Ernst Ludwig Kirchner - Polski Serwis Naukowy

Autoportret artysty (fotografia z 1919 r.)

Ernest Ludwig Kirchner (ur. 6 maja 1880 w Aschaffenburgu, zm. 15 czerwca 1938 koło Davos) – niemiecki malarz ekspresjonista i grafik, jeden z założycieli grupy Die Brücke (Most).

Kirchner zaczynał jako twórca drzeworytów. W 1901 roku rozpoczął studia architektoniczne w Dreźnie, gdzie wraz z trzema innymi studentami, Erichem Heckelem, Karlem Schmidtem-Rottluffem i Fritzem Bleylem założył grupę artystyczną Die Brücke. Nazwa miała oddawać niechęć do establishmentu i panującą w grupie "rewolucyjną" atmosferę.

Sztuka zdegenerowana (niem. Entartete Kunst) to termin używany przez nazistów dla określenia sztuki innej niż oficjalna sztuka nazistowskich Niemiec i niezgodnej z nazistowską ideologią. Oficjalna sztuka III Rzeszy opierała się na romantycznym realizmie, a jej celem było głoszenie chwały rasy aryjskiej i potęgi Niemiec. Była ona "czysta rasowo" i tworzona przez "czystych rasowo" twórców w odróżnieniu od "sztuki zdegenerowanej" tworzonej przez artystów "podrzędnych rasowo"; prezentowała klasyczne wzorce piękna, a nie obrazy "zniekształcone i zdeformowane".

Fowizm (fr. Les Fauves - dzikie zwierzęta, drapieżniki) - kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej i oderwanej od rzeczywistości kolorystyce dzieł.

Artyści skupieni w Die Brücke czerpali inspirację z dzieł wielkich poprzedników – van Gogha, Gauguina, Muncha oraz twórczości prymitywnych malarzy afrykańskich oraz z wysp obszaru Pacyfiku.

Po ukończeniu architektury, Kirchner rozpoczął studia malarskie w Monachium. W tym okresie duże wrażenie wywierał na nim styl Art Nouveau i drzeworyty Dürera. W Monachium styl Kirchnera stał się bardziej wyrazisty dzięki śmielszemu operowaniu barwą, przypominającym Gauguina oraz odważnym pociągnięciom pędzla jak u van Gogha. Tematyka jego prac z tego okresu przypomina drzeworyty Muncha i Dürera.

Kubizm – kierunek w sztukach plastycznych, głównie malarstwie i rzeźbie, który rozwinął się we Francji na początku XX wieku, poszukujący nowych zasad budowy przestrzennej dzieła przez odrzucenie reguł perspektywy i geometryczne uproszczenie elementów kompozycji.

Vincent Willem van Gogh (ur. 30 marca 1853, zm. 29 lipca 1890) – holenderski malarz, którego twórczość należy do kierunku zwanego postimpresjonizmem.

Po wybuchu I wojny światowej Kirchner zgłosił się na ochotnika do wojska, jednak w 1915 roku załamał się fizycznie i nerwowo. W jednym ze swoich autoportretów przedstawił się bez ręki. Przeprowadził się do sanatorium w pobliżu Frankfurtu, a w roku 1916 wykonał tam pięć fresków. Jego stan zdrowia uległ pogorszeniu w wyniku potrącenia przez samochód, gdy doznał poważnych obrażeń i dwa lata później Kirchner przeprowadził się do Davos w Szwajcarii. Nadal cierpiał na depresję, mimo że zaczął odnosić sukcesy artystyczne – jego prace wystawiane były w Monachium, Hamburgu i w Nowym Jorku.

Ekspresjonizm – terminu tego po raz pierwszy użył dla oznaczenia swojej sztuki francuski malarz J. A. Hervè w 1901 roku nadając tę nazwę cyklowi swoich obrazów wystawionych w Salonie Niezależnych. Kierunek w sztuce rozwinął się na dobre na początku XX w. w Niemczech, ale korzeniami sięga do eksperymentów artystycznych wielkich twórców schyłku XIX w.: Vincenta van Gogha, Edwarda Muncha, Jamesa Ensora i Paula Gauguina, których można określić jako prekursorów ekspresjonizmu.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Kirchner pisał krytyczne recenzje własnych prac skrywając się pod pseudonimem. Przemalowywał starsze z nich i antydatował, aby zasugerować, że wyprzedził nurt fowizmu. Wszystko po to, by wyprzeć się czerpania inspiracji z tego kierunku oraz od artystów z nim związanych. Jego pozycja awangardzisty była zagrożona również przez powstanie kubizmu, choć on sam przez pewien czas malował w manierze kubistycznej. Najbardziej cenione dzieła Kirchnera powstały przed I wojną światową i w większości przedstawiają życie uliczne w Berlinie.

Secesja – styl w sztuce europejskiej ostatniego dziesięciolecia XIX wieku i pierwszego XX wieku, zaliczany w ramy modernizmu. Istotą secesji było dążenie do stylowej jedności sztuki dzięki łączeniu działań w różnych jej dziedzinach, a w szczególności rzemiosła artystycznego, architektury wnętrz, rzeźby i grafiki. Charakterystycznymi cechami stylu secesyjnego są: płynne, faliste linie, ornamentacja abstrakcyjna bądź roślinna, inspiracje sztuką japońską, swobodne układy kompozycyjne, asymetria, płaszczyznowość i linearyzm oraz subtelna pastelowa kolorystyka.

Nowy Jork (ang. City of New York, również New York, New York City) – najludniejsze miasto w Stanach Zjednoczonych, a zarazem centrum jednej z najludniejszych aglomeracji na świecie. Nowy Jork wywiera znaczący wpływ na światowy biznes, finanse, media, sztukę, modę, badania naukowe, technologię, edukację oraz rozrywkę. Będąc między innymi siedzibą Organizacji Narodów Zjednoczonych, Nowy Jork stanowi ważne centrum spraw międzynarodowych i powszechnie uważany jest za kulturalną stolicę świata.

W 1937 prace Kirchnera zostały zaprezentowane na zorganizowanej przez nazistów wystawie zatytułowanej Entartete Kunst (niem. sztuka zdegenerowana). Około 600 jego prac zniszczono na polecenie władz III Rzeszy, co spowodowało kolejne załamanie nerwowe artysty. Rok później Kirchner popełnił samobójstwo.

Fresk (z wł. fresco - świeży) – technika malarstwa ściennego polegająca na malowaniu na mokrym tynku farbami odpornymi na alkaliczne działanie zawartego w zaprawie wapna. Inne nazwy to al fresco i buon fresco.

Pseudonim (z gr. ψευδώνυμος pseudonymos, dosł. "pod fałszywym imieniem") – indywidualna nazwa danej osoby, inna niż oficjalne imię i nazwisko.

Bibliografia

M. Wallis, 1974: Secesja. Wydanie II. Wydawnictwo Arkady, Warszawa.

"Ernst Ludwig Kirchner", biogram w National Gallery of Art, USA

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Ernst Ludwig Kirchner

Strona na temat Ernsta Ludwiga Kirchnera