Eskadra - lotnictwo - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy jednostki lotnictwa. Zapoznaj się również z: jednostkę marynarki wojennej.

Eskadra – jednostka organizacyjna lotnictwa wojskowego, składająca się z kilku lub kilkunastu, rzadziej kilkudziesięciu samolotów wojskowych. Eskadra może dzielić się na klucze, lecz jest z reguły najmniejszą samodzielną jednostką organizacyjną lotnictwa. Kilka eskadr może tworzyć dywizjon lub pułk lotniczy.

Język japoński (日本語 nihongo lub nippongo) – język używany przez ok. 130 mln mieszkańców Japonii oraz japońskich emigrantów na wszystkich kontynentach.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Przykładowa liczba samolotów w eskadrach myśliwskich podczas II wojny światowej:
Polska 1939 – 10 samolotów (dwie eskadry tworzyły dywizjon),

Niemcy (niem. Staffel) – 9-12 samolotów,

Francja (fr. Escadrille) – 12-20 samolotów (2 lub 3 eskadry tworzyły dywizjon – Groupe),

Włochy (wł. Squadriglia) – 9 samolotów (2 do 4 eskadr tworzyły dywizjon – Gruppo),

Japonia (jap. Chutai)– 9-12 samolotów (lotnictwo armii, odpowiednikiem Chutai w marynarce japońskiej był Hikotai),

Wielka Brytania (ang. Squadron) – 12 samolotów (+ 6 w rezerwie). Uwaga – nazwa ta tłumaczona jest w Polsce zwyczajowo jako dywizjon, a jako eskadrę przyjmuje się flight – 6 lub 4 samoloty,

USA (ang. Squadron) – 25-40 samolotów. Uwaga – nazwa ta jest tłumaczona w Polsce również jako dywizjon

Współcześnie:
Pułk (przestarz. i w większości języków "regiment") – jednostka wojskowa w różnych rodzajach wojsk, pełniąca funkcje administracyjne, szkoleniowe i logistyczne (kwatermistrzowskie).

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Polska – eskadra lotnictwa taktycznego – 16 samolotów,

USA (Squadron) – od 4-5 samolotów (jednostki bardziej specjalistyczne, np. rozpoznania elektronicznego) do 10-24 samolotów (jednostki ogólnego przeznaczenia, np. myśliwskie).

Polskie lotnictwo przyjęło nazwę eskadry dla podstawowej jednostki organizacyjnej od samego swojego powstania w listopadzie 1918 roku. Początkowo eskadra miała się składać etatowo z 6 samolotów, od jesieni 1919 z 10 samolotów, stany faktyczne jednak były niższe z powodu braków samolotów. W okresie międzywojennym, od 1921 do 1939 roku z eskadr mogły się składać pułki i dywizjony.
Wobec różnych interpretacji angielskiego słowa squadron, definicja eskadry w języku polskim może być niejednoznaczna. Popularność książki Arkadego Fiedlera "Dywizjon 303" ugruntowała przyjęty standard angielskiego tłumaczenia słowa squadron, odpowiadającego faktycznie i etymologicznie eskadrze, jako "dywizjon".
Niejednoznaczność słowa w języku polskim ma też związek z tym, że w okresie PRL w polskim lotnictwie wojskowym obowiązywały struktury bardziej związane z wojskami lądowymi, wzorem lotnictwa ZSRR: dywizja lotnicza → pułk lotnictwa → eskadra (eskadry były umownymi częściami pułku, oznaczano je tylko literowo, np. A, B, C).
Natomiast podczas działań RAF w czasie II wojny światowej obowiązywała struktura: wing (skrzydło lotnicze) → squadron (eskadry/dywizjony, oznaczane niepowtarzalnym numerem, np. 308) → flight (klucz; squadron myśliwski miał początkowo 2 klucze po 6 samolotów, później 3 klucze po 4 samoloty, w korespondencji radiowej oznaczane jedynie kolorami).
W ostatnich latach w Polsce, w związku ze zmianą struktury organizacyjnej, powrócono do wyodrębniania eskadry jako podstawowej jednostki organizacyjnej i dotychczasowe pułki przemianowane zostały na eskadry (np. 1. Pułk Lotnictwa Myśliwskiego "Warszawa" stał się 1. Eskadrą Lotnictwa Taktycznego)
Na podstawie obecnego funkcjonowania słowa squadron w lotnictwie wojskowym Stanów Zjednoczonych można przyjąć, że:
eskadra jest najmniejszą samodzielną jednostką administracyjną struktury (tzn. można z niej wydzielić mniejsze jednostki pod kątem wykonywania szczególnych zadań, lecz ma wspólną strukturę dowodzenia, szkolenia, zaopatrzenia itp.),

eskadra da się wyróżnić w całości struktury organizacyjnej lotnictwa danej formacji przez jej niepowtarzalny numer i/lub nazwę (dla odmiany "eskadr A" lub "kluczy niebieskich" może być wiele),

eskadra posiada swoją odrębną tożsamość (nazwa, godło, motto) i tradycję, często trwająca od wielu lat i powiązaną z poprzednimi formami istnienia jednostki (inne oznaczenie, inny zakres działań).

Przypisy

↑ Tomasz J. Kowalski, Godło i barwa w lotnictwie polskim 1939-1945, Warszawa 1987, ISBN 83-206-0616-0

Marian Romeyko (red.) "Ku czci poległych lotników", Warszawa 1933, s.70, 124.

SP 1ELT i 23BLOT