Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Realizacji Projektu ITER i Rozwoju Energii Termojądrowej

Europejskie Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Realizacji Programu ITER i Rozwoju Energii Termojądrowej, Fuzja dla Energii (ang. The European Joint Undertaking for ITER and the Development of Fusion Energy lub Fusion for Energy) - organizacja mająca na celu budowę eksperymentalnego reaktora termojądrowego (ITER) utworzona w ramach Euratomu 19 kwietnia 2007 roku na mocy decyzji Rady Europejskiej. Siedziba organizacji znajduje się w Barcelonie.

Politechnika Warszawska (PW) – państwowa wyższa uczelnia w Warszawie. Jest jedną z największych i najlepszych wyższych uczelni technicznych w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 604. pośród wszystkich typów uczelni..

Barcelona [bərsəˈɫonə] (hiszp. [barθeˈlona]) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji o tej samej nazwie oraz wspólnoty autonomicznej Katalonii. Drugie co do wielkości miasto Hiszpanii. Główny ośrodek przemysłu kraju (samochody, komputery, prod. chemikaliów, przetwórstwo żywności) i finansowy regionu. Duży port morski oraz port lotniczy – Prat de Llobregat.

Organizacja

Głównym ciałem decyzyjnym Fuzji dla Energii jest Rada Zarządzająca, w której przedstawicieli mają wszystkie kraje członkowskie unii, Euratom oraz kraje trzecie, które włączą się w budowę reaktora. Przed radą odpowiada Komitet Wykonawczy mający 13 członków oraz Dyrektor. Bezpośrednia działalność Fuzji dla Energii jest organizowana przez Dyrektora. Panel Doradców Technicznych pełni ważną rolę wskazując radzie oraz komitetowi jaka działalność badawcza i techniczna może przyczynić się do realizacji celów organizacji.

ITER (International Thermonuclear Experimental Reactor) (łac. droga) – międzynarodowy projekt badawczy, którego celem jest zbadanie możliwości produkowania na wielką skalę energii z fuzji jądrowej. Głównym zadaniem jest budowa wielkiego tokamaka, wzorowanego na wcześniej budowanych mniejszych DIII-D, TFTR, JET, JT-60 i T-15. Projekt jest przewidywany na 30 lat (10 lat budowy i 20 lat pracy reaktora), i ma kosztować w przybliżeniu 10 miliardów €. Tym samym jest to drugi najdroższy na świecie projekt badawczy, tańszy jedynie od Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Według decyzji z dnia 28 czerwca 2005 tokamak powstanie w Cadarache w pobliżu Marsylii, na południu Francji. W projekcie uczestniczą finansowo i naukowo: Unia Europejska, Japonia, Rosja, Stany Zjednoczone, Chiny (od 2003), Korea Południowa (od 2003) i Indie (od 2005). Przed przystąpieniem do projektu Indii zakładano, że Unia Europejska pokryje 50% kosztów jego budowy, a pozostałe strony po 10% każda w formie komponentów.

Reaktor jądrowy – urządzenie, w którym przeprowadza się z kontrolowaną szybkością reakcje jądrowe; na obecnym etapie rozwoju nauki i techniki (rok 2011) są to przede wszystkim reakcje rozszczepienia jąder atomowych. Reakcje te mają charakter łańcuchowy - produkty reakcji (w tym głównie neutrony) mogą zainicjować kilka następnych. Aby uniknąć lawinowego wzrostu szybkości reakcji, reaktor dzieli się na strefy wypełnione na przemian paliwem, chłodziwem oraz moderatorem, czyli substancją spowalniającą neutrony. Szybkość reakcji kontrolowana jest m.in. przez zmianę wzajemnego położenia lub proporcji tych składników, a także przez wprowadzanie dodatkowych substancji pochłaniających lub spowalniających neutrony, zawartych w tzw. prętach regulacyjnych (służących do normalnej regulacji parametrów reakcji) oraz prętach bezpieczeństwa (stosowanych do awaryjnego wyłączania reaktora). Substancjami używanymi do pochłaniania neutronów termicznych są m.in. bor i kadm, natomiast jako moderatorów używa się m.in. berylu, grafitu, a także wody, pełniącej równocześnie rolę chłodziwa.

Rada Zarządzająca zbiera się co pół roku. Podczas ostatniego spotkania Rady Zarządzającej 31 października 2008 roku w Brukseli Polskę reprezentowali dr. Łukasz Ciupiński z Politechniki Warszawskiej oraz Leszek Grabarczyk z Ministerstwa Nauki. Komitet Wykonawczy zbiera się 6 razy w roku. Panel Doradców Technicznych składa się z 13 naukowców mających doświadczenie niezbędne do budowy reaktora termojądrowego. Jednym z nich jest prof. Marek Rubel absolwent Uniwersytetu Warszawskiego pracujący w Królewskim Instytucie Technologicznym w Szwecji.

Uniwersytet Warszawski – polska uczelnia państwowa, założona w 1816 roku w Warszawie. Najlepszy uniwersytet w Polsce według ogólnoświatowego rankingu Academic Ranking of World Universities. Uczelnia wielokrotnie była zwycięzcą corocznych rankingów uczelni państwowych przeprowadzanych przez "Rzeczpospolitą" i "Perspektywy".

Reakcja termojądrowa, synteza jądrowa lub fuzja jądrowa – zjawisko polegające na złączeniu się dwóch lżejszych jąder w jedno cięższe, w wyniku fuzji mogą powstawać obok nowych jąder też wolne neutrony, protony, cząstki elementarne i cząstki alfa.

Działalność

Działalność Fuzji dla Energii przewidziana jest na 35 lat. Podstawowe cele organizacji stanowią:

organizacji europejskiej części projektu ITER,

rozszerzenie współpracy między Euratomem i Japonią,

wykorzystanie doświadczeń zdobytych w ITER do budowy reaktorów termojądrowych.

Według szacunków Fuzji dla Energii Europejski wkład w projekt ITER będzie wymagał wydatkowania 4,7 mld euro. Pieniądze te zostaną wykorzystane przez europejskie firmy technologiczne na badania, które pozwolą im stworzyć komponenty reaktora termojądrowego. Organizacja koordynuje działalność mającą doprowadzić do realizacji całego projektu. Niezależnie od tego czy energetyka termojądrowa okaże się najlepszym rozwiązaniem energetycznym problemów Europy, działalność Fuzji dla Energii podniesie innowacyjność unijnej gospodarki.

Rada Europejska (fr. Conseil européen, ang. European Council) – instytucja (na mocy Traktatu z Lizbony) Unii Europejskiej mająca za zadanie wyznaczanie ogólnych kierunków rozwoju Unii i jej priorytetów politycznych.

Linki zewnętrzne

Oficjalna witryna Fuzji dla Energii