Eryk Rudy - Polski Serwis Naukowy

Eryk Rudy, drzeworyt z roku 1668

Eryk Rudy, (lub Eryk Rudobrody) isl. Eiríkur Rauði (ur. ok. 950, zm. ok.1003) – założyciel pierwszych normańskich osad na Grenlandii odkrytej przez niego w 982. Swój przydomek Eryk zyskał z powodu koloru włosów. Urodził się w Norwegii jako syn Thorwalda Aswaldssona, stąd był znany także jako Eryk Thorwaldsson.

Thorwald Aswaldsson (strnord. Þōrvaldr Āsvaldsson) był ojcem kolonizatora Grenlandii, Eryka Rudego, i dziadkiem Leifa Erikssona, który bywał w Ameryce kilkaset lat przed Kolumbem. Ojcem Thorvalda był Aswald Ulfsson, syn Ulfa Oksen-Thorissona, wnuk Oksen-Thorira, który był bratem Naddoda, odkrywcy Islandii.

Leif Eriksson, Leif Szczęśliwy (isl. Leifur Eiríksson, norw. Leiv Eiriksson; ur. ok. 975, zm. ok. 1020) był wikingiem, synem Eryka Rudego, islandzkiego banity i założyciela normańskich osad na Grenlandii. Leif przeszedł na chrześcijaństwo w Norwegii, w czasie gdy czyniło tak wielu Normanów. Kiedy wrócił do Grenlandii, usłyszał o nieznanym lądzie na zachodzie, odkrytym przez Bjarniego Herjólfssona.

Około roku 960 ojca Eryka, który dopuścił się morderstwa, skazano na wygnanie z Norwegii. Osiedlił się więc z rodziną w Islandii, jednak w 982 Eryk został wygnany również stamtąd, także za zabójstwo. Postanowił wtedy poszukać nowego lądu na zachód od Islandii, który już wcześniej odkrył Wiking Gunnbjorn.

Norwegia, Królestwo Norwegii (bokmål Norge, Kongeriket Norge, nynorsk Noreg, Kongeriket Noreg) – państwo położone w Europie Północnej na Półwyspie Skandynawskim. Administracyjnie podlegają Norwegii też Jan Mayen, archipelag Svalbard, Wyspa Bouveta, Wyspa Piotra I i Ziemia Królowej Maud na Antarktydzie (dwie ostatnie zgodnie z Traktatem Antarktycznym). Nazwa kraju pochodzi od Nordvegen co znaczy droga na północ.

Islandia (Ísland) (isl. Lýðveldið Ísland) – państwo położone w Europie Północnej, na wyspie Islandia i kilku mniejszych wyspach, m.in. archipelag Vestmannaeyjar w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Nie należy do Unii Europejskiej. Islandia jest jednym z krajów nordyckich.

Zgodnie z Sagą Eryka Rudego, banita spędził trzy lata na badaniu wybrzeża nowego kraju, który nazwał Grenlandią, po czym wrócił do Islandii z opowieściami o swej wyprawie. Zebrał dużą grupę kolonistów i wyruszył znów na Grenlandię, zakładając dwie osady – Osterbygd na wschodnim wybrzeżu oraz Vesterbygd na zachodnim. W Osterbyrd zbudował dla siebie posiadłość Brattahild. Eryk zyskał pozycję najważniejszego wodza Grenlandii. Z dwudziestu pięciu statków, które wyruszyły z Islandii, do celu dotarło czternaście, pozostałe zawróciły lub zaginęły na morzu.

Osady rozwijały się, osiągając liczbę 3000 mieszkańców, do pierwszych kolonistów dołączyli kolejni z przeludnionej Islandii. Jednak pewna grupa imigrantów, która przybyła w roku 1002 przywlokła z sobą zarazę. Zdziesiątkowała ona kolonię zabijając wielu z najważniejszych wodzów, w tym Eryka Rudego. Niemniej jednak kolonia wkrótce odżyła i przetrwała do XV wieku.

O ile wiadomo, Eryk miał czwórkę dzieci - synów Leifa Erikssona, Thorwalda Erikssona, Thorsteina Erikssona oraz córkę Freydis Eriksdottir.

Przypisy

Praca zbiorowa: Historia powszechna Tom 7 Od upadku cesarstwa rzymskiego do ekspansji islamu. Karol Wielki. T. 7. Mediaset Group SA, 2007, s. 641. ISBN 978-84-9819-814-0.

Bibliografia

Gwyn Jones: The Vikings. London: The Folio Society, 1997.