Fabryka Samochodów Osobowych - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 52°17′20″N 21°00′22″E / 52.28889, 21.00611

Fabryka Samochodów Osobowych

Główna brama FSO w Warszawie

Brama główna FSO w okresie współpracy z koncernem Daewoo

Fabryka Samochodów Osobowych S.A. (FSO) – polskie przedsiębiorstwo przemysłu motoryzacyjnego, produkujące samochody osobowe. Zakłady produkcyjne są zlokalizowane w Warszawie, w dzielnicy Praga Północ, na Pelcowiźnie. Zostały od podstaw zbudowane na przełomie lat 40. i 50. XX wieku. W okresie od 1986 do 2002 w skład FSO wchodził Zakład Samochodów Dostawczych w Nysie.

Chińska Republika Ludowa (skr. ChRL; chiń. trad. 中華人民共和國, uproszcz. 中华人民共和国; pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; posłuchaj po chińsku ?/i; pop. Chiny, trad. 中國,uproszcz. 中国, pinyin: Zhōngguó) – państwo w Azji wschodniej, obejmujące historyczne Chiny (bez Tajwanu) oraz Tybet i inne ziemie w Azji Środkowej zamieszkane w sumie przez 56 grup etnicznych. Chiny to najludniejsze państwo świata o populacji przekraczającej 1,3 mld osób. Pod względem powierzchni jest 4. na świecie, a pod względem wielkości gospodarki (PKB nominalny) – 3. (w 2007 r., po USA, i Japonii lub też 2. (PKB realny) po USA. Prawdopodobnie w 2010 roku Chiny staną się największą gospodarką na świecie po USA.
Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.

Budowa zakładów

Rozważania o budowie fabryki samochodów snuto już od zakończenia II wojny światowej. Kluczowym problemem była licencja na produkcję takiego pojazdu. Ze względu na przedwojenną współpracę FIATa z polskim przemysłem motoryzacyjnym właśnie ten koncern wybrano do podjęcia negocjacji licencyjnych. Po ich zakończeniu Państwowa Komisja Planowania Gospodarczego podpisała 31 lipca 1948 roku umowę na budowę fabryki motoryzacyjnej w Warszawie i zakup licencji na model Fiat 1400. Warunki porozumienia przewidywały osiągnięcie w ciągu trzech lat produkcji rocznej na poziomie 20 tysięcy pojazdów, przy czym transakcja miała charakter barterowy – umowa przewidywała zapłatę polskim węglem. W miarę postępów budowy nasilała się zimna wojna oraz dążenia ZSRR do zrywania powiązań ze światem zachodnim. Władzom polskim zaproponowano nieodpłatne przekazanie licencji na Pobiedę M-20. Ostatecznie jesienią 1949 roku zerwano umowę z Fiatem i przyjęto propozycję radziecką. Oficjalnie umowę z ZSRR podpisano 22 lipca 1950.

Cło - opłata pobierana przez państwo w związku z przemieszczaniem towarów przez granicę celną (powszechnie stosuje się cła importowe, niemniej w niektórych państwach ocleniu podlega również eksport i tranzyt).
Niemcy Zachodnie (właściwie Republika Federalna Niemiec) – określenie państwa niemieckiego leżącego w obecnej zachodniej części Niemiec w okresie 1949-1990. Oficjalna nazwa państwa brzmiała Republika Federalna Niemiec (niem. Bundesrepublik Deutschland), państwo zostało utworzone w 1949 roku z brytyjskiej, amerykańskiej i francuskiej stref okupacyjnych oraz Protektoratu Saary. W 1990 roku Niemiecka Republika Demokratyczna uległa likwidacji, a powstałe w jej miejsce landy przystąpiły do RFN.

Przed zerwaniem współpracy z Fiatem strona włoska dostarczyła do Polski pewną ilość samochodów osobowych Fiat 1100, autobusów i samochodów ciężarowych.

Według niektórych źródeł przyczyną (względnie jedną z przyczyn) zerwania współpracy było wycofanie się strony włoskiej w związku z wejściem w życie planu Marshalla, w ramach którego Włochy miały otrzymać duże ilości bardzo taniego węgla amerykańskiego, z tym że za już dostarczone pojazdy Polska zapłaciła węglem, zgodnie z umową.

Zimna wojna – stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej i politycznej pomiędzy Związkiem Radzieckim i autorytarnymi państwami socjalistycznymi uzależnionymi od ZSRR, a demokratycznymi państwami kapitalistycznymi pod przywództwem Stanów Zjednoczonych. Zimnej wojnie towarzyszył intensywny wyścig zbrojeń spowodowany permanentnym stanem wzajemnej nieufności oraz ideologicznymi założeniami komunizmu dążącego do rozszerzania zasięgu światowej rewolucji proletariackiej z jednej strony, z drugiej zaś, dążeniami krajów zachodnich do powstrzymywania rozszerzania się wpływów ZSRR na świecie.
Daewoo-FSO – to spółka, zajmująca się produkcją, montażem przemysłowym i sprzedażą samochodów, która powstała po sprywatyzowaniu FSO i sprzedaniu większości jej akcji południowokoreańskiemu koncernowi Daewoo. Istniała w latach 1997-2004.

Budowa zakładów zakończyła się późną jesienią 1951 r. Koszty ich budowy wynosiły 130 milionów ówczesnych złotych, a odpowiednie jej wyposażenie – 250 milionów. 6 listopada 1951 r. o godzinie 14:00 z taśmy montażowej zjechał pierwszy wyprodukowany w Polsce powojennej samochód osobowy. Ze względu na opóźnienia we wdrażaniu produkcji w pierwszym samochodzie zamontowano jedynie oznaczenia FSO, zaś właściwego montażu dokonano wcześniej w ZSRR.

Irak, Republika Iraku (arab. العراق, Al-Irak; جمهورية العراق, Dżumhurijjat al-Irak) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską.
Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Dotychczasowa łączna produkcja

Tabelka przedstawia dotychczasową ilość wyprodukowanych i zmontowanych samochodów w FSO.

¹do października 2001

Kalendarium

1948 – zapada decyzja o budowie Fabryki Samochodów Osobowych, która ma produkować licencyjne Fiaty 1100. Stalin ostrzega polskich przywódców przed produkcją kapitalistycznych pojazdów. Wynegocjowana z Fiatem umowa trafia do kosza. Zapada decyzja o produkcji radzieckiej Pobiedy M20 (zmodernizowana kopia amerykańskiego Forda A z lat 1928–1932).

1951 – początek produkcji Warszawy M-20.

1957 – rozpoczęcie produkcji polskiego auta Syrena 100.

1960 – uruchomienie produkcji Syreny 101 i Warszawy 201.

1962 – uruchomienie produkcji Syreny 102.

1963 – uruchomienie produkcji Syreny 103.

1964 – początek produkcji Warszawy 203/204

1965 – zakupienie licencji Fiata 125.

1966 – start produkcji Syreny 104.

1967 – rozpoczęcie wytwarzania Polskiego Fiata 125p.

1968 – zmiana nazwy Warszawy na 223/224 po proteście Peugeota.

1972 – przekazanie produkcji Syreny 105 do nowego zakładu FSM w Bielsku-Białej.

1973 – z taśm produkcyjnych zjeżdża ostatnia Warszawa.

1975 – ItalDesign opracowuje prototypy samochodu "Polonez".

1978 – początek wytwarzania Poloneza 1300/1500, według włoskiego projektu.

1983 – wygaśnięcie praw do marki Fiat (zmiana nazwy Polski Fiat → FSO 125p).

1984 – zatrudnienie wynosi 14 tysięcy pracowników

1988 – 1 grudnia 1988 r. parafowano umowę, zgodnie z którą w warszawskiej fabryce miał być produkowany mały samochód Uno, później unieważnioną

1989 – modernizacja Poloneza i wprowadzenie modelu MR'89.

1991 – zakończenie produkcji FSO 125p.

1991 – gruntowna modernizacja Poloneza i wprowadzenie odmiany Caro.

1994 – General Motors rozpoczyna montaż Opla Astry (wersja Opel Astra I) na Żeraniu.

1995 – prywatyzacja FSO. Sprzedaż akcji dla Daewoo Group.

1996 – powstanie Daewoo-FSO. Początek produkcji Poloneza Atu; fabryka zatrudnia 20,5 tys. osób, z czego 3,5 tys. w administracji

1997 – nowe Polonezy. Modele Caro Plus, Atu Plus.

1997 – uruchomienie produkcji Lanosa.

1999 – wprowadzenie do sprzedaży Poloneza Kombi.

2000 – przejęcie motoryzacyjnego pionu koncernu GM Daewoo przez General Motors.

2002 – zawieszenie produkcji Polonezów Caro Plus, Atu Plus i Kombi.

2004 – powrót do nazwy FSO, produkcja Matiza i Lanosa pod własną marką.

2005 – podpisanie umowy z AvtoZAZ o przejęciu FSO.

2007 – koniec produkcji FSO Matiza, początek produkcji Chevroleta Aveo (od lipca próbna, od listopada właściwa).

2008 – zakończenie produkcji FSO Lanosa

2009, 11 maja – wstrzymanie produkcji z powodu niskiego popytu na samochody

2011 – wygaśnięcie licencji na produkcję Chevroleta Aveo

Niezrealizowane projekty

1959 – zaprojektowanie Syreny Mikrobus, to pierwsze na świecie auto o nadwoziu van

1960 – stworzenie Syreny Sport, jedno z niewielu aut sportowych powojennej Polski

1961 – prototypy Syreny Laminat, nowoczesnego następcy Syreny 104

1964 – prototyp Warszawy 210

1966 – prototypy Syreny 110, pierwszy hatchback na świecie

1971 – Polski Fiat 125p Coupé

1974 – FSO 1100 Coupé

1974 – Polski Fiat 125p cabrio

1977 – Ogar, auto sportowe

1981 – Polonez Pick-up 3-osiowy, z napędem na środkowe koła

1982 − Polonez Sedan, oparty na modelu 1300/1500

1982 − Polonez Long, 7-drzwiowa limuzyna powstała także na modelu 1300/1500

1985 – Wars, nowoczesne auto rodzinne

1994 − FSO Polonez Analog.

Unia Europejska (oficjalny skrót w Polsce: UE) – powstały . W określeniu europejskości Unii naczelną rolę odgrywają czynniki historyczne i kulturowe oraz wspólna tożsamość i identyfikacja z wartościami demokratycznymi.
Syrena – rodzina polskich samochodów osobowych i dostawczych produkowanych w latach 1957-1972 przez Fabrykę Samochodów Osobowych w Warszawie, a następnie w latach 1972-1983 przez Fabrykę Samochodów Małolitrażowych (początkowo Wytwórnię Sprzętu Mechanicznego) w Bielsku-Białej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)