Fairey Gannet - Polski Serwis Naukowy

Fairey Gannet – brytyjski pokładowy turbośmigłowy samolot patrolowy do zwalczania okrętów podwodnych i wczesnego ostrzegania, w służbie od lat 50. do 70., skonstruowany w wytwórni Fairey.

Historia

Gannet został skonstruowany w odpowiedzi na zapotrzebowanie Admiralicji brytyjskiej GR.17/45 z 1945 roku na wyspecjalizowany samolot do zwalczania okrętów podwodnych, którego przydatność ukazała II wojna światowa. Swoje projekty przedstawiły firmy Fairey (Type Q) i Blackburn Aircraft (YA.5, późniejszy B-54, rozwinięty w YB.1 / B-88). Fairey wyszedł od koncepcji zastosowania dwóch silników rzędowych Rolls-Royce Merlin napędzajacych śmigła przeciwbieżne, lecz następnie zmodyfikował projekt do dwóch silników turbowałowych Armstrong-Siddeley Mamba, nazwanych Twin Mamba. Prototyp Fairey został oblatany 19 września 1949. Pierwszy raz lądował na lotniskowcu HMS "Illustrious" 19 czerwca 1950 (jako pierwszy samolot turbośmigłowy). Po modyfikacjach, wykazywał on bardzo dobre własności lotne. W związku ze zmianą wymagań Admiralicji, które teraz przewidywały instalację radaru pod ogonową częścią kadłuba i zwiększenie załogi z dwóch do trzech osób, trzeci prototyp ukończono według nowych wymagań. W tym czasie Royal Navy zamówiła od razu 100 egzemplarzy nowego samolotu, który otrzymał nazwę Gannet.

Śmigła przeciwbieżne, przeciwbieżne współosiowe śmigła – system napędzania samolotu, w którym dwa śmigła ustawione są szeregowo obracając się w przeciwnych kierunkach. Takie ustawienie śmigieł likwiduje zawirowania powietrza zwiększając przy tym wydajność takiego napędu. Słabą cechą takiego rozwiązania, w porównaniu z tradycyjnym układem składającym się z jednego śmigła, jest znaczna komplikacja konstrukcji układu napędowego.
Samolot szkolno-treningowy to samolot wykorzystywany do szkolenia pilotów i rozwijania ich umiejętności pilotażu, nawigacji oraz (w lotnictwie wojskowym) walki powietrznej.

Produkcja pierwszej wersji seryjnej AS.1 (Anti-Submarine - przeciw okrętom podwodnym) rozpoczęła się od 1953. Pierwszy samolot seryjny oblatano 9 czerwca 1953; zbudowano 180 samolotów tej wersji.

Z powodu odmiennych, od klasycznych samolotów śmigłowych, własności pilotażowych, wymagających specjalnego treningu pilotów, 16 sierpnia 1954 oblatano wariant treningowy T.2, którego zbudowano 38 (inne dane: 35).

Trzecią wersją w kolejności oznaczeń był samolot wczesnego ostrzegania AEW.3 (Airborne Early Warning), wyposażony w radar AN/APS 20 w dużej obłej osłonie pod kadłubem. Na skutek trudności w rozwoju AEW.3, maszyna wzniosła się po raz pierwszy w powietrze dopiero 20 sierpnia 1958. Dla zwiększenia stabilności powiększono w nim ster kierunku i statecznik, dokonano też innych zmian w konstrukcji kadłuba. Zbudowano 44 egzemplarzy samolotu.

Silnik turbośmigłowy – rodzaj napędu statku powietrznego, najczęściej samolotu lub śmigłowca, wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego. Wydostające się z silnika spaliny mają relatywnie małą energię w porównaniu z wydalanymi przez silnik odrzutowy, z tego też względu w małym stopniu odpowiadają za napędzanie statku powietrznego.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Docelowym wariantem samolotu do zwalczania okrętów podwodnych, zbudowanym jeszcze przed AEW.3, był AS.4, odznaczający się m.in. silnikiem o większej mocy. Pierwszy lot tej wersji miał miejsce 12 marca 1956 i zbudowano ich 75 (inne dane: 82) sztuk. Ulepszonym wariantem treningowym był T.5 (zbudowano 8).

Zbudowano ogółem 349 samolotów Gannet, włącznie z 3 prototypami (inne dane: 352).

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.
HMS Ark Royal (numer taktyczny R09) – brytyjski lotniskowiec, w służbie w latach 1955-1978. Był czwartym brytyjskim okrętem noszącym tę nazwę, m.in. po lotniskowcu zatopionym podczas II wojny światowej. Był to – jak na 2009 – ostatni klasyczny lotniskowiec marynarki brytyjskiej Royal Navy i, razem z półbliźniaczym "Eagle", największy lotniskowiec zbudowany w Europie Zachodniej.

Podczas wycofywania Gannetów AS.1 i AS.4 od połowy lat 60., część samolotów AS.4 przebudowano na wersję walki radioelektronicznej ECM.6. Kilka zaś przebudowano na pokładową wersję transportową COD.4 (Carrier Onboard Delivery), przez proste usunięcie większości wyposażenia.

Podwozie to zespół płatowca (samolotu, śmigłowca lub szybowca) umożliwiający postój na podłożu oraz przejście ze stanu spoczynku do lotu w powietrzu i odwrotnie. Podwozie umożliwia postój płatowca na ziemi, wodzie lub konstrukcji (np. pokładzie okrętu), jego przemieszczanie po podłożu (kołowanie), start i lądowanie (lub wodowanie).
Niekierowany lotniczy pocisk rakietowy to rodzaj pocisków rakietowych używanych jako uzbrojenie samolotów i śmigłowców, przeznaczonych do niszczenia celów powierzchniowych (naziemnych i nawodnych), rzadziej powietrznych, za pomocą przenoszonego ładunku wybuchowego. Są one najprostszą odmianą lotniczych pocisków rakietowych, nie posiadającą systemu naprowadzania i lecącą po trajektorii, jaka została im nadana w chwili wystrzelenia.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)