Europejska kolonizacja Ameryki - Polski Serwis Naukowy

Początek europejskiej kolonizacji Ameryki datuje się najczęściej na Boże Narodzenie 1492, kiedy 39 marynarzy z rozbitego statku Kolumba pozostało na wyspie Hispaniola. Jednak już wcześniej doszło do próby kolonizacyjnej kontynentu amerykańskie przez mieszkańców Europy. W XI wieku osadę w L'Anse aux Meadows na Nowej Fundlandii założyli Wikingowie.

Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) – łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Kolonizacja przebiegała na przestrzeni kilku wieków do czasu, gdy praktycznie cały kontynent został poznany i podzielony pomiędzy europejskie potęgi.

Ameryka Północna

Głównymi kolonizatorami Ameryki Północnej były Hiszpania, Francja i Wielka Brytania, lecz także inne kraje, takie jak Holandia, Szwecja, Rosja i Dania zaznaczyły swoją obecność na tym kontynencie. Początkowe wyprawy były finansowane ze środków prywatnych.

Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Północnej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.

Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkulach południowej oraz północnej i zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Od północy, przez Przesmyk Panamski, graniczy z Ameryką Północną. Oba te kontynenty nazywane są też przez Europejczyków Nowym Światem.

Rozpad północnoamerykańskiego systemu kolonialnego nastąpił dwiema drogami:

rewolucyjną – wskutek buntów społeczeństw kolonialnych, jak to miało miejsce w przypadku Stanów Zjednoczonych i Meksyku.

ewolucyjną – wskutek stopniowych koncesji politycznych ze strony kraju macierzystego na rzecz mieszkańców kolonii, jak w Kanadzie

Charakterystyczną cechą dekolonizacji Ameryki Północnej był fakt, ze nie uczestniczyli w niej (lub uczestniczyli w bardzo ograniczonym zakresie) pierwotni mieszkańcy kontynentu (tzw. Indianie). Inicjowali ją i prowadzili potomkowie kolonizatorów oraz kolejnych przybyszów do kolonii, z czasem tracących związki z krajami pochodzenia. W wyniku dekolonizacji powstały "białe" lub etniczne mieszane kraje tworzące współczesną Amerykę Północną.

Ziemia Ruperta - region historyczno-geograficzny w Ameryce Północnej wyznaczony przez dział wodny Zatoki Hudsona. Ziemia Ruperta została proklamowana kolonią brytyjską przez króla Karola II w 1668 i wydzierżawiona na sto lat (termin dzierżawy przedłużano dwukrotnie) Kompanii Zatoki Hudsona. Ziemia swoją nazwę zawdzięcza księciu Rupertowi, królewskiemu kuzynowi, jednemu z udziałowców Kompanii.

Kostaryka (Costa Rica, Republika Kostaryki - República de Costa Rica) – państwo w Ameryce Środkowej nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy od północy z Nikaraguą na odcinku 309 km i od południa z Panamą - 330 km. Łączna długość wybrzeża karaibskiego i pacyficznego wynosi 1290 km.

Do połowy XVIII wieku praktycznie cały obszar Ameryki Północnej został zbadany i podzielony przez kolonizatorów. W 1871 roku Kongres USA zaprzestał zawierania z tubylczymi ludami – traktowanymi dotąd przez władze USA jak suwerenne narody – traktatów zmieniających granice indiańskich ziem i zakres ich niezależności, osadzając większość z nich na tzw. Terytorium Indiańskim i w niewielkich rezerwatach. Masakra nad Wounded Knee z 29 grudnia 1890 roku symbolicznie zakończyła okres wojen indiańskich w Ameryce Północnej. Podobne procesy miały miejsce równolegle na terenach obecnej Kanady.

Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Główne kolonie

Uwaga: powyższa mapa jest wyłącznie poglądowa. Nie przedstawia sytuacji z jakiegokolwiek momentu w historii, lecz raczej wskazuje maksymalny zasięg roszczeń terytorialnych poszczególnych państw kolonialnych. Zobacz historię poszczególnych kolonii po czasowe i przestrzenne zależności pomiędzy nimi.

Hiszpania

Osobny artykuł: Hiszpańska kolonizacja Ameryki Północnej.

Francja

Osobny artykuł: Francuska kolonizacja Ameryki Północnej.

Wielka Brytania

Osobny artykuł: Brytyjska kolonizacja Ameryki Północnej.

Brytyjskie Karaiby

Georgia

Nowa Kaledonia, później znana jako Brytyjska Kolumbia

Terytoria Północno-Zachodnie

Wyspa Vancouver

Ziemia Ruperta

Holandia

Osobny artykuł: Holenderska kolonizacja Ameryki Północnej.

Antyle Holenderskie

Nowa Holandia

Szwecja

Nowa Szwecja

Rosja

Osobny artykuł: Rosyjska kolonizacja Ameryki Północnej.

Alaska (Nowa Rosja)

Dania

Grenlandia

Wyspy Dziewicze

Ameryka Południowa

Amerykę Południową w XVI w. głównie skolonizowali Hiszpanie i Portugalczycy, w mniejszym stopniu Brytyjczycy (Gujana Brytyjska), Holendrzy (Surinam) i Francuzi (Gujana Francuska).Kolonializacja doprowadziła do prawie całkowitego wyniszczenia ludności tubylczej, dlatego dzisiejsi mieszkańcy to głównie osadnicy europejscy przede wszystkim Portugalczycy w Brazylii i Hiszpanie w pozostałych koloniach. Większość kolonii (poza Gujaną Francuską) uzyskała niepodległość w XIX w.

Chile (Republika Chile – República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago de Chile. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.

Holendrzy - naród germański zamieszkujący głównie Holandię (około 13 mln), a także USA (ok. 5 mln osób pochodzenia holenderskiego), Kanadę (około 900 tys.) oraz Niemcy i holenderskie posiadłości na Morzu Karaibskim. W Południowej Afryce mieszka około 5 milionów Afrykanerów, którzy są w dużej mierze potomkami holenderskich osadników.