Erich Kästner - Polski Serwis Naukowy

Portret Ericha Kästnera na ścianie drezdeńskiego pasażu

Erich Kästner (ur. 23 lutego 1899 w Dreźnie, zm. 29 lipca 1974 w Monachium) – niemiecki pisarz, satyryk, krytyk teatralny, autor książek dla dzieci. W 1960 został odznaczony Medalem im. Hansa Christiana Andersena. Był członkiem Akademii Nauki i Literatury (RFN) i wieloletnim przewodniczącym zachodnioniemieckiego PEN Clubu.

Teatrologia, nauka o teatrze. Pojęcie ukształtowane pod wpływem tzw. Wielkiej Reformy Teatru w pierwszym dwudziestopięcioleciu XX wieku, w kręgu badaczy skupionych na berlińskim uniwersytecie wokół Maxa Hermanna. To on ukuł i spopularyzował termin Theaterwissenschaft, któremu w Polsce Leon Schiller, Władysław Zawistowski, Wiktor Brumer i inni badacze nadali imię teatrologii.
Niemcy Zachodnie (właściwie Republika Federalna Niemiec) – określenie państwa niemieckiego leżącego w obecnej zachodniej części Niemiec w okresie 1949-1990. Oficjalna nazwa państwa brzmiała Republika Federalna Niemiec (niem. Bundesrepublik Deutschland), państwo zostało utworzone w 1949 roku z brytyjskiej, amerykańskiej i francuskiej stref okupacyjnych oraz Protektoratu Saary. W 1990 roku Niemiecka Republika Demokratyczna uległa likwidacji, a powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN.

Pochodził z rodziny mieszczańskiej. Studiował filologię germańską, historię, filozofię i teatrologię. Był nauczycielem i dziennikarzem. Debiutował jako poeta, pisał dla kabaretów i czasopism satyrycznych. Powieść Fabian. Historia pewnego moralisty (Fabian. Die Geschichte eines Moralisten, 1931) ukazuje w krzywym zwierciadle satyry rzeczywistość niemiecką po I wojnie światowej. W III Rzeszy książki Kästnera zostały zakazane.

Wojny indochińskie – seria wojen toczonych na półwyspie Indochińskim w latach 1946-1979, zamykająca okres kolonialny historii tego obszaru i ustalająca obecny kształt byłych kolonii francuskich: Kambodży, Laosu i Wietnamu.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Popularność autora książek dla dzieci zdobył powieścią Emil i detektywi (Emil und die Detektive, 1928). Innymi utworami dla młodych czytelników są m.in. Kruszynka i Antoś (Pünktchen und Anton, 1931), 35 maja albo jak Konrad pojechał konno do mórz południowych (Der 35. Mai oder Konrad reitet in die Südsee, 1932), Latająca klasa (Das fliegende Klassenzimmer, 1933), Mania czy Ania (Das doppelte Lottchen, 1949), Michałek z pudełka zapałek (Der kleine Mann, 1963). Historie z własnego dzieciństwa opisał w książce Als ich ein kleiner Junge war (1957, Kiedy byłem małym chłopcem). Jako komediopisarz zyskał sobie uznanie sztuką Die Schule der Diktatoren (1956, Szkoła dyktatorów).

Meran (wł. Merano) – miasto i gmina we Włoszech, w regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Bozen/Bolzano. Kiedyś było to jedno z najsłynniejszych uzdrowisk w Alpach.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Drezno 1899–1919

Erich Kästner dorastał w Dreźnie przy Königsbrücker Straße. W pobliżu placu Alberta znajduje się parter dawnej willi jego wujka Franza Augustina, przekształconej dzisiaj w muzeum Ericha Kästnera.

Ojciec Emil zajmował wytwarzaniem siodeł. Matka, Ida Kästner, z domu Augustin, była służącą, a w wieku 30 lat została fryzjerką. Relacje Kästnera z jego matką były bardzo bliskie i intensywne: w okresie spędzonym w Lipsku i Berlinie pisał do niej codziennie listy i kartki pocztowe. Motyw matki powraca także w jego powieściach. Później pojawiły się spekulacje (nigdy nie potwierdzone), że jego prawdziwym ojcem był lekarz pochodzenia żydowskiego Emil Zimmermann (1864–1953), będący lekarzem domowym rodziny Kästnerów.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
Afera "Spiegla" była politycznym skandalem wywołanym wywieraniem nacisku przez władze Niemiec na tygodnik informacyjny Der Spiegel w związku z publikacją przez tenże tygodnik artykułu krytykującego rząd. Z dzisiejszej perspektywy jest uznawana za wzmocnienie wolności prasy w Niemczech.

Kästner uczęszczał od 1913 na seminarium nauczycielskie w Dreźnie, jednak przerwał je 3 lata później, tuż przed jego zakończeniem. Wiele szczegółów z jego czasów szkolnych można odnaleźć w książce Latająca klasa. Swoje dzieciństwo opisał w autobiograficznym utworze z 1957 roku Kiedy byłem małym chłopcem; początek I wojny światowej słowami komentuje tam słowami: Wojna się zaczęła, moje dzieciństwo się skończyło. W roku 1917 został powołany do służby wojskowej i ukończył naukę w jednorocznej ochotniczej kompanii artylerii ciężkiej. Brutalność wojskowego szkolenia miała duży wpływ na Kästnera, jej skutkiem były późniejsze antymilitarystyczne poglądy pisarza. Z powodu ciężkiej musztry pod nadzorem sierżanta Wauricha Kästner zmagał się przez resztę życia z problemami z sercem. Sam Waurich został krytycznie przedstawiony w wierszu Sierżant Waurich. Po zakończeniu I wojny światowej Kästner zdał maturę z wyróżnieniem i otrzymał stypendium miasta Drezna.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Deutsche Grammophon Gesellschaft to wytwórnia płytowa z siedzibą w Hanowerze założona przez wynalazcę gramofonu i płyty gramofonowej – Emila Berlinera – oraz jego brata Josepha w grudniu 1898 roku i będąca pierwszą na świecie wytwórnią zajmującą się wyłącznie tłoczeniem płyt.

Lipsk 1919–1927

Jesienią 1919 Kästner rozpoczął studia historii, filozofii, germanistyki oraz teatrologii. Z powodu inflacji i ciężkiej sytuacji materialnej podejmował się wielu prac dorywczych, między innymi sprzedawał perfumy i był gońcem na giełdzie. Później rozpoczął pracę jako dziennikarz i krytyk teatralny w gazety "Neue Leipziger Zeitung". W 1925 roku obronił pracę doktorską zatytułowaną Fryderyk Wielki i literatura niemiecka.

Alkoholizm (uzależnienie od alkoholu, toksykomania alkoholowa, choroba alkoholowa) – choroba polegająca na utracie kontroli nad ilością spożywanego alkoholu.
Baron Münchhausen, Münchhausen – komedia fantastyczna z 1943 r. (reż. Josef von Báky) na podstawie powieści Niezwykłe przygody Barona Münchhausena Rudolfa Ericha Raspego i Gottfrieda Augusta Bürgera. Pomimo tego, że film powstał w czasach narodowego socjalizmu i na zamówienie Goebbelsa, twórca oparł się wpływowi polityki na fabułę.

W 1927 uprawiający coraz ostrzejszą krytykę Kästner został zwolniony z "Neue Leipziger Zeitung", bezpośrednio po tym, jak jego wierszowi erotycznemu (ilustrowanemu przez Ericha Olsera ) Abendlied des Kammervirtuosen została zarzucona frywolność. Tego samego roku przeniósł się do Berlina. Dalej jednak współpracował z "Neue Leipziger Zeitung", pisząc pod pseudonimem Berthold Bürger korespondecje kulturalne. Kästner publikował później pod wieloma innymi pseudonimami jak Melchior Kurtz, Peter Flint czy Robert Neuner.

Ticino, też Tessyn (wł.: Ticino, ofic.: Repubblica e Cantone Ticino; niem., fr., rom.: Tessin) - najdalej wysunięty na południe kanton Szwajcarii. Tereny Ticino zostały zajęte przez Szwajcarów w XV i na początku XVI wieku, w 1803 kanton Ticino przystąpił do Konfederacji Szwajcarskiej jako pełnoprawny członek.
Dyl Sowizdrzał, Sowiźrzał (niem. Till Eulenspiegel, dolnoniem. Dyl Ulenspegel, niderl. Tijl Uilenspiegel, flam. Till Ulenspiegel) – postać złośliwego błazna-psotnika i figlarza, będącego uosobieniem mądrości ludowej oraz plebejskiego – często rubasznego – humoru, wywodząca się z folkloru północnych Niemiec.

W dodatku dla dzieci czasopisma rodzinnego "Beyers für Alle" lipskiego wydawnictwa Otto Beyer opublikowano w latach 1926–1932 około 200 artykułów (historii, wierszy, zagadek i niewielkich felietonów), które zgodnie z dzisiejszymi badaniami w dużej części były autorstwa Kästnera.

Kabaret (wymowa ?/i) – forma sztuki widowiskowej, mająca charakter zazwyczaj satyryczny. Widowiska kabaretowe tworzone są przez kilkuosobowe grupy artystów. Zazwyczaj są to grupy stałe. Ekspresja sztuki w przypadku kabaretu polega na prezentowaniu krótkich form, skeczy. Czasami grupy kabaretowe łączą się lub wymieniają członkami, wprowadzając dzięki temu nowe środki wyrazu.
Komedia (łac. comoedia, z gr. κωμῳδία komodia, od wyrazów κῶμος komos – pochód i ᾠδή ode – pieśń) – jeden z trzech, obok tragedii i dramatu właściwego, gatunków dramatycznych. Komedie cechuje pogodny nastrój, komizm, najczęściej żywa akcja i szczęśliwe dla bohaterów zakończenie. Komedia rozwijała się już w starożytnej Grecji i Rzymie. Przedstawia komicznie sytuacje i wady bohaterów.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)