Eryk IV Denar od pługa - Polski Serwis Naukowy

Tablica upamiętniająca pochówek króla w kościele w Ringsted na Zelandii

Eryk IV Plovpenning (duń. Erik 4. Plovpenning) – (ur. 1216, zm. 10 sierpnia 1250), król Danii 1241-1250 z dynastii Estrydsenidów.

Młody król

Syn króla Danii Waldemara II Zwycięskiego i Berengarii (zm. 1221) córki króla Portugalii Sanczo I, brat Waldemara (III, ur. 1209), Abla (ur. 1218) i Krzysztofa I (ur. 1219). W 1231 r. po śmierci starszego brata Waldemara (III) ojciec Waldemar II ustanowił Eryka współrządcą królestwa i w 1232 koronował na króla Danii.

Wacław I zwany Jednookim czes. Václav I. (ur. 1205; zm. 22 września 1253 w Počaplach, dziś część miasta Králův Dvůr) – król Czech w latach 1230–1253.

Krucjata (łac. crux, krzyż) - określenie zbrojnej wyprawy średniowiecznego rycerstwa celem wyzwolenia Ziemi Świętej spod panowania Saracenów (zobacz: wyprawy krzyżowe), albo też określenie jakiejkolwiek wyprawy lub wojny prowadzonej przez chrześcijan przeciwko wyznawcom innej religii (np. islamu) lub heretykom (np. albigensi).

Kandydat na tron niemiecki

W czerwcu 1249 król czeski Wacław I spotkał się na zamku Loket z palatynem reńskim Ottonem, landgrafem turyńskim Henrykiem Raspe i margrabią miśnieńskim Henrykiem Dostojnym. Monarcha czeski próbował przekonać swoich gości do wyboru Eryka na antykróla niemieckiego. Elekcja miała zostać przeprowadzona w Lubuszu pod ochroną króla czeskiego i margrabiego brandenburskiego. Margrabia miśnieński i landgraf Turyngii odmówili poparcia tego planu i wyjechali do pobliskiego Chebu, gdzie cesarz Fryderyk II naradzał się ze swoimi zwolennikami.

Język duński (dansk, det danske sprog) - język z grupy skandynawskiej języków germańskich. Posługuje się nim około 5,2 mln mówiących, głównie w Danii i Szlezwiku-Holsztynie w północnych Niemczech (ok. 50 tys. osób). Duński w charakterze języka urzędowego używany jest w Danii a także na Wyspach Owczych. W Islandii, która aż do 1944 r. była posiadłością Danii, duński jest nauczany jako jeden z głównych języków obcych, obok angielskiego, norweskiego i szwedzkiego.

Estonia (est. Eesti, Republika Estońska – Eesti Vabariik) – państwo w Europie Północnej, nad Morzem Bałtyckim, powstałe po I wojnie światowej. Członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy z Łotwą od południa i z Rosją od wschodu oraz z Finlandią przez Zatokę Fińską.

Panowanie w Danii

Po śmierci ojca (1241) Eryk IV objął samodzielne rządy, jednak szybko popadł w konflikt z Nielsem, biskupem Viborga, zakończonym wygnaniem biskupa. Niezadowolenie z rządów króla wykorzystał jego brat Abel (od 1232 noszący tytuł księcia Szlezwiku), który wspomagany przez hrabiów Holsztynu wywołał wojnę domową. W 1247 r. Eryk IV pokonał w bitwie Abla i wziął do niewoli wspomagającego go Krzysztofa, swego drugiego brata. Dwa lata później król Eryk rozpoczął przygotowania do krucjaty w Estonii, w związku z czym na ludność, zwłaszcza chłopów, nałożono wysokie podatki, co zyskało królowi przydomek „Denar Od Pługa” (duń. Plovpenning). Doprowadziło to do buntu chłopów w Skanii, co wykorzystał Abel, który przy wsparciu sprzyjającego mu duchowieństwa ponownie zaatakował króla. Erykowi IV udało się zdławić powstanie w Skanii, potem najechał Szlezwik, gdzie także odniósł sukces, ale podczas tej wyprawy, w dniu 10 sierpnia 1250 został zamordowany, najprawdopodobniej na polecenie swego brata Abla.

Waldemar (I) Birgersson, (szw. Valdemar (I) Birgersson), ur. 1237-1240, zm. 26 grudnia 1302 w Nyköping – król Szwecji 1250-1275, pierwszy władca szwedzki z dynastii Folkungów (Folkungaätten) panującej w Szwecji do 1364.

Skania, Skonia (w języku duńskim i szwedzkim Skåne odsłuchaj ?/i) – historyczna kraina (lub prowincja, landskap) Danii, od 1658 należy do Szwecji. Położona jest na południu kraju nad Morzem Bałtyckim i cieśniną Sund. Graniczy z krainami Halland, Småland i Blekinge. Skania połączona jest z duńską wyspą Zelandią mostem przebiegającym przez cieśninę Sund.

Rodzina

Król Eryk IV w 1239 poślubił Juttę z Saksonii (zm. 1250), córkę księcia Saksonii Albrechta I (zm. 1260) i Agnieszki z Turyngii. Król miał dwóch synów: Krzysztofa i Kanuta, którzy zmarli (zginęli ?) około 1250 r. oraz cztery córki: Zofię (jej mężem był król Szwecji Waldemar I), Ingeborgę (jej mężem był król Norwegii Magnus VI), Jutę i Agnieszkę.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Fryderyk II (niem. Friedrich II., ur. 26 grudnia 1194, zm. 13 grudnia 1250) – król Sycylii od 1198, król Niemiec od 1212, książę Szwabii od 1212 do 1216, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego od 1220 i król Jerozolimy od 1225-1228, z dynastii Hohenstaufów.

Przypisy

V. Vaníček, Velké dějiny zemí Koruny české, sv. 2, Praha-Litomyšl 2000, s. 349.