Fagot - Polski Serwis Naukowy

Fagot – odmiana niemiecka (hecklowska)

Części fagotu: stroik (1), es (2), skrzydło (3), stopa (4), rura basowa (5), czara głosowa (6)

Ten artykuł dotyczy instrumentu muzycznego. Zapoznaj się również z: 9K111 Fagot – system kierowanych pocisków przeciwpancernych.

Fagot (z wł. "fagotto" – co oznacza wiązka drewna) – instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych z podwójnym stroikiem. Do tej samej rodziny należą także obój, rożek angielski i kontrafagot, który transponuje oktawę niżej od fagotu. Istnieją dwie odmiany fagotu: niemiecka (hecklowska) i francuska. Różnią się one brzmieniem i mechanizmem, a także wysokością (niemiecki ma 130 cm, zaś francuski 150 cm). Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od B1 do f²(jednak górny dźwięk zależy głównie od umiejętności grającego i można uzyskać wyższe). Instrument składa się z sześciu części: stroika , esu, skrzydła, stopy, rury basowej oraz czary głosowej. Tworzą one kanał o długości ponad 2,4 m. Otwory nawiercone na długości instrumentu otwierane i zamykane są klapami (tylko 5 – e,d,c,h,a – bezpośrednio palcami). Stroik umieszczony u wylotu rurki składa się z dwóch płytek wykonanych z trawy o nazwie arundo trzcinowate (łac. Arundo donax) złożonych ze sobą. Uderzając w nie językiem i jednocześnie dmuchając grający wydobywa dźwięk.Przy takim samym układzie klap,a różnej sile nacisku na stroik można czasami wydobyć różne dźwięki. Korpus instrumentu tradycyjnie wykonywany jest z drewna, najczęściej z jaworu. Drewno na fagot musi "leżakować" od dziesięciu do nawet stu pięćdziesięciu lat. Instrument charakteryzuje się głębokim, melancholijnym i bardzo naturalnym brzmieniem. Fagot jest większy niż obój i rożek angielski, brzmi niżej. Nie jest instrumentem transponującym. Wykorzystywany jest w orkiestrze kameralnej, symfonicznej, jako instrument solowy, w jazzie oraz w różnego typu zespołach instrumentalnych. Jest on instrumentem na którym wzorowano klarnet. Fagociści biegle czytają w kluczu basowym, tenorowym oraz wiolinowym, ponieważ są one wykorzystywane w zapisie na instrument solo oraz w partyturze.

Wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), według starszego nazewnictwa trawy (Gramineae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców. Liczy ok. 11 tys. gatunków. Stanowi ona główny komponent roślinności stepowej, łąkowej i pastwiskowej. Należą do niej również ważne rośliny uprawne, w tym zboża. W Polsce występuje ponad 150 gatunków traw.

Igor Fiodorowicz Strawinski (a. Strawiński; ros.: Игорь Фёдорович Стравинский; 5/17 czerwca 1882, Oranienbaum, Cesarstwo Rosyjskie - 6 kwietnia 1971, Nowy Jork, Stany Zjednoczone) – rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent.

Literatura na fagot

Kolekcja zabytkowych fagotów, z czasów od wczesnego baroku do czasów dzisiejszych wraz z klasycystycznym kontrafagotem.

Fagot systemu hecklowskiego z 1870 roku

Barok

Antonio Vivaldi – 39 koncertów na fagot (od nr RV 466 do RV 504) w tym dwa niekompletne (RV 468 i RV 482);

Georg Philipp Telemann – Sonaty, Fantazje

Johann Melchior Molter – koncert na fagot g-moll

Klasycyzm

Johann Christian Bach – Koncert B-dur na fagot, Koncert Es-dur na fagot;

Johann Nepomuk Hummel – Koncert F-dur na fagot, W75;

Wolfgang Amadeusz Mozart – Koncert B-dur na fagot, KV 191;

Wolfgang Amadeusz Mozart – Sonata na fagot i wiolonczelę;

Romantyzm

Carl Maria von Weber – Koncert F-dur na fagot, op. 75

Camille Saint-Saens – Sonata na fagot i fortepian G-dur Op.168, 1921;

Współczesność

Gabriel Pierne – Solo de Concert;

Sir Edward Elgar – Romans na fagot i orkiestrę, op. 62 (1910)

Paul Hindemith – Concerto pour trompette, basson et orchestre à cordes (1949/1952), Sonata na fagot i fortepian (1938)

John Williams – Pięć świętych drzew: Koncert na fagot i orkiestrę(1997)

Ryszard Strauss – Koncert podwójny na klarnet i fagot z towarzyszeniem orkiestry smyczkowej i harfy (1948)

Andrzej Panufnik – Koncert na fagot i orkiestrę

Wybrane partie orkiestrowe

Paul Dukas – Uczeń czarnoksiężnika (kontrafagot);

Edward Grieg – W grocie Króla Gór;

Siergiej Prokofjew – Piotruś i wilk; fagot naśladuje postać dziadka;

Igor Strawinski – Święto wiosny (balet); fagot rozpoczyna dzieło melodią w wysokim rejestrze;

Igor Strawinski – kołysanka z Ognistego ptaka;

Igor Strawinski – Symfonia na instrumenty dęte;

Nikołaj Rimski-Korsakow – Szeherezada cz. II "Opowiadanie księcia Kalendera";

Maurice Ravel – Rapsodia hiszpańska; podwójna kadencja pod koniec pierwszej części;

Maurice Ravel – Bolero; solo w wysokim rejestrze blisko początku;

Hector Berlioz – Symfonia fantastyczna; kilka partii solowych w czwartej części;

Piotr Czajkowski – Symfonia nr VI "Patetyczna" cz. I

Carl Orff - Carmina Burana cz. 12 Olim lacus colueram - zapis fagotu w kluczu wiolinowym

Zobacz hasło fagot w Wikisłowniku

Rożek angielski (wł. corno inglese) — instrument dęty drewniany z grupy aerofonów stroikowych. Należy do grupy instrumentów z podwójnym trzcinowym stroikiem. Do tej samej rodziny należą także obój, fagot i kontrafagot. Skala (zakres dźwięków muzycznych) instrumentu wynosi od e do b2. Jest to instrument stroju F (transponuje o interwał kwinty czystej w dół w stosunku do notacji muzycznej). Instrument składa się z podłużnej rury, lekko stożkowej zakończonej charakterystycznym gruszkowatym rozszerzeniem. Otwory nawiercone na długości instrumentu otwierane są klapami. W instrument dmie się za pośrednictwem cienkiej, metalowej rurki ze stosunkowo dużym ciśnieniem, a jednocześnie niewielką ilością powietrza. Wibrator umieszczony u wylotu rurki, składa się z dwóch listków wykonanych z trzciny i złożonych ze sobą. Powietrze przepływając pomiędzy nimi wywołuje ich wibrację. Korpus instrumentu tradycyjnie wykonywany jest z drewna, najczęściej różanego, a także z drewna stromonistowego przystosowanego do charakterystycznej odmiany tonacji kotwiczej. Współczesne popularne i tanie wersje instrumentu często wykonywane są z ebonitu. Standardowa długość instrumentu wynosi 2 stopy i 7,5 cala (80 cm). Charakteryzuje się melancholijnym, śpiewnym i dość głębokim brzmieniem. Rożek angielski to altowa odmiana oboju, stąd technika gry różni się nieznacznie. Instrument ten wywodzi się od tzw. oboju myśliwskiego. Ostatecznie wykształcił się około połowy XVIII wieku. Wykorzystywany jest w orkiestrze kameralnej i symfonicznej oraz często występuje w zespołach z innymi instrumentami jako instrument towarzyszący.

Sonata - instrumentalna forma muzyczna. Pierwotnie każdy utwór instrumentalny w przeciwieństwie do wokalnego - kantaty. Z czasem wykształciła się w specyficzną formę.