Erich von Falkenhayn - Polski Serwis Naukowy

Erich von Falkenhayn

Erich Georg Alexander Sebastien von Falkenhayn (ur. 11 września 1861 w Grudziądzu, zm. 8 kwietnia 1922 w Lindstedt pod Poczdamem) – pruski generał piechoty z 1915 (generał pułkownik), w latach 1914-1916 naczelny dowódca armii niemieckiej. Turecki marszałek armii.

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија) – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie państwa Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie.

Poczdam (niem. Potsdam, dolnołuż. Podstupim, pol. hist. Postąpin) – miasto we wschodnich Niemczech, położone nad Hawelą. Stolica i największe miasto kraju związkowego Brandenburgia, wchodzące w skład obszaru metropolitalnego Berlin-Brandenburg.

Służbę wojskową rozpoczął w 1880 r. W 1890 r. ukończył Akademię Sztabu Generalnego. W latach 1896 - 1899 był instruktorem w armii chińskiej, a w czasie powstania bokserów pracował w l. 1900 - 1901 w sztabie niemieckich sił interwencyjnych. Po powrocie do kraju służył w niemieckim Sztabie Generalnym. Od czerwca 1913 r. (do stycznia 1915) pełnił funkcję pruskiego ministra wojny.

Erich Ludendorff (ur. 9 kwietnia 1865 w Kruszewni koło Poznania, zm. 20 grudnia 1937 w Tutzing), wojskowy niemiecki, czołowy dowódca w czasie I wojny światowej.

Aleksiej Aleksiejewicz Brusiłow, ros. Алексей Алексеевич Брусилов (ur. 19 sierpnia 1853 w Tbilisi (w tym czasie Tyflis), zm. 17 marca 1926 w Moskwie) – rosyjski generał kawalerii.

Niepowodzenie niemieckiej ofensywy pod Marną, w początku września 1914 r. spowodowało, że cesarz Wilhelm II zdymisjonował poprzedniego szefa Sztabu Generalnego Helmutha von Moltke i 14 września 1914 r. zastąpił go Falkenhaynem. Uznając front zachodni za najważniejszy, nowy wódz naczelny podjął wkrótce kolejną próbę rozstrzygnięcia wojny na Zachodzie, usiłując odciąć Anglików i Francuzów od dostępu do morza ("wyścig ku morzu"). Próba ta nie powiodła się, więc Falkenhayn przyjął strategię powstrzymywania przeciwnika na froncie zachodnim i prowadzenia aktywnych działań na innych frontach, głównie na wschodnim, przez co zamierzał zmusić Rosję do przyjęcia odrębnego pokoju. W 1915 r. przygotował zwycięskie ofensywy na froncie wschodnim oraz doprowadził do zajęcia Serbii. Znalazł się jednak w konflikcie z naczelnym dowództwem na froncie wschodnim - Hindenburgiem i Ludendorffem, ponieważ sprzeciwiał się skierowaniu całego wysiłku przeciw Rosji. Nie wierzył bowiem w możliwość odniesienia pełnego zwycięstwa nad tym państwem i obawiał się osłabienia frontu zachodniego. Oczekując na rozstrzygnięcie polityczne z Rosją, zdecydował się osłabić aliantów zachodnich: poprzez ataki łodzi podwodnych na żeglugę angielską oraz przez "wykrwawienie" armii francuskiej. Temu drugiemu celowi służyła ofensywa pod Verdun rozpoczęta w lutym 1916 r.

Paul von Hindenburg – właśc. Paul Ludwig Hans Anton von Beneckendorff und von Hindenburg (ur. 2 października 1847 w Poznaniu, zm. 2 sierpnia 1934 w Neudeck, obecnie Ogrodzieniec gm. Kisielice, woj. warmińsko-mazurskie) – niemiecki wojskowy – feldmarszałek (Generalfeldmarschall) i polityk – w latach 1925-1934 prezydent Niemiec (Republiki Weimarskiej). Syn oficera pruskiego, obrał również karierę wojskową.

I bitwa nad Marną (cud nad Marną) (5 - 9 września 1914) - kilkudniowa bitwa I wojny światowej pomiędzy wojskami francusko-angielskimi a wojskami niemieckimi. Bitwa, która powstrzymała dalszy marsz Niemców na zachód. Plan "wojny błyskawicznej" Alfreda von Schlieffena nie powiódł się, tym samym nie udało się Niemcom wyeliminować z wojny Francji.

Porażka tego planu, ofensywa Brusiłowa na wschodzie i przystąpienie do wojny Rumunii poderwały zaufanie do Falkenhayna jako naczelnego wodza. Naciski ze strony polityków i wojskowych spowodowały, że 29 sierpnia 1916 r. Falkenhayn został zdymisjonowany. Zastąpili go Hindenburg i Ludendorff.

Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

Falkenhayna mianowano dowódcą 9 Armii walczącej przeciwko Rumunii (wrzesień 1916 - czerwiec 1917) gdzie, wspólnie z Grupą gen. E. von Mackensena odniósł znaczące sukcesy, pokonując armię rumuńską i zdobywając Bukareszt. Wiosną 1917 r. wyjechał do Turcji. Tam został wyznaczony na naczelnego dowódcę niemiecko tureckiej Grupy Armii Palestyna (zw. także Falkenhayn, w Turcji zwana Jilderim - Błyskawica) w składzie: 6 i 7 Armii (47 tys. żołnierzy, 308 armat. W październiku w skład Grupy weszła 7 Armia turecka (dowódca gen. Fewzi-pasza) i 8 Armia niemiecka (dowódca gen. F. Kress von Kresejeshten, a w grudniu weszła 4 Armia turecka (dowódca gen. Dżemal-pasza) po rozformowaniu grupy Wojsk "Syria". Początkowo Grupa Wojsk Falkenhayna miała nacierać na opanowany przez Anglików Bagdad, jednak operacja nie doszła do skutku. W związku z operacją zaczepną wojsk angielskich na Syryjsko-Palestyńskim Teatrze Działań Wojennych Grupę przerzucono na ten kierunek. W związku z niepowodzeniami w lutym 1918 r. został odwołany. Przed końcem wojny dowodził jeszcze od 5 marca 1918 niemiecką 10 Armią stacjonującą początkowo na Ukrainie, a nacierająca w Białorusi na kierunku Mińska. Do 2 kwietnia wojska Falkenhayna wzięły do niewoli ok. 82 tys. żołnierzy, zdobyły ok. 800 tys. karabinów, ok. 10 tys. karabinów maszynowych, 3 mln. pocisków i ok. 100 mln. amunicji. Został wyznaczony na administratora wojennego Białorusi. Odtworzył system administracji carskiej w podległej Białorusi. Walczył z partyzantką sowiecką. Wprowadził rządy okupacyjne. W związku z zakończeniem I wojny światowej, w listopadzie 1918 rozpoczął ewakuację wojsk niemieckich z Białorusi (21.11 opuścił Połock, 22.11 - Rogaczew, 3.12 - Borysów, 10.12 - Mińsk). Do końca lutego wycofał wojska z całej Białorusi. 28 lutego 1919 przekazał dowodzenie armią.

Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem-założycielem ONZ oraz organizacji regionalnych i subregionalnych tj. Wspólnota Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacja Państw Morza Czarnego. Jedynym skrawkiem Ukrainy w Azji jest wyspa Tuzła w cieśninie kerczeńskiej.

Eberhard von Mackensen (ur. 24 września 1889 w Bydgoszczy, zmarły 19 maja 1969 w Altmühlendorf, Niemcy) – generał armii niemieckiej w latach 1933-1944.

W stan spoczynku przeszedł 5 czerwca 1919 r. Po wojnie opublikował wspomnienia "Niemieckie naczelne dowództwo w latach 1914-1916" (1920, wyd. polskie 1926 w tłum. B. Merwina).

Bibliografia

Piotr Mikietyński: Niemiecka droga ku Mitteleuropie. Polityka II Rzeszy wobec Królestwa Polskiego (1914-1916). Kraków: 2009, s. 269. ISBN 978-83-88737-09-1.
Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia t. 27 Moskwa 1977,
K. A. Zalesskij, I mirowaja wojna. Prawitieli i wojennaczalniki. Wyd. "WECZE" Moskwa 2000

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Erich von Falkenhayn

Sylwetka Ericha von Falkenhayna