Droga Czytelniczko, Drogi Czytelniku,

Czerniak złośliwy jest często występującym nowotworem złośliwym skóry. Niestety wyniki leczenia czerniaka w Polsce należą do najgorszych w Europie. Niezrozumiałe pozostają przyczyny późnego rozpoznawania czerniaka skóry, którego diagnostyka jest najprostszą i najtańszą w całej onkologii.

Kierujemy do Ciebie prośbę o wypełnienie anonimowej ankiety, która pozwoli na ocenę naszej wiedzy o czerniaku skóry, a w szczególności o profilaktyce i leczeniu tej choroby.
Czas jaki to zajmie - około 10-15 minut.

Czy chcesz pomóc w badaniach naukowych - odpowiedzieć na nasze pytania?

TAK, wypełniam
NIE, odmawiam

Zebrane informacje wykorzystane zostaną wyłącznie do celów naukowych
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
Regulaminy
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
PAN i Grupa Energa opracują unikalne technologie wytwarzania energii
Konsorcjum Instytutu Maszyn Przepływowych PAN i Grupy Energa wygrało ogólnopolski konkurs na opracowanie technologii wytwarzania paliw i energii z biomasy. Prace badawcze, na które przeznaczono 110 mln zł, zostaną zakończone w 2015 roku. 28 czerwca w Gdańsku odbyła s...
 
Legio I Adiutrix - grupa odtwórstwa historycznego
Witam! Grupa składa sie głównie ze studentów i absolwentów (w tym dwóch wykładowców) archeo UW, dlatego też pozwalam sobie wstawić tutaj info o naborze. Jeśli dział jest nieodpowiedni, to przepraszam za zaśmiecenie. Jeśli interesujesz się hist...
 
Program Ramowy 'ma swoj istotny wklad', twierdzi grupa ekspertow
Badawczy Program Ramowy UE odgrywa istotną rolę w rozwoju podstaw europejskiej wiedzy i w przyszłości powinien otrzymać znacznie zwiększone dofinansowanie. Do takich wniosków doszła grupa ekspertów w swoim raporcie na temat realizacji programu w latach 1999-2003. ...
 
Polityka innowacyjna w dobie kryzysu - grupa "Wiedza na rzecz wzrostu"
"Przed nastaniem kryzysu zastanawiano się nad sposobem, w jaki Europa może zwiększyć swoją innowacyjność w porównaniu do USA. Wraz z obecnym spowolnieniem USA i Europa upatrują w innowacyjności sposobu na wydobycie naszych gospodarek z głębokiego dołka, w jakim się znal...
 
Międzynarodowa grupa naukowców, w tym Polacy, wyjaśnia tajemnice powstawania nowotworów
Białko komórkowe o nazwie PML jest niezbędne do prawidłowego zajścia procesu programowanej śmierci komórki i może stanowić cel nowej terapii antynowotworowej - przypuszczają naukowcy, m.in. z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN. Praca, której Polacy są współaut...

Reklama:


Enzymy

To hasło encyklopedii posiada podstrony: [1][2] 3

Czy wiesz że...?
Odwrotna transkryptaza, rewertaza, polimeraza DNA zależna od RNA (EC 2.7.7.49) - enzym syntetyzujący nić DNA na matrycy RNA. Proces ten nosi nazwę odwrotnej transkrypcji (por. transkrypcja - przepisywanie z DNA na RNA). Rewertaza wykazuje także aktywność rybonukleazową. Odkrycie tego enzymu zostało w 1975 nagrodzone nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny.

Miejsce aktywne, centrum aktywne, centrum katalityczne to ta część cząsteczki, która jest bezpośrednio zaangażowana w reakcji chemicznej. W przypadku prostych cząsteczek, takich jak np. kwasy nieorganiczne w reakcję zaangażowana jest cała cząsteczka. W przypadku dużych i złożonych cząsteczek, takich jak np. enzymy, polimery syntetyczne i niektóre rozbudowane związki metaloorganiczne tylko niewielka część cząsteczki jest rzeczywiście zaangażowana w reakcję a jej reszta pozostaje praktycznie bierna.
Konwencja nazewnictwa

Zwykle nazwy enzymów pochodzą od substratów przetwarzanych w reakcji lub od samej reakcji przez nie obsługiwanych, do których dodaje się przyrostek -aza. Przykładowo celulaza to enzym rozkładający celulozę, a ligaza DNA to enzym ligujący cząsteczki DNA. Często nazwa jest dwuczłonowa, gdzie pierwszy człon określa reakcję, a drugi jej substrat, np. dehydrogenaza alkoholowa. Stąd różne enzymy obsługujące takie same reakcje lub przetwarzające te same substraty, nazywane izoenzymami, mimo tego, że chemicznie są cząsteczkami o różnym składzie aminokwasowym i właściwościach, będą miały takie same nazwy. Czasami nazwa enzymu nie pochodzi od reakcji obsługiwanej w warunkach fizjologicznych, in vivo, ale od jego aktywności in vitro. Przykładem jest izomeraza glukozowa, wykazująca in vitro aktywność izomeracji glukozy we fruktozę, ale in vivo będąca izomerazą ksylozową. Także zamiast od nazwy reakcji, enzymy są niekiedy nazywane od ogólnego procesu, jaki przeprowadzają, jak np. gyraza DNA (czyli topoizomeraza II), której nazwa pochodzi od greckiego słowa γύρος, czyli obracać i przyrostka -aza. Podczas przeprowadzanej reakcji enzym ten rzeczywiście musi obrócić nić DNA.

John Burdon Sanderson Haldane (J. B. S. Haldane) (ur. 5 listopada 1892 w Edynburgu, zm. 1 grudnia 1964 w Bhubaneśwar), brytyjski genetyk i biolog. Był jednym z twórców genetyki populacyjnej (obok Rolanda Fishera i Sewalla Wrighta).
Metaloenzymy to enzymy należące do metaloprotein o specyficznych funkcjach katalitycznych. W ich katalitycznych centrach aktywnych znajdują się jonym metalu np. miedzi, cynku lub molibdenu, które koordynowane są przez ligandy lub grupy boczne aminokwasów. Najczęstszymi ligandami są: grupa tiolowa cysteiny, imidazolowa histydyny, grupy karboksylowe kwasów glutaminowego i asparaginowego oraz grupa fenolowa tyrozyny.

Z kolei niektóre cząsteczki biologiczne, mimo nazwy z przyrostkiem -aza, nie są enzymami lub definiowana przez nazwę aktywność nie jest aktywnością enzymatyczną. Przykładem są flipazy, których główna aktywność przenoszenia lipidów pomiędzy monowarstwami dwuwarstwy (proces flip-flop) nie jest aktywnością enzymatyczną (jest to proces fizyczny). Flipazy mogą mieć jednak aktywność enzymatyczną (np. ATPazową) związaną lub nie z ich funkcją jako transporterów lipidów.

Tryptamina to aminowy organiczny związek chemiczny powszechnie występujący w organizmach żywych. In vivo jest ona syntetyzowana z tryptofanu, jako etap pośredni wytwarzania indolu oraz wielu alkaloidów.
Rozpad gnilny (łac. putrefactio) – zachodzący w warunkach beztlenowych proces rozkładu związków białkowych odbywający się pod wpływem enzymów proteolitycznych wydzielanych głównie przez saprofityczne bakterie gnilne (obecne w dużych ilościach m.in. w przewodzie pokarmowym) oraz niektóre grzyby. Zmiany rozkładowe nakładają się na autolizę pośmiertną organizmów. Jest ważnym ogniwem krążenia pierwiastków w przyrodzie.

Duża część enzymów jest nazywana zwyczajowo, historycznie, jak np. pepsyna (nazwa pochodząca od greckiego słowa pepsis oznaczającego trawienie) czy papaina (enzym z owocu papai). Nazwy niektórych enzymów powstały także poprzez dodanie przyrostka -zym (tego samego co w słowie enzym) do ogólnej funkcji cząsteczki lub opisu, skrótu opisowego. Przykładami są lizozym (od lizujących właściwości wobec bakterii) czy granzym (ang. granule-associated enzyme, czyli enzym związany z ziarnistościami).

Fibrynoliza to fizjologiczny proces rozpuszczania skrzepu (fibryny). Podobnie, jak proces krzepnięcia krwi, zachodzi w sposób kaskadowy. Kluczowym dla fibrynolizy enzymem jest plazmina powstająca z plazminogenu.
Richard Martin Willstätter (ur. 13 sierpnia 1872 w Karlsruhe, Niemcy, zm. 3 sierpnia 1942 w Muralto, Szwajcaria) - niemiecki profesor chemii organicznej politechniki w Zurychu (1905-1912) i Monachium (1915-1925).

Enzymy restrykcyjne są nazywane według własnej nomenklatury. Ich nazwa składa się z litery nazwy rodzajowej i dwóch pierwszych liter nazwy gatunkowej mikroorganizmu-źródła enzymu, pisanymi kursywą, po których występują cyfry arabskie lub litery oznaczających szczep mikroorganizmu. Nazwa zakończona jest cyfrą rzymską wskazującą, jako który w kolejności chronologicznej został wyizolowany z danego organizmu dany enzym restrykcyjny. Na przykład EcoRI, to pierwszy wyizolowany enzym restrykcyjny z bakterii Escherichia coli, szczep RY13.

Przyrostek (sufiks) – w językoznawstwie jest to każdy fragment wyrazu (jego morfem), o ile jest dodany po jego rdzeniu (czyli podstawie słowotwórczej) i jednocześnie ma własności słowotwórcze (czyli nie jest końcówką fleksyjną, przy czym rozróżnienie na "sufiks" jako element słowotwórczy i "końcówkę" jako wykładnik fleksyjny typowe jest wyłącznie dla polonistyki i slawistyki, a nie jest stosowane w innych filologiach, stąd na przykład w angielskiej i niemieckiej wersji tego artykułu "sufiks" jest egzemplifikowany w pierwszym rzędzie jako wykładnik deklinacyjny). Danemu wyrazowi może towarzyszyć jeden sufiks, kilka lub żaden.
John Howard Northrop (ur. 5 lipca 1891 w Yonkers, Nowy Jork, zm. 27 maja 1987 w Wickenberg, Arizona) - amerykański biochemik w Instytucie Medycznym Rockefellera w Princeton. Prowadził prace badawcze nad fermentami, mechanizmem trawienia białek za pomocą pepsyny. Wydzielił antytoksyny dyfterytu (1941) jako pierwszego antyciała otrzymanego w stanie krystalicznym. Otrzymał Nagrodę Nobla w zakresie chemii w roku 1946 wraz z Stanleyem i Sumnerem.

Część enzymów jest natomiast bardziej znana pod skrótami pochodzącymi od ich pełnych nazw, jak RuBisCO (czyli karboksylaza oksygenaza rybulozo-1,5-bisfosforanu, w ang. ribulose-1,5-bisphosphate carboxylase/oxygenase), albo od skrótu nazwy opisowej, jak BACE2 (z ang. beta-site APP-cleaving enzyme 2, czyli enzym tnący prekursorowe białko amyloidu 2).

Kompleks dehydrogenazy pirogronianowej (ang. pyruvate dehydrogenase complex, PDC) – kompleks trzech enzymów przekształcający pirogronian w acetylo-CoA w procesie dekarboksylacji pirogronianu. Powstały acetylo-CoA może być włączony do cyklu kwasu cytrynowego, tym samym reakcja katalizowana przez PDC łączy szlak glikolizy z cyklem kwasu cytrynowego.
Trzustka (łac. pancreas) - gruczoł położony w górnej części jamy brzusznej składający się z części wewnątrzwydzielniczej (hormonalnej, odpowiedzialnej za wytwarzanie m.in. insuliny i glukagonu) i zewnątrzwydzielniczej (trawiennej, produkującej sok trzustkowy). Jej przeciętna masa wynosi 70-100 g. Mierzy ok. 12 - 30 cm.

W celu uregulowania i ujednoznacznienia nazewnictwa enzymów, Komitet Nazewnictwa (ang. Nomenclature Committee) Międzynarodowej Unii Biochemii i Biologii Molekularnej (ang. International Union of Biochemistry and Molecular Biology) w latach 1956-1972 opracował dla nich nomenklaturę naukową – numer EC. Według niej, każdy enzym jest opisany przez ciąg czterech segmentów cyfr, oddzielonych od siebie kropką, poprzedzonych literami "EC" (Enzyme Commission lub Enzyme Catalogue): EC x.xx.xx.xx.

EcoRI (wym. "eko er jeden") - enzym, endonukleaza, wyizolowana po raz pierwszy ze szczepu RY13 E.coli, jest częścią bakteryjnego systemu modyfikacji restrykcyjnych.
Celulazy - grupa enzymów rozkładających celulozę. Należą do 3. klasy enzymów, czyli hydrolaz. Celulazy ma zdolność katalizowania reakcji hydrolizy wiązań β-1,4-glikozydowych, występujących pomiędzy cząsteczkami glukozy w celulozie. W wyniku tej reakcji powstaje początkowo celobioza (jednostka dwucukrowa), a następnie glukoza.

Pierwsza cyfra dzieli enzymy, według mechanizmu reakcji przez nie katalizowanych, na sześć głównych klas:

  • EC 1 oksydoreduktazy: katalizują reakcje utleniania i redukcji,
  • EC 2 transferazy: przenoszą grupy funkcyjne,
  • EC 3 hydrolazy: katalizują hydrolizę różnych wiązań,
  • EC 4 liazy: rozcinają różne wiązania na drodze innej niż hydroliza czy utlenianie,
  • EC 5 izomerazy: katalizują zmiany izomeracyjne cząsteczek,
  • EC 6 ligazy: łączą cząsteczki wiązaniami kowalencyjnymi.

    • Następne liczby numeru EC oddzielone kropkami klasyfikują dany enzym odpowiednio do podklasy i podpodklasy, natomiast ostatnia liczba określa miejsce enzymu w podpodklasie.

    Homeostaza (gr. homoíos - podobny, równy; stásis - trwanie) – zdolność do utrzymania stanu równowagi dynamicznej środowiska, w którym zachodzą procesy biologiczne. Zasadniczo sprowadza się to do równowagi płynów wewnątrz- i zewnątrzkomórkowych. Pojęcie homeostazy wprowadził Walter Cannon w 1939 roku na podstawie założeń Claude Bernarda z 1857 r. dotyczących stabilności środowiska wewnętrznego. Homeostaza jest podstawowym pojęciem w fizjologii. Pojęcie to jest także stosowane w psychologii zdrowia dla określenia mechanizmu adaptacyjnego.
    Dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy – organiczny związek chemiczny, nukleotyd pełniący istotną rolę w procesach oddychania komórkowego. Różne pochodne tego związku są akceptorami elektronów i protonów w procesach utleniania komórkowego. Pełnią też rolę koenzymów oksydoreduktaz.

    W nazewnictwie enzymów zaleca się stosowanie numeru EC, jednak dopuszcza się stosowanie nazw zwyczajowych z przyrostkiem -aza, gdzie pierwszy człon określa reakcję, a drugi jej substrat, a także innych ogólnie przyjętych nazw roboczych i zwyczajowych, co także jest regulowane stosownymi zaleceniami.

    Zastosowanie przemysłowe

    Enzymy są stosowane w przemyśle chemicznym, spożywczym i innych, głównie jako niezwykle specyficzne, bezpieczne w użyciu katalizatory. Jakkolwiek ich wadą jest wrażliwość na skrajne warunki (np. temperatura, pH), niestabilność w środowiskach innych niż wodne (np. rozpuszczalników organicznych) oraz stopniowa degradacja podczas użytkowania. Także wysoka specyficzność, istotna z punktu biologicznego, w przemyśle jest ograniczeniem ich uniwersalności. Stąd inżynieria białka jest dynamicznie rozwijającą się dziedziną nauki, zajmującą się badaniem i projektowaniem enzymów o nowych właściwościach lub poprawionej wydajności czy stabilności. Aktualne podejście do tego zagadnienia to ukierunkowane projektowanie lub ewolucja in vitro. Obecnie enzymy produkowane są na skalę przemysłową, głównie z zastosowaniem mikroorganizmów modyfikowanych genetycznie.

    Materiał genetyczny - substancja chemiczna będąca nośnikiem informacji genetycznej. Inaczej mówiąc, materiał genetyczny jest fizycznym nośnikiem dziedziczności. U wszystkich znanych organizmów żywych materiałem genetycznym jest DNA. U niektórych wirusów, np. u wirusa grypy lub wirusa HIV, funkcję tę pełni RNA.
    Moc kwasu to ilościowa miara jego chemicznej „siły działania”. Miarą tej mocy jest zazwyczaj minus logarytm dziesiętny ze stałej dysocjacji kwasu w danych warunkach, oznaczany skrótem pKa.

    Uwagi

    1. ↑ Większość słowników, leksykonów i encyklopedii definiuje enzymy jako cząsteczki białkowe. Jednak obecnie znaczenie tego słowa jest rozszerzane na biokatalizatory ogólnie, w tym rybozymy i inne katalizatory niebiałkowe. Za przyjęciem tak rozszerzonej definicji przemawia m.in. fakt, że rybozymy mają nadawane numery zgodne z nomenklaturą EC, a także są katalogowane i nazywane zwyczajowo, jak enzymy białkowe. Zobacz też definicję terminu wg IUPAC.

    Przypisy

    1. Enzymes (ang.) [w:] A.D. McNaught, A. Wilkinson: IUPAC. Compendium of Chemical Terminology („Gold Book”). Wyd. 2. Oksford: Blackwell Scientific Publications, 1997. Wersja internetowa: M. Nic, J. Jirat, B. Kosata: Enzymes (ang.), aktualizowana przez A. Jenkins. doi:10.1351/goldbook.E02159
    2. Lindskog S. Structure and mechanism of carbonic anhydrase.. „Pharmacology & therapeutics”. 1 (74), s. 1–20, 1997. PMID 9336012. 
    3. Daniel RM., Finney JL., Réat V., Dunn R., Ferrand M., Smith JC. Enzyme dynamics and activity: time-scale dependence of dynamical transitions in glutamate dehydrogenase solution.. „Biophys J”. 4 (77), s. 2184-90, październik 1999. PMID 10512837 (ang.). 
    4. Lilley DM. Structure, folding and mechanisms of ribozymes. „Curr Opin Struct Biol”. 3 (15), s. 313-23, czerwiec 2005. doi:10.1016/j.sbi.2005.05.002. PMID 15919196 (ang.). 
    5. Breaker RR., Joyce GF., Hoyce GF. A DNA enzyme that cleaves RNA. „Chem Biol”. 4 (1), s. 223-9, grudzień 1998. doi:10.1016/1074-5521(94)90014-0. PMID 9383394 (ang.). 
    6. Silverman SK. Deoxyribozymes: DNA catalysts for bioorganic chemistry. „Org Biomol Chem”. Oct 7;2. 19, s. 2701-6, 2004. doi:10.1039/B411910J. PMID 15455136 (ang.). 
    7. Groves JT. Artificial enzymes. The importance of being selective. „Nature”. Sep 25;389. 6649, s. 329-30, 1997. doi:10.1038/38602. PMID 9311771 (ang.). 
    8. RAF de Réaumur. Observations sur la digestion des oiseaux. „Histoire de l'academie royale des sciences”. 1752, s. 266, 461, 1752 (ang.). 
    9. Williams, H. S: A History of Science: in Five Volumes. Volume IV: Modern Development of the Chemical and Biological Sciences. New York: Harper and Brothers, 1904.  (ang.)
    10. Manchester KL., Pasteur L. Louis Pasteur (1822-1895)--chance and the prepared mind. „Trends Biotechnol”. 12 (13), s. 511-5, grudzień 1996. doi:10.1016/S0167-7799(00)89014-9. PMID 8595136 (ang.). 
    11. Roy Porter: The Cambridge History of Medicine. Cambridge University Press, 2006. ISBN 9780521864268.  (ang.)
    12. ferment (pol.). W: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego [on-line]. [dostęp 12 stycznia 2008].
    13. Eduard Buchner Biography. W: Nobel Lectures, Chemistry 1901-1921. Amsterdam: Elsevier Publishing Company, 1966.  (ang.)
    14. Cell-free fermentation. W: Eduard Buchner: Nobel Lectures, Chemistry 1901-1921. Amsterdam: Elsevier Publishing Company, 1966.  (ang.)
    15. The Nobel Prize in Chemistry 1946 (ang.). Nobel Foundation. [dostęp 10 stycznia 2008].
    16. Blake CC., Koenig DF., Mair GA., North AC., Phillips DC., Sarma VR. Structure of hen egg-white lysozyme. A three-dimensional Fourier synthesis at 2 Angstrom resolution. „Nature”. May 22;206. 986, s. 757-61, 1966. PMID 5891407 (ang.). 
    17. Carl R. Woese: Genetic Code. New York: Harper & Row, 1968. ISBN 978-0060471750.  (ang.)
    18. The Nobel Prize in Chemistry 1989 (ang.). Nobel Foundation. [dostęp 18 stycznia 2008].
    19. Kruger K, Grabowski PJ, Zaug AJ, Sands J, Gottschling DE, Cech TR. Self-splicing RNA: autoexcision and autocyclization of the ribosomal RNA intervening sequence of Tetrahymena. „Cell”. 1, s. 147-5, 1982. PMID 6297745 (ang.). 
    20. Chen LH., Kenyon GL., Curtin F., Harayama S., Bembenek ME., Hajipour G., Whitman CP. 4-Oxalocrotonate tautomerase, an enzyme composed of 62 amino acid residues per monomer.. „J Biol Chem”. Sep 5;267. 25, s. 17716-21, 1992. PMID 1339435 (ang.). 
    21. Smith S. The animal fatty acid synthase: one gene, one polypeptide, seven enzymes. „FASEB J”. 15 (8), s. 1248-59, grudzień 1995. PMID 8001737 (ang.). 
    22. Anfinsen CB. Principles that govern the folding of protein chains. „Science”. Jul 20;181. 96, s. 223-30, 1973. PMID 4124164 (ang.). 
    23. The European Bioinformatics Institute: The Catalytic Site Atlas (ang.). [dostęp 28 kwietnia 2008].
    24. ↑ Victor W. Rodwell, Peter J. Kennelly: 8 Enzymy: właściwości ogólne. W: Robert K. Murray, Franciszek Kokot, Aleksander Koj, Zenon Aleksandrowicz: Biochemia Harpera. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 99-113. ISBN 83-200-3347-0.  (pol.)
    25. ↑ 4 Struktura i funkcja białek. W: Bruce Alberts, Przemysław Wojtaszek, Hanna Kmita: Podstawy biologii komórki.. Cz. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 119-167. ISBN 978-83-01-14468-5 (cz. 1).  (pol.)
    26. 3 Struktura i funkcja białek. W: Berg Jeremy M., Tymoczko John L., Stryer Lubert: Biochemia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 41-76. ISBN 978-83-01-14379-4.  (pol.)
    27. Jaeger KE., Eggert T. Enantioselective biocatalysis optimized by directed evolution.. „Curr Opin Biotechnol”. 4 (15), s. 305-13, sierpień 2004. doi:10.1016/j.copbio.2004.06.007. PMID 15358000 (ang.). 
    28. Shevelev IV., Hübscher U. The 3' 5' exonucleases. „Nat Rev Mol Cell Biol”. 5 (3), s. 364-76, maj 2002. doi:10.1038/nrm804. PMID 11988770 (ang.). 
    29. McCulloch SD., Kunkel TA. The fidelity of DNA synthesis by eukaryotic replicative and translesion synthesis polymerases.. „Cell research”. 1 (18), s. 148–61, styczeń 2008. doi:10.1038/cr.2008.4. PMID 18166979. 
    30. Zenkin N., Yuzenkova Y., Severinov K. Transcript-assisted transcriptional proofreading. „Science”. Jul 28;313. 5786, s. 518-20, 2006. doi:10.1126/science.1127422. PMID 16873663 (ang.). 
    31. Ibba M., Soll D. Aminoacyl-tRNA synthesis. „Annu Rev Biochem”. ;69, s. 617-50, 2000. doi:10.1146/annurev.biochem.69.1.617. PMID 10966471 (ang.). 
    32. Rodnina MV., Wintermeyer W. Fidelity of aminoacyl-tRNA selection on the ribosome: kinetic and structural mechanisms.. „Annu Rev Biochem”. ;70, s. 415-35, 2002. doi:10.1146/annurev.biochem.70.1.415. PMID 11395413 (ang.). 
    33. Richard Firn: The Screening Hypothesis – a new explanation of secondary product diversity and function (ang.). [dostęp 2010-11-20].
    34. Fischer E.. Einfluss der Configuration auf die Wirkung der Enzyme. „Ber. Dt. Chem. Ges.”. 27, s. 2985–2993, 1894 (ang.). 
    35. ↑ Ogston A. G.. Interpretation of experiments on metabolic processes, using isotopic tracker elements. „Nature”. Dec 18/4129, s. 963, 1948. doi:10.1038/162963b0 (ang.). 
    36. Kafri R., Lancet D.. Probability Rule for Chiral Recognition. „Chirality”. 16, s. 369–378, 2004. doi:10.1002/chir.20049. PMID 15190582 (ang.). 
    37. Koshland D. E.. Application of a Theory of Enzyme Specificity to Protein Synthesis. „Proc. Natl. Acad. Sci.”. 44, s. 98–104, 1958. PMID 16590179 (ang.). 
    38. Vasella A, Davies GJ, Bohm M.. Glycosidase mechanisms.. „Curr Opin Chem Biol.”. 6, s. 619–629, 2002. PMID 12413546 (ang.). 
    39. 6. W: Rodney Boyer: Concepts in Biochemistry. New York, Chichester, Weinheim, Brisbane, Singapore, Toronto.: John Wiley & Sons, Inc., 2002, s. 137–138. ISBN 0-470-00379-0.  (ang.)
    40. Fersht, Alan: Enzyme structure and mechanism. New York: W.H. Freeman, 1985, s. 50-52. ISBN 0-7167-1615-1.  (ang.)
    41. Jencks W.P: Catalysis in Chemistry and Enzymology. New York: Dover Publications, 1987. ISBN 978-0486654607.  (ang.)
    42. Villa J, Strajbl M, Glennon TM, Sham YY, Chu ZT, Warshel A. How important are entropic contributions to enzyme catalysis?. „Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.”. 22. 97, s. 11899-904, 2000. PMID 11050223 (ang.). 
    43. Warshel A, Sharma PK, Kato M, Xiang Y, Liu H, Olsson MH. Electrostatic basis for enzyme catalysis. „Chem. Rev.”. 8. 106, s. 3210-35, 2006. PMID 16895325 (ang.). 
    44. Eisenmesser EZ, Bosco DA, Akke M, Kern D.. Enzyme dynamics during catalysis. „Science”. 22;295(5559), s. 1520–3, 2002 February 22. PMID 11859194 (ang.). 
    45. Agarwal PK.. Role of protein dynamics in reaction rate enhancement by enzymes. „J Am Chem Soc.”. 2;127(43), s. 15248-56, 2005 November 2. PMID 16248667 (ang.). 
    46. Eisenmesser EZ, Millet O, Labeikovsky W, Korzhnev DM, Wolf-Watz M, Bosco DA, Skalicky JJ, Kay LE, Kern D.. Intrinsic dynamics of an enzyme underlies catalysis.. „Nature”. 3;438(7064), s. 117-21, 2005 November 3. PMID 16267559 (ang.). 
    47. Yang LW, Bahar I.. Coupling between catalytic site and collective dynamics: A requirement for mechanochemical activity of enzymes.. „Structure.”. 13, s. 893–904, June 2005. PMID 15939021 (ang.). 
    48. Agarwal PK, Billeter SR, Rajagopalan PT, Benkovic SJ, Hammes-Schiffer S.. Network of coupled promoting motions in enzyme catalysis.. „Proc. Natl. Acad. Sci. U S A.”. 99, s. 2794–9, March 2002. PMID 11867722 (ang.). 
    49. Agarwal PK, Geist A, Gorin A. Protein dynamics and enzymatic catalysis: investigating the peptidyl-prolyl cis-trans isomerization activity of cyclophilin A. „Biochemistry”. August 24;43. 33, s. 10605-18, 2004. PMID 15311922 (ang.). 
    50. Tousignant A, Pelletier JN.. Protein motions promote catalysis.. „Chem Biol.”. 8. 11, s. 1037–42, Aug 2004. PMID 15324804 (ang.). 
    51. Olsson M.H.M., Parson W.W., Warshel A.. Dynamical Contributions to Enzyme Catalysis: Critical Tests of A Popular Hypothesis. „Chem. Rev”. 105, s. 1737-1756, 2006. PMID 16683752 (ang.). 
    52. ↑ Victor W. Rodwell, Peter J. Kennelly: 9 Enzymy: kinetyka. W: Robert K. Murray, Franciszek Kokot, Aleksander Koj, Zenon Aleksandrowicz: Biochemia Harpera. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 114-133. ISBN 83-200-3347-0.  (pol.)
    53. ↑ Victor W. Rodwell, Peter J. Kennelly: 11 Enzymy: regulacja aktywności. W: Robert K. Murray, Franciszek Kokot, Aleksander Koj, Zenon Aleksandrowicz: Biochemia Harpera. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 143-157. ISBN 83-200-3347-0.  (pol.)
    54. M.W.G. de Bolster: Glossary of Terms Used in Bioinorganic Chemistry: Cofactors (ang.). 1997. [dostęp 2008-01-07].
    55. M.W.G. de Bolster: Glossary of Terms Used in Bioinorganic Chemistry: Coenzymes (ang.). 1997. [dostęp 2008-01-07].
    56. coenzymes and cofactors (ang.). [dostęp 2008-01-07].
    57. Enzyme Cofactors (ang.). [dostęp 2008-01-07].
    58. ↑ 8 Enzymy: podstawowe pojęcia i kinetyka. W: Berg Jeremy M., Tymoczko John L., Stryer Lubert: Biochemia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 41-76. ISBN 978-83-01-14379-4.  (pol.)
    59. AF Wagner, KA Folkers: Vitamins and coenzymes. New York: Interscience Publishers, 1975. ISBN 0-88275-258-8.  (ang.)
    60. ↑ 3 Energia, kataliza i biosynteza. W: Bruce Alberts, Przemysław Wojtaszek, Hanna Kmita: Podstawy biologii komórki.. Cz. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 83-118. ISBN 978-83-01-14468-5 (cz. 1).  (pol.)
    61. 9 Strategie katalityczne. W: Bruce Alberts, Przemysław Wojtaszek, Hanna Kmita: Podstawy biologii komórki.. Cz. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 227-260. ISBN 978-83-01-14468-5 (cz. 1).  (pol.)
    62. Henri,V.. Theorie generale de l'action de quelques diastases. „Compt. rend. hebd. Acad. Sci. Paris”. 135, s. 916-919, 1902 (ang.). 
    63. Sørensen,P.L.. Enzymstudien {II}. Über die Messung und Bedeutung der Wasserstoffionenkonzentration bei enzymatischen Prozessen. „Biochem. Z.”. 21, s. 131-304, 1909 (ang.). 
    64. Michaelis L., Menten M.. Die Kinetik der Invertinwirkung. „Biochem. Z.”. 49, s. 333–369, 1913 (ang.). 
    65. Briggs G. E., Haldane J. B. S.. A note on the kinetics of enzyme action. „Biochem. J.”. 19, s. 339–339, 1925. PMID 16743508 (ang.). 
    66. Without enzyme catalyst, slowest known biological reaction takes 1 trillion years (ang.). EurekAlert, 2003-05-3. [dostęp 2008-01-6].
    67. Radzicka A, Wolfenden R.. A proficient enzyme.. „Science”. 267. 6, s. 90–931, 1995. PMID 7809611 (ang.). 
    68. ↑ Enzymy. W: A. Polanowski (red.): Laboratorium z biochemii. Wrocław: Instytut Biochemii i Biologii Molekularnej Uniwersytetu Wrocławskiego, 2005. ISBN 83-921764-0-5.  (pol.)
    69. Garcia-Viloca M., Gao J., Karplus M., Truhlar D. G.. How enzymes work: analysis by modern rate theory and computer simulations.. „Science”. 303, s. 186–195, 2004. PMID 14716003 (ang.). 
    70. Olsson M. H., Siegbahn P. E., Warshel A.. Simulations of the large kinetic isotope effect and the temperature dependence of the hydrogen atom transfer in lipoxygenase. „J. Am. Chem. Soc.”. 126, s. 2820-1828, 2004. PMID 14995199 (ang.). 
    71. Masgrau L., Roujeinikova A., Johannissen L. O., Hothi P., Basran J., Ranaghan K. E., Mulholland A. J., Sutcliffe M. J., Scrutton N. S., Leys D.. Atomic Description of an Enzyme Reaction Dominated by Proton Tunneling. „Science”. 312, s. 237–241, 2006. PMID 16614214 (ang.). 
    72. ↑ Solomon, Berg, Martin, Villee: Biologia. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 1998. ISBN 83-7073-090-6.  (pol.)
    73. Cleland, W.W.. The Kinetics of Enzyme-catalyzed Reactions with two or more Substrates or Products 2. {I}nhibition: Nomenclature and Theory. „Biochim. Biophys. Acta”. 67, s. 173-187, 1963 (ang.). 
    74. Whiteley CG. Enzyme kinetics: partial and complete uncompetitive inhibition.. „Biochemical education”. 3 (28), s. 144–147, maj 2000. PMID 10878310. 
    75. Poulin R., Lu L., Ackermann B., Bey P., Pegg AE. Mechanism of the irreversible inactivation of mouse ornithine decarboxylase by alpha-difluoromethylornithine. Characterization of sequences at the inhibitor and coenzyme binding sites.. „J Biol Chem”. Jan 5;267. 1, s. 150-8, 1992. PMID 1730582 (ang.). 
    76. 10 Strategie regulacyjne: enzymy i hemoglobina. W: Berg Jeremy M., Tymoczko John L., Stryer Lubert: Biochemia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007, s. 261-294. ISBN 978-83-01-14379-4.  (pol.)
    77. Faergeman N. J, Knudsen J.. Role of long-chain fatty acyl-CoA esters in the regulation of metabolism and in cell signalling. „Biochem J”. 323, s. 1–12, April 1997. PMID 9173866 (ang.). 
    78. Doble B. W., Woodgett J. R.. GSK-3: tricks of the trade for a multi-tasking kinase. „J. Cell. Sci.”. 116, s. 1175–1186, April 2003. PMID 12615961 (ang.). 
    79. Peter A. Mayes: 55 Trawienie i wchłanianie. W: Robert K. Murray, Franciszek Kokot, Aleksander Koj, Zenon Aleksandrowicz: Biochemia Harpera. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 825-841. ISBN 83-200-3347-0.  (pol.)
    80. Del Papa MF, Hancock LE, Thomas VC, Perego M.. Full activation of Enterococcus faecalis gelatinase by a C-terminal proteolytic cleavage. „J Bacteriol.”. 189, s. 8835-43, Grudzień 2007. PMID 17921295 (ang.). 
    81. Stroud RM, Kossiakoff AA, Chambers JL.. Mechanisms of zymogen activation. „Annu Rev Biophys Bioeng.”. 6. S. 177-93. PMID 17350 (ang.). 
    82. Carr C. M., Kim P. S.. A spring-loaded mechanism for the conformational change of influenza hemagglutinin. „Cell”. 73, s. 823–832, April 2003. PMID 8500173 (ang.). 
    83. Berg JS, Powell BC, Cheney RE.. A millennial myosin census.. „Mol Biol Cell.”. 12(4), s. 780–794, 2001. PMID 11294886 (ang.). 
    84. ↑ enzymatic diseases (ang.). humpath.com. [dostęp 26-12-07].
    85. Mayer J, Thomas DW. Regulation of food intake and obesity. „Science”. Apr 21;156. 773, 1967. PMID 4886532. 
    86. James WP, Trayhurn P. An integrated view of the metabolic and genetic basis for obesity. „Lancet”. Oct 9;2. 7989, 1976. PMID 61444 (ang.). 
    87. Jackson RS., Creemers JW., Ohagi S., Raffin-Sanson ML., Sanders L., Montague CT., Hutton JC., O'Rahilly S. Obesity and impaired prohormone processing associated with mutations in the human prohormone convertase 1 gene.. „Nat Genet”. 3 (16), s. 303-6, lipiec 1997. doi:10.1038/ng0797-303. PMID 9207799. 
    88. V. Bergoglio, T. Magnaldo. Nucleotide excision repair and related human diseases.. „Genome Dyn”. 1, s. 35-52, 2006. doi:10.1159/000092499. PMID 18724052. 
    89. R. Kurzrock, HM. Kantarjian, BJ. Druker, M. Talpaz. Philadelphia chromosome-positive leukemias: from basic mechanisms to molecular therapeutics.. „Ann Intern Med”. 138 (10), s. 819-30, May 2003. PMID 12755554. 
    90. I. Lebrun, R. Marques-Porto, AS. Pereira, A. Pereira i inni. Bacterial toxins: an overview on bacterial proteases and their action as virulence factors.. „Mini Rev Med Chem”. 9 (7), s. 820-8, Jun 2009. PMID 19519507. 
    91. ↑ Enzymy. W: Leokadia Kłyszejko-Stefanowicz, Jacek Bartkowiak: Ćwiczenia z biochemii: praca zbiorowa. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999, s. 471-573. ISBN 83-01-12952-2. 
    92. ↑ prof. Jan Gmiński (red.): Biochemia: skrypt dla studentów wydziału lekarskiego. Katowice: "Ewitar" Witold Okas, 2003, s. 99-100. ISBN 83-914901-0-6. 
    93. Asbóth B., Náray-Szabó G. Mechanism of action of D-xylose isomerase. „Curr Protein Pept Sci”. 3 (1), s. 237-54, listopad 2002. PMID 12369908 (ang.). 
    94. Gore J, Bryant Z, Stone MD, Nollmann M, Cozzarelli NR, Bustamante C. Mechanochemical Analysis of DNA Gyrase Using Rotor Bead Tracking. „Nature”. 439, s. 100-104, 2006. PMID 16397501 (ang.). 
    95. Daleke DL. Regulation of transbilayer plasma membrane phospholipid asymmetry.. „J Lipid Res”. 2 (44), s. 233-42, luty 2003. doi:10.1194/jlr.R200019-JLR200. PMID 12576505 (ang.). 
    96. ExPASy: ENZYME (Enzyme nomenclature database) (ang.). [dostęp 2009-10-15].
    97. G.P. Moss: Recommendations of the Nomenclature Committee (ang.). W: International Union of Biochemistry and Molecular Biology on the Nomenclature and Classification of Enzymes by the Reactions they Catalyse [on-line].
    98. G.P. Moss: Classification and Nomenclature of Enzymes by the Reactions they Catalyse (ang.). W: International Union of Biochemistry and Molecular Biology on the Nomenclature and Classification of Enzymes by the Reactions they Catalyse [on-line].
    99. Renugopalakrishnan V, Garduno-Juarez R, Narasimhan G, Verma CS, Wei X, Li P. Rational design of thermally stable proteins: relevance to bionanotechnology. „J Nanosci Nanotechnol.”. 5, s. 1759–1767, 2005. PMID 16433409 (ang.). 
    100. Hult K, Berglund P.. Engineered enzymes for improved organic synthesis.. „Curr Opin Biotechnol.”. 14, s. 395–400, 2003. PMID 12943848 (ang.). 
    101. Headon DR, Walsh G.. The industrial production of enzymes. „Biotechnol Adv.”. 12, s. 635-646, 1994. PMID 14545919 (ang.). 

    Linki zewnętrzne

    Commons in image icon.svg
      W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
    Enzymy
    WiktionaryPl nodesc.svg
    Zobacz hasło enzym w Wikisłowniku
  • Enzyme Structures Database – baza danych trójwymiarowych struktur enzymów w Protein Data Bank (ang.);
  • ExPASy enzyme – baza danych, linki do baz sekwencji Swiss-Prot, wejścia do innych baz danych (ang.);
  • KEGG: Kyoto Encyclopedia of Genes and Genomes – graficzna i tekstowa dokumentacja szlaków metabolicznych oraz enzymów (ang.);
  • MetaCyc – baza danych enzymów i szlaków metabolicznych (ang.);
  • BRENDA – baza danych kompletnych informacji o enzymach; płatna dla użytkowników komercyjnych (ang.);
  • Enzyme spotlight – miesięcznik przygotowywany przy udziale Europejskiego Instytutu Bioinformatyki na temat wybranych białek (ang.);

    • Długość fali — najmniejsza odległość pomiędzy dwoma punktami o tej samej fazie drgań (czyli pomiędzy dwoma powtarzającymi się fragmentami fali — zob. rysunek). Dwa punkty fali są w tej samej fazie, jeżeli wychylenie w obu punktach jest takie samo i oba znajdują się na etapie wzrostu (lub zmniejszania się). Jeżeli w jednym punkcie wychylenie zwiększa się a w drugim maleje, to punkty te znajdują się w fazach przeciwnych.
    Anabolizm – grupa reakcji chemicznych, w wyniku których z prostych substratów powstają związki złożone, gromadzące energię. Jest to ta część metabolizmu, która związana jest ze wzrostem tkanek organizmu. Często procesy metaboliczne dzieli się na anaboliczne (wzrostowe) i kataboliczne (związane z rozkładem i zanikaniem materii organicznej).


    przejdź do podstrony: [1][2] 3




    Czy wiesz że...? beta

    Lek – każda substancja, niezależnie od pochodzenia (naturalnego lub syntetycznego), wprowadzana do organizmu w celu osiągnięcia pożądanego efektu terapeutycznego, lub w celu zapobiegania chorobie, podawana w ściśle określonej dawce. Lekiem jest substancja modyfikująca procesy fizjologiczne w taki sposób, że hamuje przyczyny lub objawy choroby, lub zapobiega jej rozwojowi. Określenie lek stosuje się też w stosunku do substancji stosowanych w celach diagnostycznych (np. metoklopramid w diagnostyce hiperprolaktynemii) oraz środków modyfikujących nie zmienione chorobowo funkcje organizmu (np. środki antykoncepcyjne).
    Strzel bombardier (Brachinus explodens) - niewielki (7-8 mm) drapieżny chrząszcz z rodziny biegaczy (Brachynus). Lubi nasłonecznione, suche zbocza, miedze, ugory, oraz kamieniste stepy.
    Sacharoza (β-D-fruktofuranozylo-α-D-glukopiranozyd) – związek organiczny z grupy węglowodanów, disacharyd (dawniej: dwusacharyd), złożony z fruktozy i glukozy, będący zasadniczym składnikiem cukru trzcinowego i cukru buraczanego.
    Hemaglutynina (w skrócie H lub HA) – glikoproteina o właściwościach antygenowych znajdująca się na powierzchni wirusów grypy (a także innych bakterii i wirusów). Funkcją tego białka jest przyłączenie cząsteczki wirusa do powierzchni infekowanej komórki. Nazwa hemaglutynina pochodzi od zdolności tej glikoproteiny do powodowania aglutynacji (zlepiania się ze sobą) erytrocytów.
    Grupa alkilowa (alkil) – fragment organicznego związku chemicznego, jednowartościowa grupa utworzona formalnie przez oderwanie jednego atomu wodoru od cząsteczki alkanu. Oznacza się ją literą R (symbol "R" nie jest jednak jednoznaczny i może też oznaczać dowolną resztę chemiczną), a wzór ogólny to: CnH2n+1.
    RuBisCO, karboksylaza/oksygenaza rybulozo-1,5-bisfosforanu, karboksydysmutaza (ang. ribulose bisphosphate carboxylase-oxygenase) – (EC 4.1.1.39) enzym występujący w komórkach roślin. Jest to niezwykle rozpowszechniony enzym katalizujący reakcję przyłączenia cząsteczki dwutlenku węgla do rybulozo-1,5-bisfosforanu (RuBP) w tak zwanej fazie ciemnej procesu fotosyntezy. In vivo enzym jest aktywny w obecności światła. Działanie enzymu związane jest też z fotooddychaniem gdzie RuBisCO funkcjonuje jako oksygenaza, katalizująca rozbicie cząsteczki r-1,5-bisfosforanu z udziałem tlenu cząsteczkowego na fosfoglicerynian i fosfoglikolan. RuBisCO jest białkiem, które stanowi ok. 50% wszystkich rozpuszczalnych białek występujących w liściach roślin.
    Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.