Medycyna oparta na faktach, medycyna oparta na dowodach (ang. Evidence-based medicine, EBM) – postępowanie kliniczne oparte na najlepszych dostępnych dowodach naukowych dotyczących skuteczności, efektywności i bezpieczeństwa. Dowodów takich dostarczają wyniki wiarygodnych badań eksperymentalnych (skuteczność i bezpieczeństwo) oraz badań obserwacyjnych (efektywność i bezpieczeństwo).

Inne polskie odpowiedniki terminu EBM to „medycyna oparta na faktach”, „ewaluacja badań medycznych” czy też POWAP – praktyka oparta na wiarygodnych i aktualnych publikacjach – jednak tłumaczenia te nie oddają pierwotnego znaczenia terminu.

Pojęcie EBM zostało z czasem uwzględnione w innych dziedzinach klinicznych, takich jak: pielęgniarstwo, stomatologia, fizjoterapia, farmakologia itd. W efekcie powstało określenie EBHC - „Evidence Based Health Care”, czyli „opieka oparta na wiarygodnych i aktualnych publikacjach.

Powstało również pojęcie EBNP – „Evidence Based Nursing Practice”, czyli „opieka pielęgniarska oparta na faktach”. EBNP wdraża podobne zasady jak EBM promując rozwiązywanie dylematów klinicznych, pielęgnacyjnych w oparciu o wykorzystanie oryginalnych doniesień. Wiarygodnych doniesień naukowych dostarcza baza Cochrane ( Cochrane Library), czy elektroniczny podręcznik UpTu Date, baza Medline.

Historia

Jako protoplastę EBM wskazuje się wiedeńskiego lekarza Ignaza Semmelweisa, który w 1840 roku na podstawie badań statystycznych skorelował śmiertelność kobiet na wydziale położniczym z wcześniejszą pracą lekarzy w prosektorium i na tej podstawie wysnuł wniosek, że zakażenia poporodowe muszą być powodowane przez jakiś czynnik zakaźny przenoszony przez lekarzy. Dzięki tej obserwacji Semmelweis był w stanie obniżyć śmiertelność w połogu z 12% do 2% przez wprowadzenie procedury dezynfekcji rąk przez lekarzy opuszczających prosektorium, pomimo że nie potrafił precyzyjnie wyjaśnić mechanizmu zakażenia (Ludwik Pasteur opisał go dopiero 20 lat później).

Uważa się, że EBM rozwinęła się w latach 80. na McMaster University w Kanadzie jako reakcja na powszechną w medycynie dominację paradygmatu opartego na naukach podstawowych (patofizjologia, biochemia). Wywodzi się z epidemiologii klinicznej, dyscypliny zajmującej się problematyką eksperymentu medycznego i oceną wiarygodności badań klinicznych.