Enver Hodża (Hoxha) (ur. 16 października 1908 w Gjirokastrze, zm. 11 kwietnia 1985) – przywódca Albanii od końca II wojny światowej aż do śmierci w 1985, oraz pierwszy sekretarz komunistycznej Albańskiej Partii Pracy. Był także premierem Albanii w latach 1944-1954, ministrem spraw zagranicznych w latach 1946-1953. Niemal półwiecze rządów Hodży, charakteryzujące się izolacją, agresywnym ateizmem państwowym i ścisłym stosowaniem się do stalinizmu, doprowadziło jego kraj do zapaści gospodarczej i społecznej.

Biografia

Hodża urodził się w Gjirokastër, mieście w południowej Albanii. Był synem muzułmańskiego handlarza suknem, który w czasie dzieciństwa Envera dużo podróżował po Europie, toteż duży wpływ na Envera w tym czasie miał jego wujek, Hysen Hoxha. Hysen Hodża był bojownikiem walczącym o niepodległość Albanii – która stała się faktem, gdy Enver miał 4 lata, i sprzeciwiał się rządowi powstałemu po odzyskaniu niepodległości.

Dom w Gjirokastrze, w którym urodził się Enver Hodża

W 1930 Enver rozpoczął studia na uniwersytecie w Montpellier we Francji dzięki państwowemu stypendium, ale szybko je przerwał. Publikował w organie francuskich komunistów "L'Humanité" pod pseudonimem "Loulou". Od 1934 do 1936 był sekretarzem albańskiego konsulatu w Brukseli, studiował tam także prawo. Utracił tę pracę, gdy jego przełożony odkrył u niego komunistyczne broszury. Powrócił do Albanii w 1936 i został nauczycielem w liceum francuskim w Korczy.

Hodża został pozbawiony pracy po włoskiej inwazji w 1939. Przyjechał do Tirany, gdzie zamieszkał w domu swojego krewnego. Tam też poznał środowisko albańskich komunistów. 8 listopada 1941, jako reprezentant grupy korczańskiej, został wybrany na tymczasowego I sekretarza Albańskiej Partii Komunistycznej, utworzonej tego dnia z inspiracji komunistów jugosłowiańskich poprzez zjednoczenie większości albańskich konspiracyjnych grup komunistycznych. Jeden z jego współpracowników, Nako Spiru, charakteryzował go wówczas w ten sposób:

... średnia inteligencja. Średnie osiągnięcia zarówno jako student za granicą, jak i jako nauczyciel. W okresie przed utworzeniem partii wiódł nieuporządkowane życie. Jest sekciarzem wewnątrz partii. (...) Ma kompleks niższości. Ludzie nie mają pojęcia, kim jest, a ci którzy go znają, nie oceniają go wysoko. Był inicjatorem powołania na konferencji we wsi Peza 16 października 1942 roku Frontu Wyzwolenia Narodowego skupiającego siły antyfaszystowskie. W lutym 1943 formalnie już został wybrany I sekretarzem przez I zjazd partii. Front i jego siły zbrojne których był komisarzem politycznym występujące od 10 lipca 1943 pod nazwą UNC-Armia Wyzwolenia Narodowego stał się najsilniejszą siłą polityczną i wojskową kraju już w połowie 1944 roku kontrolując 75% terytorium Albanii. W maju 1944 roku na mocy uchwał odbywającego się w Përmet kongresu Hodża został mianowany dowódcą UNC w stopniu generała-pułkownika oraz przewodniczącym Antyfaszystowskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego. 23 października 1944 roku został mianowany premierem.

Koalicja albańskich sił antyfaszystowskich i jej siła zbrojna Armia Wyzwolenia Narodowego licząca jesienią 1944 roku 70 tysięcy partyzantów zorganizowanych w 3 korpusy (8 dywizji i 26 brygad), którymi kierowała partia Hodży, przejęła władzę w całym kraju w listopadzie 1944 wraz z wyparciem hitlerowców. Hodża i jego komuniści, korzystając z poparcia Jugosławii i pośrednio ZSRR, szybko rozprawili się z potencjalnymi konkurentami.