążeniu do władzy pracował potajemnie nad doprowadzeniem do zguby Nerona. Młody człowiek został otoczony szpiegami i prowokatorami, którzy podjudzali go do nierozważnych wypowiedzi, o których informowali następnie Tyberiusza. W interesie Sejana działała też żona Nerona, która donosiła o wszystkim swojej matce Liwilli, kochance Sejana, jak i jego brat Druzus, omamiony nadzieją panowania po usunięciu starszego brata. Niedługo po śmierci Liwii, a respekt do matki powstrzymywał jak dotąd cesarza przed najgorszymi czynami, Tyberiusz wysłał list do senatu, w którym oskarżał Agrypinę i Nerona w bardzo ostrych słowach, chociaż nie zarzucał im dążenia do zbrojnego przewrotu. Senat nie podjął w pierwszym dniu żadnej uchwały w tej sprawie, niepewny co do intencji cesarza. Wokół budynku senatu zbierał się też lud rzymski, niosąc portrety Nerona i Agrypiny i wołając, że list niosący zgubę domowi Germanika jest sfałszowany. Tyberiusz poczuł się zmuszony ponowić swoje oskarżenia i tym razem Senat nie odważył się opierać.. Neron został ogłoszony wrogiem państwa, na rozkaz cesarza Tyberiusza został zesłany na wyspę Poncję (dziś Ponza) i albo zamorzony głodem albo zmuszony do samobójstwa. Na początku panowania Kaliguli w 37 n.e. szczątki Klaudiusza Nerona sprowadzono do Rzymu i pochowano w Mauzoleum Augusta.

Kwintus Emiliusz Lepidus (konsul 21)

Quintus Aemilius Lepidus M'. f., konsul w 21 p.n.e. wraz z Markiem Loliuszem. W czasie swojego konsulatu przeprowadzili renowację mostu Fabrycjusza.

Według niektórych źródeł to on był ojcem Maniusza Emiliusza Lepidusa i Emilii Lepidy.

Marek Emiliusz Lepidus Młodszy

Marcus Aemilius Lepidus M. f. M. n., jedyny syn Marka Emiliusza Lepidusa triumwira i Junii, zwany Lepidusem Młodszym. Przywódca spisku przeciwko Oktawianowi, który miał zostać zabity po powrocie do Rzymu po bitwie pod Akcjum. Spisek w 31 p.n.e. został wykryty i stłumiony przez Mecenasa a Lepidus został schwytany i wysłany na wschód do Oktawiana, który kazał go stracić. Zaręczony w młodości z Antonią (córka triumwira Marka Antoniusza i jego drugiej żony - Antonii Hybrydy). Zawarł małżeństwo z Serwilią. Serwilia po wykryciu spisku jej męża popełniła samobójstwo połykając rozżarzone węgle.

Trybun wojskowy (łac. tribunus militum) – stopień oficerski w armii starożytnego Rzymu, wyższy niż centurion, niższy niż legat. Trybunowie wojskowi – w liczbie na ogół sześciu – razem z centurionami i legatem stanowili kadrę dowódczą legionu. Podstawową funkcją trybuna było (stałe lub czasowe) dowodzenie kohortą.

Marek Lolliusz Paulinus (ur. w Ferentino, 54 p.n.e. - zm. 2 n.e.), wódz rzymski, pierwszy gubernator Galacji (25 p.n.e.) i konsul w 21 p.n.e. W 16 p.n.e., jako namiestnik Galii został całkowicie rozbity przez nadreńskie plemiona germańskie Sugambrów, Tenkterów i Uzypetów. Rzymianie stracili wtedy sztandar V legionu. Cieszył się zaufaniem Augusta, który powierzył mu wychowanie swego wnuka, Gajusza Cezara. Wśród listów Horacego dwa są skierowane do jego synów (Ep. I,2 i I,18).

Lepidus Młodszy był prawdopodobnie ojcem Maniusza Emiliusza Lepidusa i Emilii Lepidy.

Emilia Lepida (córka Lepidusa Młodszego)

Aemilia Lepida. Według Tacyta była prawnuczką Sulli i Pompejusza. Stąd większość historyków uważa ją za wnuczkę triumwira Lepidusa i córkę Marka Lepidusa Młodszego a niektórzy za córkę Kwintusa Emiliusza Lepidusa.

W młodości zaręczona z przewidywanym na sukcesora cesarza Augusta Lucjuszem Juliuszem Cezarem. Poślubiła bardzo bogatego a bezdzietnego Publiusza Sulpicjusza Kwiryniusza. Po rozwodzie poślubiła Mamerkusa Emiliusza Skaurusa i miała z nim córkę. W 20 n.e. została z inicjatywy Kwiriniusza oskarżona o cudzołóstwo, trucicielstwo, fałszywe twierdzenie że miała z nim syna i o próbę otrucia go. Obrony podjął się jej brat Maniusz Lepidus. W czasie jej procesu odbywały się igrzyska i wiele Rzymianek towarzyszyło jej w teatrze demonstrując wobec Tyberiusza poparcie dla Emilii i za jej niewinnością. Emilia została jednak uznana za winną i skazana na wniosek Rubeliusza Blandusa na wygnanie. Swetoniusz tak o niej pisze:

Neron (Lucius Domitius Ahenobarbus, po adopcji przez Klaudiusza Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus, ur. 15 grudnia 37 w Ancjum, zm. 9 czerwca 68 w Rzymie) – cesarz rzymski w latach 54-68, syn Gnejusza Domicjusza Ahenobarbusa i Agrypiny Młodszej, późniejszej żony cesarza Klaudiusza.

Gaius Cilnius Maecenas (ur. 13 kwietnia 70 p.n.e., zm. 8 p.n.e.) - rzymski polityk, doradca i przyjaciel Oktawiana Augusta, poeta i patron poetów, między innymi Wergiliusza, Horacego i Propercjusza. Jego nazwisko stało się nazwą protektora sztuki i nauki.

Maniusz Emiliusz Lepidus (syn Lepidusa Młodszego)

Manius Aemilius Lepidus, syn Lepidusa Młodszego i wnuk triumwira. Nie mamy dokładnych danych o jego przodkach, ale według Tacyta pochodził po kądzieli zarówno od Sulli jak i od Pompejusza. Konsul w 11 n.e. Wychowawca Nerona, syna Germanika. W 20 n.e. bronił w czasie procesu Pizona a później w tym samym roku bronił swojej siostry Emilii Lepidy. W 26/27 n.e. namiestnik prowincji Azja. Ceniony mówca. Ojciec Emilii Lepidy - żony cesarza Galby.

Antonia Hybryda, (Antonia Hybrida), (zm. po 42 p.n.e.) córka Gajusza Antoniusza Hybrydy a wnuczka Marka Antoniusza Oratora. Została drugą żoną swojego kuzyna, a przyszłego triumwira Marka Antoniusza. Urodziła mu córkę Antonię:

Marcus Tullius Cicero (ur. 3 stycznia 106 p.n.e., zm. 7 grudnia 43 p.n.e.) – mówca rzymski, popularyzator filozofii greckiej, polityk, słynny ze stłumienia spisku Katyliny. Stronnik optymatów. Zamordowany wraz z bratem Kwintusem na polecenie Marka Antoniusza, który zemścił się w ten sposób za obelżywe słowa Filipiki.

Według niektórych źródeł syn nie Lepidusa Młodszego ale Kwintusa Emiliusza Lepidusa.

Emilia Lepida (córka cenzora)

Aemilia Lepida. Córka Lucjusza Emiliusza Lepidusa Paullusa - cenzora w 22 n.e., urodzona w czasie sprawowania przez niego urzędu, i Kornelii. Nie są znane jej dalsze losy.

Emilia Lepida (żona Domicjusza Ahenobarba)

Aemilia Lepida. Była żoną Gnejusza Domicjusza Ahenobarbusa - konsula w 32 p.n.e. Jej synem był Lucjusz Domicjusz Ahenobarbus (konsul 16 p.n.e.), a prawnukiem cesarz Neron. Najprawdopodobniej była córką Lucjusza Emiliusza Lepidusa Paullusa - konsula w 50 p.n.e. Nie są znane żadne inne informacje o niej.

Mamerkus Emiliusz Lepidus Livianus (Mamercus Aemilius Lepidus Livianus, Mam. f. M. n.) - wnuk konsula w 158 p.n.e. Marka Emiliusza Lepidusa. Jak świadczy przydomek (agnomen), został adoptowany do rodu Emiliuszy z rodu Liwiuszy.

Marcus Aemilius Lepidus Porcina - członek wpływowego rodu rzymskiego Emiliuszy. Syn prawdopodobnie Marka Emiliusza Lepidusa trybuna wojskowego w 190 p.n.e., wnuk Marka Emiliusza Lepidusa, konsula w 187 p.n.e. Konsul w 137 p.n.e.

Zobacz też

Drzewo genealogiczne Emiliuszów Lepidów

Drzewo genealogiczne Emiliuszów Skaurusów

Drzewo genealogiczne Emiliuszów Paulusów

Przypisy

Roczniki, Księga Trzecia, Rozdział 23-24. W: Tacyt: Dzieła. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02993-7.
Tyberiusz, Rozdział 49. W: Gajus Swetoniusz Trankwillus: Żywoty Cezarów. Warszawa: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, 1972.
Nie znamy daty ślubu ani rozwodu Emilii z Kwiryniuszem. Wnioskując, że małżeństwo zostało zawarte dopiero po śmierci Lucjusza Juliusza Cezara w 2 n.e. należałoby w powyższym zdaniu umieścić małżeństwo a nie rozwód
Roczniki, Księga Trzecia, Rozdział 22-23. W: Tacyt: Dzieła. Warszawa: Czytelnik, 2004. ISBN 83-07-02993-7.