Fadil Paçrami - Polski Serwis Naukowy

Fadil Paçrami - (ur. 25 maja 1922 roku w Szkodrze - zm. 15 stycznia 2008 roku w Tiranie) - albański pisarz, dramaturg i polityk.

Uczył się w kolegium franciszkańskim w Szkodrze, a po jego ukończeniu wyjechał na studia medyczne do Bolonii. W roku 1942 przerwał studia, wrócił do kraju i przyłączył się do antywłoskiego ruchu oporu. Po wyzwoleniu kraju został wybrany deputowanym do parlamentu albańskiego i podjął pracę w ministerstwie edukacji. W latach 1948-1957 kierował dziennikiem Zëri i popullit (Głos Ludu) - organem Albańskiej Partii Pracy. W latach 1965-1966 kierował ministerstwem kultury i sztuki. W latach 1970-1973 był członkiem prezydium parlamentu albańskiego VII kadencji. Paçrami był jedną z osób odpowiedzialnych za nową formułę XI Festiwalu Piosenki Albańskiej, który odbył się w grudniu 1972 roku. Widzowie albańscy mogli wtedy po raz pierwszy posłuchać muzyki bigbitowej, wykonywanej przez przez długowłosych muzyków i ubrane w spódniczki mini dziewczęta. Tak drastyczne odejście od dotychczasowego, socrealistycznego wzorca festiwalu wywołało oburzenie w kierownictwie partii albańskiej. Na IV Plenum Komitetu Centralnego Albańskiej Partii Pracy odbywającym się w dniach 26-28 czerwca 1973 r. wraz z Todim Lubonją został poddany ostrej krytyce za próbę podważenia obowiązującego w Albanii wzorca socrealizmu.

Socrealizm (realizm socjalistyczny) – kierunek w sztuce, określany jako metoda twórcza, istniejący od 1934 w sztuce radzieckiej, a następnie w pozostałych krajach socjalistycznych. Miał tam oficjalny status podstawowej i jedynej metody twórczości artystycznej i był ideowym oraz propagandowym narzędziem partii komunistycznych.

Albańska Partia Pracy, APP (alb. Partia e Punës së Shqipërisë, PPSh) - komunistyczna partia, utworzona w 1948 roku w Albanii jako kontynuatorka Komunistycznej Partii Albanii, utworzonej 8 listopada 1941 roku w Tiranie. Po 1956 roku występowała przeciwko generalnej linii międzynarodowej ruchu komunistycznego popierając stanowisko Komunistycznej Partii Chin. W 1976 roku liczba członków partii przekroczyła 100 tysięcy.

Aresztowany 21 października 1975 roku przez Sigurimi, spędził 18 miesięcy w tirańskim więzieniu. Tam też oczekiwał na proces, który rozpoczął się w marcu 1977. Paçramiego oskarżano o sabotaż w dziedzinie kultury i zarażanie młodzieży albańskiej obcymi wzorcami. Został skazany na 25 lat więzienia. Wyszedł na wolność w 1991, w więzieniach spędził 15 lat i 5 miesięcy. Zmarł po długiej chorobie w Tiranie, został pochowany na cmentarzu Sharrë.

Bigbit albo big-beat (po angielsku - "mocne uderzenie"), bardzo popularny w latach sześćdziesiątych i na początku lat siedemdziesiątych XX wieku styl muzyki młodzieżowej, wyparty później przez inne style muzyki rockowej. Przedstawicielami big-beatu światowego byli we wczesnym okresie swojej twórczości The Beatles. Utwory bigbitowe charakteryzowały się łatwą linią melodyczną, prostymi tekstami i - bardzo często - szybkim rytmem.

Zgromadzenie Albanii (alb. Kuvendi i Shqipërisë) - jednoizbowy parlament Albanii, złożony ze 140 członków wybieranych na czteroletnią kadencję. Obecną nazwę parlament albański nosi od 1998, kiedy to wskutek zmiany konstytucji zniesiono obowiązującą od 1946 nazwę Zgromadzenie Ludowe (alb. Kuvendi Popullor).

Był jednym z najbardziej znanych albańskich dramaturgów. Do 1973 roku napisał 13 dramatów, z czego 9 opublikowano. Zbiór jego dramatów opublikowało w 1999 roku wydawnictwo Morava.

Dramaty opublikowane

Në tufan (W burzy)

Shtëpia në Bulevard (Dom przy Bulwarze)

Rrugëve të pashkelura

Ngjarje në fabrikë

E bardha dhe e zeza (Białe i czarne)

20 ditët (20 dni)

Viti 61 (rok 1961)

Nuk kam mall për vjetërsira

Çështja e inxhinier Saimirit (Sprawa inżyniera Saimiriego)

Bibliografia

Fadil Paçrami, shuhet “puçisti” i kulturës, Gazeta Panorama 16 I 2008.

Dorota Horodyska, Saga rodziny Lubonjów, albańskich intelektualistów, Gazeta Wyborcza 22 III 2002.

Linki zewnętrzne

Nekrolog