Eugenia Umińska - Polski Serwis Naukowy

Eugenia Umińska w 1937

Eugenia Umińska, (ur. 4 października 1910 w Warszawie, zm. 20 listopada 1980) – polska skrzypaczka.

Życiorys

Wykształcenie

Córka Teodora i Stanisławy z Czeczottów. Naukę gry na skrzypcach rozpoczęła w wieku 4 lat. Jako dziesięciolatka została studentką Konserwatorium Warszawskiego w klasie Józefa Jarzębskiego. W 1926 zdała maturę w Gimnazjum im. Klementyny z Tańskich Hoffmanowej. Rok później uzyskała dyplom z odznaczeniem w Konserwatorium Warszawskim. Podejęła pracę w orkiestrze Polskiego Radia oraz jako I skrzypek w Kwartecie Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego. W latach 1928–1932 studiowała za granicą jako stypendystka Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego u Ottokara Sevcika w Czechosłowacji, następnie jako stypendystka Polskiego Radia u George Enescu w Paryżu.

Ostrowiec Świętokrzyski – miasto w województwie świętokrzyskim. Siedziba władz powiatu ostrowieckiego. Prawa miejskie od 1613. Ośrodek przemysłowy: huta żelaza i zakład metalurgiczny, zakłady materiałów ogniotrwałych, odzieżowe, spożywcze; przemysł chemiczny, poligraficzny i drzewny. Według danych GUS z grudnia 2009 38 miasto posiadało 72 455 mieszkańców.

Clemens Krauss (ur. 31 marca 1893 w Wiedniu, zm. 16 maja 1954 w Meksyku) - dyrygent i kompozytor austriacki, twórca między innymi libretta do opery Capriccio Richard Straussa. Dyrygował podczas premier straussowskich oper Friedenstag, Capriccio, Des Liebe der Danae.

Początki kariery

W latach 1932–1934 była koncertmistrzem Orkiestry Polskiego Radia w Warszawie. Rozpoczyna się jej międzynarodowa kariera solistyczna.

W latach 1934–1939 brała udział w niemal 100 koncertach w ramach działalności ORMUZ-u (Organizacja Ruchu Muzycznego przy Towarzystwie Wydawnictw Muzyki Polskiej „ORMUZ”).

Wojna

Do wybuchu II wojny światowej występowała z orkiestrami symfonicznymi we wszystkich niemal krajach Europy. Współpracowała z takimi muzykami jak: Karol Szymanowski, Grzegorz Fitelberg, Artur Rodziński, Walerian Bierdiajew, Clemens Krauss, Zygmunt Latoszewski, Zygmunt Dygat, Witold Małcużyński, Jerzy Lefeld, Ivor Newton, Maria Wiłkomirska, Janina Wysocka-Ochlewska, Szalewski, Jan Hoffman, Bolesław Woytowicz, Irena Dubiska, Kazimierz Wiłkomirski, Zofia Adamska.

Koncertmistrz – w orkiestrze symfonicznej zazwyczaj pierwszy instrumentalista w danej sekcji instrumentów smyczkowych (a więc w sekcjach: pierwszych skrzypiec, drugich skrzypiec, altówek, wiolonczeli, kontrabasów), czasami także w sekcjach instrumentów dętych drewnianych i blaszanych (osobno). Najczęściej pod pojęciem koncertmistrza rozumie się pierwszego skrzypka pierwszych skrzypiec.

Jan Hoffman (ur. 11 czerwca 1906 w Krakowie, zm. 25 października 1995 w Krakowie) — polski pianista, pedagog, profesor i rektor Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Krakowie.

Wojnę i okupację spędziła w Warszawie. Występowała przez trzy lata razem z Kazimierzem i Marią Wiłkomirskimi w Trio Wiłkomirskich w SiM-ie i w Kawiarni Woytowicza. W 1941 roku powstał Kwartet Umińskiej w składzie: E. Umińska, Henryk Trzonek, Kazimierz Wiłkomirski, Roman Padlewski. Po odmowie grania dla Niemców w listopadzie 1943 ukrywała się i opuściła na krótko Warszawę. W tym czasie zrobiła szereg transkrypcji na skrzypce, m. in. 5 Mazurków K. Szymanowskiego, które przepadły w Powstaniu Warszawskim. Po powrocie do Warszawy przeszła szkolenie sanitarnych służb pomocniczych Armii Krajowej. W jedenastym dniu Powstania została złapana, uciekła jednak z transportu koło Pruszkowa. Do końca wojny mieszkała u przyjaciół pod Ostrowcem Świętokrzyskim.

Witold Małcużyński (ur. 10 sierpnia 1914 w Koziczynie, zm. 17 lipca 1977 w Palma de Mallorca) – wybitny polski pianista. Brat Karola Małcużyńskiego, posła na sejm i dziennikarza. Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Kazimierz Wiłkomirski (ur. 1 września 1900 w Moskwie, zm. 7 marca 1995 w Warszawie) – polski wiolonczelista, kompozytor, dyrygent i pedagog; syn Alfreda, brat Wandy, Marii i Michała.

Po wojnie

W maju 1945 sprowadziła się do Krakowa. Została profesorem i rektorem Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Krakowie (1964–1966). Uczyła także w Podstawowej Szkole Muzycznej i w Liceum Muzycznym w Krakowie. Jej uczniami byli między innymi: Ewa Szubra-Jargoń, Jadwiga Kaliszewska, Zdzisław Polonek, Kaja Danczowska, Elżbieta Głąbówna, Roman Reiner, Irena Bizoń ,Wiesław Kwaśny , Robert Kabara. Koncertowała w Polsce i zagranicą jako solistka oraz w zespołach kameralnych. Była edytorem ponad 100 pozycji literatury skrzypcowej oraz Narodowego Wydania „Dzieł Wszystkich” Karola Szymanowskiego w Polskim Wydawnictwie Muzycznym w Krakowie. Była członkiem Komitetu Redakcyjnego PWM, Towarzystwa im. Henryka Wieniawskiego, Stowarzyszenia Polskich Artystów Muzyków. Uhonorowana wieloma nagrodami i odznaczeniami.

Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie (daw. Akademia Muzyczna im. Fryderyka Chopina w Warszawie, jeszcze wcześniej Konserwatorium Muzyczne w Warszawie) - najstarsza i największa uczelnia muzyczna w Polsce, a także jedna z najstarszych w Europie. Mieści się w Warszawie.

Grzegorz Fitelberg (ur. 18 października 1879 w polsko-żydowskiej rodzinie w Dyneburgu (Daugavpils) na Łotwie, zm. 10 czerwca 1953 w Katowicach) – polski dyrygent i kompozytor.

Była jurorem na międzynarodowych konkursach skrzypcowych:

„Praskie Jaro” w Pradze – 1949, 1973;

im. Margeritte Long i Jacques Tibaud – 1960, 1962, 1963;

im. J.Sibeliusa w Helsinkach – 1965, 1970;

im. Paganiniego w Genui – 1973;

im. J. Sigetti'ego w Budepeszcie – 1973;

im. Vianna da Motta w Lizbonie – 1973;

im. Królowej Elżbiety w Brukseli – 1971, 1976;

im. H. Wieniawskiego w Poznaniu – skrzypcowy: 1952,1957, 1962, 1967, 1972; lutniczy: 1962, 1967.

Umarła 20 listopada 1980. Jest pochowana na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Bolesław Woytowicz (ur. 5 grudnia 1899 w Dunajowcach na Podolu, zm. 11 lipca 1980 w Katowicach) – polski kompozytor, pianista i pedagog z związany z Państwową Wyższą Szkołą Muzyczną w Katowicach. Uczeń Nadii Boulanger. Współtwórca śląskiej szkoły kompozytorów. Nauczyciel Tadeusza Bairda, Witolda Szalonka i Wojciecha Kilara.

Pruszków (ros. Прушков; jidysz פּרושקאָוו, Pruszkow) – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim, położone nad Utratą. Pruszków jest częścią aglomeracji warszawskiej.

Źródła

Archiwum Akademii Muzycznej w Krakowie; Biblioteka Narodowa w Warszawie.

Kazimierz Wiłkomirski Pamięci Eugenii Umińskiej "Ruch Muzyczny" 1981 nr 5 s. 5-7.

Linki zewnętrzne

Poczet rektorów Akademii Muzycznej w Krakowie

hasło w niem. leksykonie kobiet