Fabryka benzyny syntetycznej w Policach

Na mapach: 53°33′07.22″N 14°32′29.67″E / 53.5520056, 14.541575

Elewator węglowy

Fabryka benzyny syntetycznej w Policach (niem. Hydrierwerke Pölitz – Aktiengeselschaft) - jedna z 12 fabryk wzniesionych przez IG Farben Industrie produkująca paliwo płynne z węgla (benzyna syntetyczna). Produkcja benzyny odbywała się według procesu technologicznego Bergiusa opracowanego w latach 20. XX wieku. Paliwo było produkowane na potrzeby niemieckiej armii, ponieważ Niemcy nie posiadali dostępu do złóż ropy naftowej. W roku 1943 zakład ten produkował 15% niemieckich paliw syntetycznych (577.000 ton). Benzyna najlepszej jakości trafiała na lotniska Luftwaffe, bardzo wysokiej jakości przeznaczona była dla U-Bootów, gorsza – dla okrętów nawodnych Kriegsmarine, natomiast paliwo ciężkie, oleje i smary - dla czołgów i pojazdów Wehrmachtu. Produkty uboczne, takie jak: smoły, sadza, odpadki były przeznaczone dla przemysłu farmaceutycznego.

Destylacja to rozdzielanie ciekłej mieszaniny związków chemicznych przez odparowanie, a następnie skroplenie jej składników. Stosuje się ją w celu wyizolowania lub oczyszczenia jednego lub więcej związków składowych.
Konferencja poczdamska (17 lipca 1945 – 2 sierpnia 1945 w Poczdamie w pałacu Cecilienhof) – spotkanie przywódców koalicji antyhitlerowskiej, tzw. wielkiej trójki.

Na okres II wojny światowej na podstawie uchwały rządu niemieckiego 15 października 1939 roku Police zostały włączone w obręb Wielkiego Miasta Szczecin.

Pozostałości po fabryce znajdują się w zachodniej części Polic, w pobliżu Zakładów Chemicznych Police na północ od Nowego Miasta (Osiedle Gryfitów, ul. Tanowska, ul. Spółdzielcza, ul. Licealna) i na północny zachód od Starego Miasta (ul. Jasienicka, ul. Starzyńskiego).

Historia

Szkielet hali fabrycznej

Budowę fabryki rozpoczęto w 1937 r. kosztem 2 miliardów marek. Wybuch II wojny światowej przyspieszył rozbudowę fabryki dzięki napływowi taniej siły roboczej z podbitych krajów. Fabrykę postawiono w miejscu zakładu Norddeutsche Mineralöwerke GmbH, regenerującego paliwo okrętowe. Zajmowała ona powierzchnię 1500 ha, z czego 200 ha stanowiła zwarta zabudowa infrastruktury zakładowej – budowle naziemne, podziemne, kanały z instalacją, rurami, ogromne silosy, studnie oraz sieć dróg z linią kolejową i bocznicą. W Hydrierwerke Pölitz podczas 5 lat trwania wojny pracowało 30 tys. niewolników. 13 tysięcy zmarło z wycieńczenia, ciężkiej pracy, chorób, braku opieki lekarskiej lub zostało zamordowanych.. Mimo alianckich nalotów trwających od 1940 zniszczona fabryka, produkowała benzynę do kilku miesięcy przed zakończeniem wojny.

Hydrokraking (hydrokrakowanie) to odmiana krakingu. Przeprowadza się go w temperaturze 250-450 °C przy obecności wodoru pod ciśnieniem 3-15 megapaskali. Katalizatorami mogą być związki takie jak nikiel, kobalt, platyna, molibden czy pallad. W wyniku hydrokrakingu z wysokowrzących frakcji ropy naftowej otrzymuje się benzynę wysokooktanową oraz olej opałowy i napędowy.
Interessen-Gemeinschaft Farbenindustrie AG (Wspólnota Interesów Przemysłu Farbiarskiego), (skrót I.G. Farben - słowo Farben w języku niemieckim oznacza farby, kolory lub barwniki) - niemiecki koncern chemiczny, utworzony w roku 1925 we Frankfurcie nad Menem.

Proces produkcji

Do uzyskania tony paliwa potrzebne było 7 ton węgla: 2 t poddawano uwodornianiu i dalszej obróbce, 5 t - służyło do produkcji energii mechanicznej. Proces produkcyjny polegał na kruszeniu węgla w młynach kulowych pod ciśnieniem 200-300 atmosfer i temperaturze 400-500 st. Celsjusza z dodatkiem rozpuszczalników i katalizatorów. Otrzymaną ciecz przepuszczano przez komory ciśnieniowe, hydrokrakingi, reformingi, a następnie destylowano, czego efektem było wysokiej jakości paliwo.

Parafiny (w l. mn.) [nazwa pochodzi od zwrotu "Parum Affinis" oznaczający-słabo reaktywny] - w przemyśle petrochemicznym nazwa zwyczajowa alkanów niecyklicznych, w odróżnieniu od cykloalkanów nazywanych naftenami.
Nietoperze, rękoskrzydłe (Chiroptera) – rząd ssaków łożyskowych, obejmujący ok. 1100 gatunków, do którego zalicza się 17 rodzin zgrupowanych w dwóch podrzędach:

Produkcja wybranego rodzaju paliwa w tonach:

Obozy pracy na terenie fabryki

Pozostałości po ogrodzeniu fabryki

Bremerhaven - statek handlowy zamieniony na pływający obóz;

Tobruklager (od 1944 r. - Jasenitzlager) - jeden z większych obozów (w 1944 - 9 tysięcy osób) istniejący od 1943 do lutego 1945. Przeznaczony dla robotników z krajów zachodnich oraz Czechów, Niemców i Włochów;

Pommernlager - przeznaczony dla Polaków oraz jeńców wojennych. Istniał od 1940 do 24 marca 1945;

Hägerwelle - obóz karny pracy wychowawczej;

Dr. Dürrfeldlager (od 1942 r. - Nord-Lager);

Wullenweverlager - obóz dla robotników z krajów zachodnich istniejący w latach 1942-1945

podobóz koncentracyjny Stutthof (niem. Konzentrazionslager Stutthof - Aussenlager Pölitz) - powstał w czerwcu 1944 r. Po ewakuacji obozu macierzystego - filia obozu koncentracyjnego Sachsenhausen;

filia obozu Ravensbrück

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
Smoła, smoła surowa – jeden z produktów odgazowania węgla, łupków bitumicznych lub drewna, rzadko torfu. Składa się głównie z mieszaniny wielu rodzajów węglowodorów oraz innych związków organicznych, zawierających tlen, azot i siarkę, ponadto niektóre rodzaje smoły mogą zawierać pewną ilość grafitu i fulerenów.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)