Erupcja ropy w Karlinie - Polski Serwis Naukowy

Prewenter z szybu Daszewo 1, Muzeum w Bóbrce

Erupcja ropy w Karlinie – erupcja ropy naftowej, która miała miejsce podczas odwiertów 9 grudnia 1980 r. w Karlinie, a odbiła się szerokim echem w mediach na całym świecie.

Przebieg wydarzeń

9 grudnia 1980 ok. godz. 17.30 we wsi Krzywopłoty tuż przy granicy Karlina na wiertni "Daszewo-1" w czasie wiercenia na głębokości 2800 m dochodzi do erupcji ropy naftowej, która następnie zapala się.

10 grudnia 1980: Czterej robotnicy z kilkunastoosobowej grupy dokonującej odwiertu zostają poparzeni; przewieziono ich do szpitala w Białogardzie. Na miejsce pożaru przybywa 18 jednostek straży pożarnej. Ewakuacja mieszkańców pobliskiego gospodarstwa. Zamknięta zostaje szosa (obecnie droga krajowa nr 6) w kierunku Szczecina. Baraki mieszkalne robotników pracujących przy odwiercie i sprzęt spłonęły. Na miejsce pożaru przybywają pierwsze ekipy ratownicze.

11 grudnia 1980: Trwają prace zabezpieczające przed pożarem i zniszczeniem pobliskich zabudowań oraz nawierzchni szosy. Na miejscu erupcji pracują wyspecjalizowane jednostki wojsk Pomorskiego Okręgu Wojskowego, straż pożarna, milicja, drużyna ratownictwa górniczego z Krakowa, specjaliści z Akademii Górniczo-Hutniczej.

16 grudnia 1980: Przybycie ekipy ratowników radzieckich i węgierskich. Kierownictwo akcji ratowniczej (inż. Adam Kilar i ekspert radziecki Leon Kałyna) przygotowuje się do wszystkich wariantów robót ratunkowych.

18 grudnia 1980: Ostateczne oczyszczenie terenu pożaru ze spalonych i zniszczonych elementów stalowych. Budowana jest droga dojazdowa do miejsc, gdzie będą wiercone dwa nowe szyby ratownicze.

2 stycznia 1981: Trwają końcowe prace przygotowawcze do ugaszenia pożaru: buduje się drogi, spawa rurociągi wodne i parowe, koncentruje się sprzęt gaśniczy, buduje ropociąg do odprowadzenia ropy po ugaszeniu pożaru.

10 stycznia 1981 o godzinie 15.38 założono nowy prewenter, który pozwolił ujarzmić wydostającą się ropę, tym samym uznano akcję gaszenia erupcji ropy za zakończoną po 32 dniach ciężkich zmagań.

W akcji gaszenia pożaru i opanowania erupcji ropy brało udział około 1000 osób (strażacy z całej Polski, wojsko, osoby cywilne), ropa wytryskiwała pod ciśnieniem około 560 atmosfer na wysokość ok. 30-40 m, łuna widoczna była z odległości kilkunastu km. Była to największa dotychczasowa erupcja ropy w Europie. Powstała pierwsza kopalnia ropy KARLINO. 16 stycznia 1981 r. o godzinie 15.55 wyruszył ze stacji w Karlinie pierwszy pociąg, składający się z siedemnastu cystern ropy. Łącznie do rafinerii ropy w Trzebini pojechało po raz pierwszy ponad siedemset osiemdziesiąt ton ropy, mniej niż planowano.

Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

Droga krajowa nr 6 – droga krajowa w północnej części kraju prowadząca od przejścia granicznego Kołbaskowo do Łęgowa o długości ok. 351 km. Droga nr 6 przebiega przez województwa zachodniopomorskie i pomorskie. Jest połączeniem niezbędnym dla ruchu osobowo-towarowego między dwoma najważniejszymi ośrodkami miejskimi w północnej Polsce, tzn. Szczecinem wraz z aglomeracją oraz Trójmiastem.

Erupcja i pożar sprawiły, że Karlino stało się sławne. Miasto przeżywało najazd dziennikarzy. Euforia, niepokój i nadzieja na rozwój przemysłu wydobywczego okazały się przedwczesne. Z powodu małej wydajności złoża w połowie 1983 zaprzestano wydobycia ropy.

Bibliografia

Katarzyna Łukaszewicz, Karlino, Omega Bydgoszcz, 2001, ISBN 83-7263-834-9

Roman Lercher, Karlinska batalia, Wydawnictwo MON 1981.