Ernest Shackleton - Polski Serwis Naukowy

Sir Ernest Henry Shackleton (ur. 15 lutego 1874 w Ballitore w hrabstwie Kildare w Irlandii, zm. 5 stycznia 1922 w Grytviken na Georgii Południowej), irlandzki podróżnik i odkrywca, badacz Antarktydy. Ukończył Dulwich College, żonaty z Emily Dorman (córka bogatego angielskiego prawnika), ojciec trójki dzieci Raymonda, Edwarda i Cecily. Otrzymał Medal Polarny. Jego nazwiskiem ochrzczono samolot Avro Shackleton.

Grytviken to główne osiedle w brytyjskim terytorium zamorskim Georgia Południowa, na południowym Atlantyku. Osiedle jest małym portem morskim. Miejscowość zamieszkana jest obecnie jedynie przez kilkanaście osób.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.

Wyprawy

1901–1902 - jako członek ekspedycji Roberta Scotta na pokładzie statku Discovery. Wyprawa powróciła po dwóch latach dotarłszy na południe dalej niż ktokolwiek inny w tym czasie.

1907–1909 - dowódca wyprawy na biegun południowy. Znalazłszy się 180 km od bieguna, musiał zawrócić, ponieważ zabrakło mu żywności.

1914–1916 - dowódca wyprawy transantarktycznej. W sierpniu 1914 roku wyprawa w liczbie 28 ludzi wypłynęła z Wielkiej Brytanii na barkentynie Endurance dowodzonej przez Franka Worsleya. Po krótkim pobycie na Georgii Południowej 15 grudnia 1914 roku wyruszyli na Morze Weddella. Planowana była piesza trasa przez Antarktydę od Morza Weddella do Morza Rossa. Po 6 tygodniach żeglugi znaleźli się 160 km od lądu Antarktydy gdzie zatrzymało ich zwalisko kry lodowej. 14 lutego 1915 roku lód skuł wodę i uwięził statek i załogę, która rozpoczęła walkę o przetrwanie. Załoga musiała opuścić statek Endurance w październiku 1915 roku, kiedy coraz grubsza pokrywa lodowa poważnie uszkodziła statek. 27 października 1915 roku Endurance został zmiażdżony i zatonął pod lodem. Cała załoga podjęła desperacką próbę dotarcia na kraniec kry lodowej ciągnąc za sobą 3 szalupy ratunkowe.

Po dotarciu na otwarte wody 28 osób załogi szczęśliwie dopłynęło do Wyspy Słoniowej, wchodzącej w skład archipelagu Szetlandów Południowych, gdzie rozbito obozowisko. Większość członków wyprawy pozostała na wyspie pod dowództwem Franka Wilda, zaś Shackleton przedostał się z pięcioma wybranymi przez siebie ludźmi w małej łodzi ratunkowej przez najburzliwsze morze świata na odległą o 1200 km Georgię Południową, aby sprowadzić pomoc dla swojej załogi. Po dotarciu na Georgię Południową Shackleton był zmuszony pozostawić dwóch niezdolnych do dalszej podróży członków załogi na południowym brzegu wyspy. Sam wraz z dwoma pozostałymi kompanami w desperackim marszu i resztkami sił pieszo pokonał masyw górski by dotrzeć do wielorybniczej przystani Stromness. 20 maja 1916 roku, po 36 godzinnym marszu wszyscy trzej dotarli do przystani. Wszyscy członkowie wyprawy zostali uratowani przez Shackletona do końca sierpnia 1916 roku. Wszyscy przeżyli ponad półtoraroczną tułaczkę po Antarktyce.

Edward Arthur Alexander Shackleton, baron Shackleton KG, OBE (ur. 15 lipca 1911 w Londynie, zm. 22 września 1994), brytyjski polityk i geograf, członek Partii Pracy, minister w drugim rządzie Harolda Wilsona.

Elephant Island (Wyspa Słoniowa; hiszp. Isla Elefante, ros. Остров Мордвинова = Ostrow Mordwinowa) – pokryta lodowcami, górzysta wyspa u wybrzeży Antarktydy w południowej części Oceanu Południowego. Położona jest 1,253 km na płd-zach od Georgii Południowej, 935 na południe od Falklandów i 885 km na płd-wsch od Przylądka Horn. Do obszaru na którym znajduje się Elephant Island zgłaszają roszczenia Argentyna, Chile i Wielka Brytania. Najwyższym punktem wyspy jest Pardo Ridge mierzące 853 metry.

1921–1922 - dowódca ekspedycji mającej na celu opłynięcie Antarktydy. Po zawinięciu 4 stycznia 1922 roku na niewielkim wielorybniczym statku Quest do portu Grytviken na Georgii Południowej Shackleton doznał ataku serca, w wyniku którego zmarł w wieku 47 lat.

Nagrobek Ernesta Shackletona w Grytviken na Georgii Płd

Filmy

Shackleton (A&E Home Video, 2002) - film fabularny przedstawiający przebieg wyprawy transantarktycznej z lat 1914–1916, w roli Ernesta Shackeltona Kenneth Branagh.

Wytrwałość - legendarna antarktyczna ekspedycja Shackletona (Columbia Tristar, 2000) - film dokumentalny przedstawiający przebieg wyprawy transantarktycznej z lat 1914–1916, w roli narratora Liam Neeson.

Linki zewnętrzne

Strona poświęcona Ernestowi Shackletonowi

Przypisy

Wytrwałość - legendarna antarktyczna ekspedycja Shackletona (Columbia Tristar, 2000) ISBN B0000A7W16
Wyprawa do krainy lodu (pol.). [dostęp 09.01.2012].
Wyprawa do krainy lodu (pol.). [dostęp 09.01.2012].

Bibliografia

Jonathan Shackleton, John MacKenna: Shackleton: an Irishman in Antarctica. University of Wisconsin Press, 2002. ISBN 978-0-299-18620-3.

Morze Weddella (dawniej Morze Weddela) – morze przy wybrzeżu Antarktydy, ograniczone Półwyspem Antarktycznym, Ziemią Królowej Maud oraz Lodowcem Szelfowym Ronne-Filchnera (od południa), część Oceanu Południowego.

Morze Rossa (ang. Ross Sea) – część Oceanu Południowego u wybrzeży Antarktydy Zachodniej, między 170°E a 158°W. Powierzchnia 960 tys. km², w tym ok. 520 tys. km² pod lodowcem szelfowym. Głębokość do 2972 m. Znaczna część morza pokryta przez cały rok lodem pływającym.